2 godzin temu
Od 13 kwietnia 2026 roku zmienią się zasady kontroli zwolnień lekarskich. Nowe przepisy zlikwidują limit 20 pracowników, co oznacza, iż także małe firmy będą mogły samodzielnie sprawdzać, czy pracownik prawidłowo wykorzystuje L4. To istotna zmiana dla sektora MŚP i osób przebywających na zwolnieniach chorobowych.
Fot. Pixabay
Kontrola L4 od 13 kwietnia 2026 r. Rewolucja w małych firmach, znika limit 20 pracowników
Od 13 kwietnia 2026 roku zmienią się zasady kontroli zwolnień lekarskich. Nowelizacja przepisów rozszerza uprawnienia pracodawców – także małe firmy, zatrudniające mniej niż 20 osób, będą mogły samodzielnie sprawdzać, czy pracownik prawidłowo korzysta z L4. Do tej pory takie prawo przysługiwało wyłącznie większym pracodawcom. Zmiana budzi emocje zarówno wśród przedsiębiorców, jak i pracowników.
Koniec limitu 20 ubezpieczonych. Co się zmienia od 13 kwietnia
Obecnie obowiązuje jasna granica: tylko pracodawcy zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 osób mogą samodzielnie kontrolować zwolnienia lekarskie. Mniejsze firmy muszą zgłaszać podejrzenia do ZUS i czekać na decyzję oraz ewentualną kontrolę.
Od 13 kwietnia 2026 roku sytuacja się zmieni. Nowelizacja przepisów rozszerza prawo do kontroli na wszystkich płatników składek, którzy wypłacają wynagrodzenie chorobowe, niezależnie od liczby zatrudnionych pracowników. Chodzi o okres, w którym to pracodawca finansuje świadczenie chorobowe – czyli pierwsze 33 dni choroby w roku, a w przypadku pracowników po 50. roku życia – 14 dni.
Eksperci podkreślają, iż nowe brzmienie art. 68 ustawy zasiłkowej jednoznacznie daje małym firmom narzędzie, którego wcześniej były pozbawione.
Dlaczego zmiana była tak długo oczekiwana
Dla dużych firm nieobecność jednego pracownika zwykle nie powoduje poważnych problemów organizacyjnych. W małych zespołach bywa inaczej – jedna absencja może oznaczać konieczność nadgodzin, zastępstw lub opóźnień w realizacji zleceń.
Przedsiębiorcy od lat wskazywali, iż brak możliwości samodzielnej kontroli L4 stawiał ich w gorszej sytuacji niż duże podmioty. Dane rynkowe pokazują, iż nieprawidłowości w korzystaniu ze zwolnień lekarskich nie są zjawiskiem marginalnym – znaczna część kontroli ujawnia naruszenia, choć nie są to dane oficjalne ZUS.
Czy pracodawca może przyjść na kontrolę L4
Nowe przepisy nie dają pracodawcom pełnej dowolności. Kontrola dotyczy wyłącznie prawidłowości wykorzystywania zwolnienia, a nie oceny stanu zdrowia pracownika. Pracodawca może sprawdzić, czy pracownik:
– przebywa pod adresem wskazanym na zwolnieniu,
– nie wykonuje pracy zarobkowej,
– nie wykorzystuje L4 w sposób sprzeczny z zaleceniami lekarza.
Kontrola może polegać na wizycie w miejscu pobytu pracownika i sporządzeniu protokołu. Ostateczne decyzje – np. o cofnięciu świadczenia – przez cały czas należą do ZUS. Pracodawca zyskuje jednak możliwość weryfikacji, a nie tylko biernego oczekiwania na reakcję organu.
Koszty i obowiązki dla małych firm
Dla małych przedsiębiorców zmiana ma przede wszystkim wymiar finansowy. Wynagrodzenie chorobowe w pierwszym okresie absencji jest wypłacane ze środków pracodawcy, więc każda nieuzasadniona nieobecność generuje realne koszty.
Nowe uprawnienia mogą pomóc w ograniczaniu nadużyć i lepszym zarządzaniu absencją. Jednocześnie eksperci podkreślają, iż kontrole muszą być prowadzone zgodnie z prawem, z poszanowaniem dóbr osobistych pracowników i zasad ochrony danych osobowych.
Kto zyska, kto straci
Na zmianach zyskają przede wszystkim mali i średni przedsiębiorcy, dla których absencja chorobowa jednego pracownika często oznacza poważne problemy organizacyjne. Nie zmieni się natomiast sytuacja pracowników, którzy korzystają ze zwolnień lekarskich zgodnie z przeznaczeniem – nowe przepisy nie wprowadzają dodatkowych sankcji, a jedynie rozszerzają krąg podmiotów uprawnionych do kontroli.
Duże firmy pozostaną w tej samej sytuacji co dotychczas – one już wcześniej mogły samodzielnie kontrolować L4.
Czy to początek większych zmian?
Eksperci wskazują, iż rozszerzenie prawa kontroli może być pierwszym krokiem do dalszych reform systemu zwolnień lekarskich. Dyskusja o nadużyciach L4 powraca regularnie, zwłaszcza w kontekście rosnącej absencji chorobowej i obciążeń finansowych dla pracodawców. Na razie jednak zmiana dotyczy wyłącznie kwestii kontrolnych.
Artykuł został przygotowany na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz rzetelnych źródeł branżowych
– Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – art. 68
– Kodeks pracy – art. 92
– Komunikaty i wytyczne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczące kontroli schematy wykorzystywania zwolnień lekarskich
