Koordynatorzy Zespołu ds. Równego Traktowania ZWRP – o wdrażaniu zasad równości w funduszach UE. Potrzebna lepsza kooperacja i wspólne standardy

Wdrażanie zasad równości oraz Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej w programach finansowanych z funduszy unijnych były głównymi tematami posiedzenia Zespołu Koordynatorów ds. Równego Traktowania Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej. Koordynatorzy ZWRP zgodnie podkreślali, iż mimo postępów w tym obszarze konieczne są lepsza koordynacja działań, standaryzacja szkoleń oraz skuteczniejsze narzędzia ewaluacyjne.

Spotkanie poprowadziła Anna Bizub-Jechna, koordynatorka ds. polityk horyzontalnych Departamentu Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego. Przewodnicząca spotkania zapowiedziała dalsze prace oraz kolejne posiedzenie zaplanowane na 25 marca. Wskazała, iż jednym z kluczowych celów jest ocena stosowania zasad równości, w tym także wdrażania Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych ONZ w ramach polityki spójności.

Regiony dzielą się doświadczeniami

W trakcie dyskusji koordynatorzy z poszczególnych województw zaprezentowali aktualne działania i plany badawcze. Szczególnie aktywne są regiony prowadzące lub przygotowujące ewaluacje wdrażania zasad horyzontalnych – m.in. Wielkopolska, Podkarpacie, Mazowsze, Lubuskie czy Małopolska.

Ewelina Seremet, koordynatorka ds. Karty Praw Podstawowych z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego, wskazała na znaczenie badań dotyczących kryteriów wyboru projektów, które mają pomóc zarówno instytucjom, jak i beneficjentom lepiej rozumieć wymagania. Z kolei Edyta Piliszko, koordynator ds. Karty praw podstawowych, równego traktowania i przeciwdziałania w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Podkarpackiego, zapowiedziała zakończenie w tym roku kompleksowej analizy dotyczącej zgodności programu regionalnego z zasadami równości.

Nie wszystkie regiony prowadzą jednak takie działania, co – jak podkreślano – może utrudniać spełnienie wymagań unijnych i ograniczać możliwość porównywania wyników.

Brakuje systemowego podejścia

Jednym z głównych wniosków spotkania była potrzeba stworzenia bardziej spójnego systemu współpracy między województwami. w tej chwili wymiana doświadczeń odbywa się głównie w sposób nieformalny i indywidualny.

Uczestnicy zwracali uwagę na brak jednolitych materiałów szkoleniowych oraz niedostateczne wsparcie dla koordynatorów odpowiedzialnych za wdrażanie polityk horyzontalnych. Przedstawiciele z województwa łódzkiego przyznali, iż w wielu instytucjach wciąż brakuje praktycznych wskazówek, jak stosować zasady równości w codziennej pracy.

Padła również propozycja rozszerzenia grona koordynatorów o przedstawicieli instytucji pośredniczących, co miałoby wzmocnić przepływ wiedzy i usprawnić wdrażanie przepisów.

Nowe narzędzia i wyzwania

Ważnym elementem dyskusji były narzędzia wspierające realizację zasad równości. Agnieszka Bartnik, koordynator ds. Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, poinformowała o opracowaniu szerokiego zestawu materiałów – obejmującego ponad 250 narzędzi odnoszących się do praw zapisanych w Karcie oraz konwencjach międzynarodowych. Mają one zostać udostępnione wszystkim regionom.

Jednocześnie uczestnicy wskazali na potrzebę uproszczenia przekazu dla beneficjentów. Zasady horyzontalne są często postrzegane jako skomplikowane i trudne do zastosowania w praktyce. Rozważane jest stworzenie dedykowanego portalu informacyjnego.

W trakcie spotkania pojawiły się także nowe wyzwania – m.in. kwestie związane z uwzględnianiem różnorodności płci w badaniach i dokumentach projektowych. Jak podkreślano, obecne podejście oparte wyłącznie na podziale binarnym może być niewystarczające.

Konkretne działania na najbliższe miesiące

Uczestnicy przyjęli szereg ustaleń dotyczących dalszych prac. Wśród najważniejszych znalazły się:

• prowadzenie i finalizacja regionalnych badań ewaluacyjnych,

• opracowanie i udostępnienie wspólnych narzędzi oraz materiałów szkoleniowych,

• publikacja wyników analiz i raportów,

• wzmocnienie współpracy między regionami, w tym organizacja wizyt studyjnych,

• przekazywanie wypracowanych rozwiązań na poziom krajowy, w tym do Ministerstwa Funduszy.

Kontynuacja prac

Spotkanie zakończyło się zapowiedzią dalszych działań oraz kontynuacji dyskusji na kolejnym posiedzeniu. Uczestnicy zgodnie podkreślili, iż skuteczne wdrażanie zasad równości w funduszach UE wymaga nie tylko regulacji, ale przede wszystkim praktycznych narzędzi, wiedzy i współpracy między instytucjami.