Jak technologia próbuje zdefiniować na nowo wojnę i władzę
Manifest Palantir Technologies wywołuje debatę na temat przyszłości wojny, sztucznej inteligencji i globalnej potęgi.
Firma z Doliny Krzemowej, znana ze współpracy z rządami, armią i agencjami wywiadowczymi, opublikowała 22-punktowy dokument przedstawiający jej poglądy na temat służby wojskowej, porządku międzynarodowego i roli sztucznej inteligencji w działaniach wojennych.
W manifeście argumentuje się, iż konflikty napędzane przez sztuczną inteligencję są nieuniknione, a kluczowym pytaniem jest, kto zbuduje te systemy i w jakim celu.
Wzywa się również do powrotu obowiązkowej służby wojskowej i kwestionuje długoletnie powojenne ustalenia dotyczące bezpieczeństwa w krajach takich jak Niemcy i Japonia.
W tym wywiadzie ekspert ds. cyberbezpieczeństwa Łukasz Olejnik(*) analizuje, co to ujawnia na temat rosnącej roli prywatnych firm technologicznych w kształtowaniu polityki obronnej i ryzyka, jakie niesie wojna wspomagana przez sztuczną inteligencję.
Kluczowe pytania:
Czy wojna z wykorzystaniem sztucznej inteligencji jest rzeczywiście nieunikniona?
Jak etyka powinna kształtować technologię wojskową?
Czy firmy technologiczne stają się aktorami geopolitycznymi?
Rozdziały:
00: Firma technologiczna kreśli przyszłość wojny
00:59 Wywiad z Łukaszem Olejnikiem (*): Czym tak naprawdę zajmuje się Palantir
02:33 Manifest: najważniejsze postulaty
04:17 „Wojna z udziałem sztucznej inteligencji jest nieunikniona”
06:05 Etyka i broń autonomiczna
07:35 Krytyka innych kultur przez Palantira
10:06 Służba wojskowa i współczesna wojna
(*) Łukasz Olejnik
https://www.facebook.com/lukolejnik/
Streszczenie manifestu prezesa Alexandra Karpa, opublikowane przez Palantir,
W weekend Palantir opublikował 22-punktowe streszczenie 320-stronicowej książki Karpa pt. „Republika Technologiczna: Twarda Siła, Miękkie Przekonania i Przyszłość Zachodu”, którą miliarder i prezes firmy technologicznej współtworzył i opublikował na początku 2025 roku.
„Ponieważ często nas o to pytają. Republika Technologiczna, w skrócie” – napisała firma na X.
Poglądy te odzwierciedlają długoletnie poglądy Karpa, w tym pogląd, iż branża technologiczna niewystarczająco wspiera bezpieczeństwo narodowe USA. Karp, który uzyskał doktorat z neoklasycznej teorii społecznej na Uniwersytecie Goethego w Niemczech, z zadowoleniem przyjął pogląd, iż sztuczna inteligencja zdewaluuje kierunki humanistyczne i położy większy nacisk na pracę w tradycyjnych zawodach.
Tematyka punktów podsumowujących jest bardzo zróżnicowana, od deklaracji dotyczących sektora technologicznego („Dolina Krzemowa musi odegrać rolę w walce z brutalną przestępczością”), przez relacje między sektorem technologicznym a wojskiem („Jeśli żołnierz piechoty morskiej USA prosi o lepszy karabin, powinniśmy go zbudować; to samo dotyczy oprogramowania”), po religię („Należy przeciwstawić się powszechnej nietolerancji wobec przekonań religijnych w niektórych kręgach”).
Jedną z najbardziej prowokacyjnych sugestii na liście jest to, iż Stany Zjednoczone powinny ponownie rozważyć przywrócenie obowiązkowego poboru. Stany Zjednoczone nie korzystały z poboru od czasu wojny w Wietnamie, w ramach masowego przejścia na całkowicie ochotniczą służbę wojskową.
Kontrakty rządowe stanowią znaczną część działalności Palantira, a armia amerykańska wykorzystała system Palantira Maven Smart System, zaawansowaną platformę celowniczą opartą na sztucznej inteligencji, do prowadzenia wojny z Iranem, informuje „The Washington Post”.
Shaun Maguire, partner w Sequoia, który w lipcu ubiegłego roku trafił na pierwsze strony gazet, nazywając obecnego burmistrza Nowego Jorku Zohrana Mamdaniego ukrytym „islamistą”, nazwał punkty Karpa „genialnymi”.
„Pomimo tego, co skrajne poglądy głoszą w mediach społecznościowych i na kampusach Ivy League, Palantir reprezentuje ideologiczne centrum z rzadko wyrażaną jasnością moralną” – napisał Maguire na X.
Eliot Higgins, założyciel serwisu dziennikarstwa śledczego Bellingcat, napisał, iż ciągły rozwój Palantira opiera się na świecie, który podziela poglądy Karpa.
