2 dni temu
W dyskusji o roli parków krajobrazowych, ich finansowaniu oraz planowanych zmianach w przepisach dotyczących ochrony środowiska i gospodarki leśnej podkreślano znaczenie samorządowego wsparcia dla rozwoju parków, a także potrzebę wypracowania stabilnych źródeł finansowania ich działalności. Wśród najważniejszych wyzwań wskazano również narastającą suszę hydrologiczną i konieczność skuteczniejszego zatrzymywania wody w krajobrazie.
W temat finansowania działalności parków krajobrazowych lub ich zespołów w świetle planowanych zmian ustawy o lasach oraz ustawy Prawo ochrony środowiska wprowadzili m.in. przedstawiciele parków krajobrazowych, Krzysztof Wittbrodt – Przewodniczący Porozumienia Parków Krajobrazowych Polski,
Dyrektor Mazurskiego Parku Krajobrazowego oraz Sylwester Chołast – Dyrektor Mazowieckiego Zespołu Parków Krajobrazowych.
W pierwszej części przypomniano, iż rok 2026 przyniósł niespotykane od wielu lat zainteresowanie parkami krajobrazowymi ze strony resortu środowiska. Podkreślono, iż od momentu przekazania parków samorządom województw w 2009 r. jednostki te przeszły znaczącą przemianę. Zwrócono uwagę, iż samorządy przejęły wówczas instytucje o bardzo ograniczonych zasobach kadrowych i organizacyjnych, natomiast dzięki wieloletniemu wsparciu udało się odbudować ich potencjał i stworzyć nowoczesne jednostki zajmujące się ochroną przyrody, edukacją oraz udostępnianiem walorów krajobrazowych mieszkańcom i turystom.
Parki krajobrazowe w Polsce – skala i znaczenie
Obecnie funkcjonuje 125 parków krajobrazowych, obejmujących około 8,5 proc. powierzchni kraju.
W całej Polsce zatrudniają one blisko 700 pracowników, z których zdecydowana większość posiada wyższe wykształcenie specjalistyczne. istotną rolę odgrywa także Porozumienie Parków Krajobrazowych, które od ponad dwóch dekad służy wymianie doświadczeń i koordynacji wspólnych przedsięwzięć.
Edukacja przyrodnicza i działalność parków
Dużo miejsca poświęcono działalności edukacyjnej, prowadzonej przez parki krajobrazowe. Wskazano, iż każdego roku organizowane są tysiące zajęć edukacyjnych, setki wydarzeń terenowych, konkursów, rajdów, spacerów i spotkań, w których uczestniczą dzieci, młodzież, seniorzy oraz mieszkańcy regionów. Łącznie w wydarzeniach organizowanych przez parki bierze udział ponad 600 tys. osób rocznie.
Ochrona przyrody i różnorodność zadań
W trakcie prezentacji zwrócono uwagę na różnorodność zadań realizowanych przez parki krajobrazowe: prowadzenie ośrodków rehabilitacji dzikich zwierząt, ochronę zagrożonych gatunków roślin i zwierząt oraz siedlisk przyrodniczych, zachowanie starych odmian drzew owocowych czy realizację projektów związanych z owadami zapylającymi.
Finansowanie parków krajobrazowych
Znacząca część wystąpienia dotyczyła finansowania parków krajobrazowych. Przedstawione dane wskazywały, iż zdecydowana większość środków pochodzi z budżetów samorządów województw. Finansowanie ze strony administracji rządowej oceniono jako stosunkowo niewielkie i często niezmieniane od momentu przekazania parków samorządom. W tym kontekście omówiono projekt zmian w ustawie o lasach, który przewiduje możliwość przekazywania dodatkowych środków finansowych za pośrednictwem NFOŚiGW.
Sylwester Chołast przedstawił doświadczenia Mazowieckiego Zespołu Parków Krajobrazowych. Podkreślił, iż przejęcie parków przez samorządy województw przyniosło wyraźną poprawę warunków funkcjonowania tych jednostek, zarówno pod względem finansowym, jak i organizacyjnym. Dzięki wsparciu samorządów udało się odbudować infrastrukturę oraz stworzyć warunki do realizacji nowych przedsięwzięć.
W podsumowaniu zwrócono uwagę na najpoważniejsze współczesne zagrożenie dla parków krajobrazowych, jakim jest susza hydrologiczna. Wskazano na systematyczne obniżanie poziomu wód gruntowych, wysychanie zbiorników wodnych oraz konieczność rozwijania działań związanych z małą retencją i zatrzymywaniem wody w krajobrazie. Problem ten staje się coraz poważniejszy i wymaga zarówno działań lokalnych, jak i systemowych na poziomie krajowym.
tekst i zdjęcia: Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego
