1 dzień temu
W Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi odbyło się posiedzenie Komisji ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich i Rolnictwa Związku Województw RP, poświęcone wyzwaniom rozwojowym polskiej wsi w kontekście przyszłej perspektywy finansowej Unii Europejskiej. Obrady zdominowały kwestie infrastrukturalne oraz podział środków na rozwój obszarów wiejskich w latach 2026–2035.
Gościem posiedzenia był podsekretarz stanu w MRiRW Adam Nowak, który podkreślił wagę momentu negocjacyjnego, w jakim znalazła się Polska. