1 dzień temu
Coraz większą rolę w przebudowie sektora energii zaczynają odgrywać rozwiązania umożliwiające przechowywanie energii w postaci ciepła. Pojawiające się mechanizmy wsparcia finansowego mogą znacząco ograniczyć bariery wejścia i pobudzić rozwój projektów w obszarze ciepłownictwa systemowego.
Nowe podejście do wsparcia magazynowania energii
W ostatnim czasie wyraźnie wzrosło zainteresowanie inwestycjami w magazyny energii. Przykładem może być duży program realizowany w 2025 r. przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który koncentrował się na instalacjach magazynujących energię elektryczną. Skala przedsięwzięcia – zarówno pod względem wymagań technicznych, jak i dostępnych środków – pokazała, iż technologie magazynowania przestają być jedynie uzupełnieniem systemu, a stają się jego ważnym filarem.
Obecnie obserwuje się jednak zmianę priorytetów. Coraz większy nacisk kładzie się na rozwój magazynów energii w szerszym ujęciu, obejmującym również sektor ciepła. Szczególne znaczenie ma to dla systemów ciepłowniczych, które stoją przed koniecznością modernizacji i zwiększenia elastyczności.
Dlaczego magazyny ciepła są ważne?
Magazyny ciepła pozwalają gromadzić energię w okresach niższego zapotrzebowania i wykorzystywać ją wtedy, gdy popyt rośnie lub warunki rynkowe są mniej korzystne. Dzięki temu operatorzy systemów zyskują większą swobodę w zarządzaniu produkcją i dystrybucją ciepła.
Takie rozwiązania ograniczają potrzebę uruchamiania mniej efektywnych, często wysokoemisyjnych źródeł szczytowych. W efekcie poprawia się wykorzystanie paliw, spadają koszty operacyjne, a emisje zanieczyszczeń ulegają redukcji. Dodatkowo stabilność pracy całego systemu wyraźnie się zwiększa.
Mimo tych zalet, rozwój magazynów ciepła w Polsce dopiero nabiera tempa. Głównymi przeszkodami pozostają wysokie koszty inwestycyjne oraz ograniczona liczba instrumentów finansowych dopasowanych do tego typu projektów. Nowe programy wsparcia mogą jednak istotnie zmienić tę sytuację.
Program FEnIKS – wsparcie dla infrastruktury
Jednym z planowanych narzędzi jest nabór w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021–2027, Działanie 11.2. „Wspieranie ochrony krytycznej infrastruktury energetycznej oraz magazynów ciepła na poziomie systemowym”. W jego ramach przewidziano działania ukierunkowane na ochronę infrastruktury energetycznej oraz rozwój magazynów ciepła w skali systemowej.
Z programu będą mogły skorzystać przede wszystkim przedsiębiorstwa energetyczne oraz podmioty realizujące zadania publiczne, w tym operatorzy sieci ciepłowniczych o mocy powyżej 5 MW.
Finansowanie obejmie różne typy projektów:
• budowę magazynów powiązanych z istniejącymi źródłami ciepła,
• realizację samodzielnych instalacji magazynowych,
• rozwój infrastruktury technicznej oraz systemów sterowania.
Planowany nabór ma rozpocząć się pod koniec maja 2026 r. i potrwać do jesieni, a przewidziany budżet wynosi ok. 300 mln zł. Poziom dofinansowania ma sięgać od 30% do 65% kosztów kwalifikowanych.
Fundusz Modernizacyjny – „Magazyny ciepła w ciepłownictwie systemowym– pilotaż”
Drugim istotnym instrumentem będzie program skierowany do sektora ciepłowniczego, finansowany z Funduszu Modernizacyjnego. Jego adresatami będą firmy posiadające koncesje na wytwarzanie lub dystrybucję ciepła. Zakres inwestycji ma być szeroki – od niewielkich instalacji po duże magazyny o bardzo dużej pojemności. Projekty będą mogły obejmować zarówno same zbiorniki magazynowe, jak i elementy umożliwiające ich integrację z istniejącą infrastrukturą.
Model wsparcia przewiduje:
• dotacje pokrywające 50% kosztów inwestycji,
• możliwość uzyskania pożyczki finansującej 100% nakładów.
Rozpoczęcie naboru zaplanowano na wrzesień 2026 r., a jego budżet ma wynieść ok. 1 mld zł.
Jak będą oceniane projekty?
W przypadku programu FEnIKS szczególnie ważne będzie zaawansowanie przygotowań inwestycyjnych. Preferowane będą projekty posiadające kompletną dokumentację oraz zabezpieczone podstawy formalne i finansowe – od prawa do dysponowania nieruchomością po decyzje administracyjne i środki na wkład własny.
Znaczenie będzie miała także efektywność ekonomiczna, w tym relacja kosztów do uzyskanej pojemności magazynu, a także stopień powiązania inwestycji z odnawialnymi źródłami energii.
W programie Funduszu Modernizacyjnego większy nacisk zostanie położony na efekty środowiskowe. Oceniane będą m.in.:
• redukcja emisji CO₂,
• zmniejszenie zużycia energii pierwotnej,
• ograniczenie wykorzystania węgla,
• udział energii odnawialnej i ciepła odpadowego.
Co dalej z rynkiem magazynów ciepła?
Zmiany zachodzące w sektorze energetycznym przyspieszają, a magazynowanie energii – zarówno elektrycznej, jak i cieplnej – staje się jednym z ich fundamentów. W przypadku ciepłownictwa rozwiązania te mogą odegrać szczególną rolę, wspierając integrację nowych technologii i poprawiając efektywność całego systemu.
Choć szczegółowe zasady wsparcia nie są jeszcze ostatecznie określone, już teraz widać, iż kluczowym czynnikiem powodzenia będzie dobre przygotowanie projektów. Inwestorzy, którzy zadbają o dokumentację i stabilny model finansowania, mogą zyskać wyraźną przewagę.
Źródło: METROPOLIS Doradztwo Gospodarcze Sp. z o.o.
Artykuł sponsorowany