„Palantir sprzedaje oprogramowanie operacyjne agencjom obronnym, wywiadowczym, imigracyjnym i policyjnym” – napisał Higgins na Blue Sky. „Te 22 punkty to nie filozofia unosząca się w powietrzu, to publiczna ideologia firmy, której przychody zależą od propagowanej polityki”. 22-punktowe streszczenie książki Karpa autorstwa Palantira:
1. Dolina Krzemowa ma moralny dług wobec kraju, który umożliwił jej rozwój. Elita inżynierska Doliny Krzemowej ma obowiązek uczestniczyć w obronie narodu.
2. Musimy zbuntować się przeciwko tyranii aplikacji. Czy iPhone jest naszym największym osiągnięciem twórczym, jeżeli nie ukoronowaniem cywilizacji? Ten cel zmienił nasze życie, ale może teraz również ograniczać i krępować nasze poczucie tego, co możliwe.
3. Darmowa poczta e-mail to za mało. Dekadencja kultury lub cywilizacji, a wręcz jej klasy rządzącej, zostanie wybaczona tylko wtedy, gdy kultura ta będzie w stanie zapewnić wzrost gospodarczy i bezpieczeństwo publiczne.
4. Ujawniono granice miękkiej siły, samej tylko wzniosłej retoryki. Zdolność wolnych i demokratycznych społeczeństw do przetrwania wymaga czegoś więcej niż tylko moralnego apelu. Wymaga twardej siły, a twarda siła w tym stuleciu będzie budowana na oprogramowaniu.
5. Pytanie nie brzmi, czy sztuczna inteligencja… Broń będzie budowana; ważne jest, kto ją zbuduje i w jakim celu. Nasi przeciwnicy nie będą się wahać, by wdawać się w teatralne debaty o zaletach rozwoju technologii o krytycznym znaczeniu dla wojska i bezpieczeństwa narodowego. Będą kontynuować.
6. Służba wojskowa powinna być powszechnym obowiązkiem. Powinniśmy, jako społeczeństwo, poważnie rozważyć odejście od formacji wyłącznie ochotniczej i stoczyć kolejną wojnę tylko wtedy, gdy wszyscy podzielą ryzyko i koszty.
7. jeżeli żołnierz piechoty morskiej USA poprosi o lepszy karabin, powinniśmy go zbudować; to samo dotyczy oprogramowania. Jako kraj powinniśmy być w stanie kontynuować debatę na temat zasadności działań militarnych za granicą, pozostając jednocześnie niezłomnymi w naszym zobowiązaniu wobec tych, których poprosiliśmy o wejście w niebezpieczeństwo.
8. Urzędnicy państwowi nie muszą być naszymi kapłanami. Każda firma, która wynagradzałaby swoich pracowników w sposób, w jaki rząd federalny wynagradza urzędników państwowych, miałaby trudności z przetrwaniem.
9. Powinniśmy okazywać znacznie więcej łaski tym, którzy poddali się życiu publicznemu. Wyeliminowanie jakiejkolwiek przestrzeni na przebaczenie – porzucenie wszelkiej tolerancji dla złożoności i sprzeczności ludzkiej psychiki – może pozostawić nas z grupą postaci u steru, których będziemy żałować.
10. Psychologizacja współczesnej polityki prowadzi nas na manowce. Ci, którzy szukają w polityce pożywienia dla swojej duszy i poczucia własnej wartości, którzy zbyt mocno polegają na tym, iż ich życie wewnętrzne znajduje wyraz w ludziach, których być może nigdy nie spotkają, poniosą rozczarowanie.
11. Nasze społeczeństwo stało się zbyt chętne do pośpiechu, a ja często z radością, z powodu upadku swoich wrogów. Pokonanie przeciwnika to moment na zatrzymanie się, a nie na radość.
12. Era atomowa dobiega końca. Era odstraszania, era atomowa, dobiega końca, a nowa era odstraszania oparta na sztucznej inteligencji ma się rozpocząć.
13. Żaden inny kraj w historii świata nie promował bardziej postępowych wartości niż ten. Stany Zjednoczone są dalekie od doskonałości. Łatwo jednak zapomnieć, o ile więcej możliwości istnieje w tym kraju dla tych, którzy nie są dziedzicznymi elitami, niż w jakimkolwiek innym kraju na świecie.
14. Amerykańska potęga umożliwiła niezwykle długi pokój. Zbyt wielu zapomniało lub być może przyjmuje za pewnik, iż na świecie przez prawie stulecie panował jakiś rodzaj pokoju bez konfliktu zbrojnego między mocarstwami. Co najmniej trzy pokolenia – miliardy ludzi, ich dzieci, a teraz wnuki – nigdy nie zaznały wojny światowej.
