Koniec eldorado dla migrantów i wielkich korporacji? Ruszyło historyczne głosowanie, by zatrzasnąć granice

W niedzielę obywatele Szwajcarii decydują w ogólnokrajowym referendum, czy wprowadzić bezprecedensowy, sztywny limit liczby ludności kraju. Prawicowa inicjatywa zakłada zablokowanie migracji po osiągnięciu określonego pułapu. Globalne korporacje, mające tam swoje siedziby, ostrzegają: to uderzy w innowacyjność i odetnie kraj od reszty Europy.

Fot. Pixabay

Demograficzny skok alpejskiego raju. Skąd wziął się pomysł na limit?

Szwajcaria od dekad kojarzyła się z gospodarczą otwartością, stabilnością oraz przyciąganiem globalnego kapitału. Niskie podatki i wysoki poziom życia sprawiły, iż kraj stał się domem dla gigantów takich jak Nestle czy Novartis, a także przyciągnął jedną z największych koncentracji miliarderów na świecie. Ten sukces ma jednak swoją cenę – w ciągu zaledwie ostatnich 10 lat populacja Szwajcarii wzrosła o 10 procent, osiągając na koniec 2025 roku poziom nieco ponad 9,1 miliona mieszkańców.

Szybkie tempo zmian wywołało niepokój części społeczeństwa, co sprytnie wykorzystała prawicowa Szwajcarska Partia Ludowa (SVP). Pod koniec 2024 roku aż 41 proc. populacji miało tzw. pochodzenie migracyjne (byli to imigranci lub ich dzieci urodzone już w Szwajcarii). w tej chwili w kraju mieszka 1,4 miliona obywateli UE (16 proc. populacji), a kolejne 340 tysięcy obcokrajowców codziennie przekracza szwajcarską granicę, aby tam pracować.

Plan awaryjny SVP. Co się stanie, gdy pękną kolejne bariery?

Zgłoszona przez prawicę inicjatywa pod nazwą „Nie dla Szwajcarii z 10 mln mieszkańców” nakłada na Radę Federalną oraz parlament obowiązek natychmiastowego wdrożenia drastycznych środków hamujących wzrost populacji do 2050 roku. Przepisy mają zaostrzać się automatycznie w miarę zbliżania się do krytycznej granicy.

Scenariusz blokady przewiduje konkretne etapy:

• Po przekroczeniu 9,5 miliona obywateli: Nastąpi natychmiastowe zamrożenie i zaostrzenie programów azylowych oraz radykalne ograniczenie procedur łączenia rodzin.
• Po osiągnięciu 10 milionów obywateli: Szwajcaria będzie zmuszona do całkowitego wypowiedzenia umowy z Unią Europejską o swobodnym przepływie osób.

Szwajcaria, choć nie należy do struktur UE, jest częścią strefy Schengen. Wypowiedzenie dwustronnych porozumień o swobodnym ruchu pracowników mogłoby wywołać potężny kryzys dyplomatyczny i celny na linii Berno-Bruksela.

Protesty korporacji. „Sztywne limity to fatalne rozwiązanie”

Przeciwko prawicowej inicjatywie zjednoczył się cały szwajcarski świat biznesu. Organizacja branżowa Economiesuisse, reprezentująca interesy takich gigantów jak Google, Amazon Web Services, Roche czy Johnson & Johnson, prowadzi intensywną kampanię na rzecz głosowania przeciwko limitowi. Na ulicach miast pojawiły się plakaty ostrzegające przed izolacją, na których widnieją twarze m.in. Donalda Trumpa i Władimira Putina.

– Rozumiemy, iż obawy dotyczące mieszkalnictwa, infrastruktury i wzrostu populacji muszą być traktowane poważnie. Te wyzwania wymagają jednak pragmatycznych rozwiązań politycznych. Sztywne limity imigracyjne nie są adekwatnym rozwiązaniem, zwłaszcza jeżeli grożą podważeniem dwustronnych umów z Unią Europejską, które mają najważniejsze znaczenie dla szwajcarskiej gospodarki – oświadczył Rudolf Minsch, główny ekonomista Economiesuisse.

Minsch dodał również, iż Szwajcaria jest całkowicie uzależniona od napływu wysoko wykwalifikowanych menedżerów, inżynierów i lekarzy. Odcięcie firm od międzynarodowych talentów w momencie, gdy lokalny rynek walczy ze spowolnieniem wzrostu, deflacją oraz cłami wprowadzanymi przez USA, może trwale podważyć konkurencyjność całego kraju.

Tabela: Liczby i progi referencyjne szwajcarskiego referendum populacyjnego

Wskaźnik demograficzny / Próg prawny Wartość liczbowa / Statystyka Konsekwencje prawne i gospodarcze

Populacja Szwajcarii (stan na koniec 2025 r.)	ok. 9,1 miliona osób	Wzrost o 10% w ciągu ostatniej dekady; motor napędowy referendum.
Obywatele z pochodzeniem migracyjnym	41% populacji (koniec 2024 r.)	Obejmuje imigrantów oraz ich dzieci urodzone na terytorium Szwajcarii.
Pracownicy transgraniczni z UE	340 000 osób dziennie	Kluczowe zaplecze kadrowe dla sektorów technologii, zdrowia i farmacji.
I próg ostrożnościowy (9,5 mln)	9 500 000 osób	Uruchomienie blokad: drastyczne cięcia w azylach i zakaz łączenia rodzin.
Maksymalny limit populacji (10 mln)	10 000 000 osób	Całkowite zerwanie umów dwustronnych z UE o swobodnym przepływie osób.

Niedzielne głosowanie pokaże, co dla Szwajcarów jest ważniejsze: utrzymanie statusu otwartej, globalnej bezpiecznej przystani dla biznesu, czy też ochrona lokalnej tożsamości, przestrzeni życiowej i infrastruktury przed – jak to określa prawica – „przytłaczającym” napływem cudzoziemców. Wyniki tego referendum mogą bezpowrotnie zmienić architekturę gospodarczą w sercu Europy.

Artykuł opracowany na podstawie oficjalnych komunikatów szwajcarskich komitetów referendalnych SVP/UDC, oświadczeń i analiz ekonomicznych Rudolfa Minscha z organizacji Economiesuisse, raportów stacji CNBC oraz danych statystycznych Federalnego Urzędu Statystycznego Szwajcarii (FSO) opublikowanych przez Business Insider.