15. Powojenne wykastrowanie Niemiec i Japonii musi zostać cofnięte. Pozbawienie Niemiec kłów było nadmierną korektą, za którą Europa płaci teraz wysoką cenę. Podobne, wysoce teatralne zaangażowanie w japoński pacyfizm, jeżeli zostanie utrzymane, również zagrozi przesunięciem równowagi sił w Azji.
16. Powinniśmy bić brawo tym, którzy próbują budować tam, gdzie rynek nie zareagował. Kultura niemal drwi z zainteresowania Muska wielką narracją, jakby miliarderzy powinni po prostu pozostać na swojej drodze do bogacenia się… Wszelka ciekawość lub autentyczne zainteresowanie wartością tego, co stworzył, jest zasadniczo ignorowane lub być może kryje się pod ledwo skrywaną pogardą.
17. Dolina Krzemowa musi odegrać rolę w walce z brutalną przestępczością. Wielu polityków w całych Stanach Zjednoczonych w zasadzie wzruszyło ramionami, gdy mowa o brutalnych przestępstwach, rezygnując z jakichkolwiek poważnych wysiłków na rzecz rozwiązania problemu lub podejmując jakiekolwiek ryzyko wobec swoich wyborców lub darczyńców, szukając rozwiązań i eksperymentów w tym, co powinno być desperacką próbą ratowania życia.
18. Bezlitosne ujawnianie życia prywatnego osób publicznych odciąga zbyt wiele talentów od służby rządowej. Scena publiczna – i płytkie i małostkowe ataki na tych, którzy ośmielają się robić coś innego niż bogacenie się – stała się tak bezlitosna, iż republika pozostała z pokaźną listą nieskutecznych, pustych naczyń, których ambicję można by wybaczyć, gdyby kryła się w nich jakakolwiek autentyczna struktura wiary.
19. Ostrożność w życiu publicznym, którą nieświadomie promujemy, jest destrukcyjna. Ci, którzy nie mówią nic złego, często nie mówią nic.
20. Należy przeciwstawić się powszechnej nietolerancji wobec przekonań religijnych w niektórych kręgach. Nietolerancja elit wobec przekonań religijnych jest prawdopodobnie jednym z najbardziej wymownych znaków, iż ich projekt polityczny stanowi mniej otwarty ruch intelektualny, niż twierdzi wielu w jego obrębie.
21. Niektóre kultury dokonały istotnych postępów; inne pozostają dysfunkcyjne i regresywne. Wszystkie kultury są teraz równe. Krytyka i osądy wartościujące są zabronione. Jednak ten nowy dogmat pomija fakt, iż niektóre kultury, a wręcz subkultury… dokonały cudów. Inne okazały się przeciętne, a co gorsza, regresywne i szkodliwe.
22. Musimy oprzeć się płytkiej pokusie pustego i pustego pluralizmu. My, w Ameryce i szerzej na Zachodzie, przez ostatnie półwiecze opieraliśmy się definiowaniu kultur narodowych w imię inkluzywności. Ale inkluzywności do czego?
Palantir’s summary of CEO Alexander Karp’s manifesto is generating buzz. Read the 22 bullet points.
Manifest Palantira jako diagnoza, czyli dlaczego Rosja wciąż nie ma własnego globalnego projektu
W studiu obecni są Władimir Bogłajew, dyrektor generalny Czerepowieckiej Odlewni i Zakładów Mechanicznych, ekonomista i osoba publiczna, oraz Marina Chochłowa, specjalistka ds. globalnych systemów zarządzania, laureatka Nagrody Rządu Federacji Rosyjskiej w dziedzinie nauki i technologii, autorka kilkudziesięciu artykułów naukowych i książek o prawach własności intelektualnej. Analizujemy nowy dokument programowy zachodnich elit IT.
Plan rozmowy:
Dlaczego gromadzenie danych dla sztucznej inteligencji to ślepa uliczka i czy przejście od informacji do wiedzy jest możliwe?
Dlaczego Stany Zjednoczone są w zasadzie bankrutem, a świat przez cały czas gra swoją grę;
Dlaczego Iran stał się solą w oku Waszyngtonu i czy Europa rzeczywiście przygotowuje się do wielkiej wojny?
Jaką rolę Chiny i Stany Zjednoczone przypisały Rosji i czy mamy szansę wyjść z roli „surowcowego dodatku”?
Sprawa Epsteina i elity: dlaczego nie wszczęto ani jednego postępowania karnego? Jak działa system immunitetu „dla insiderów”?
Dlaczego naszemu krajowi wciąż brakuje jednolitego wektora rozwoju?
Czy ludzie mogą kształtować strategię pomimo „antyludowych” interesów grup władzy?
Zarządzanie przyszłością: jak zachować centralną kontrolę i czy należy to robić.
Prowadząca: Elena Awirczenko, redaktor naczelna ERA Project
(wybór i tłum. PZ)
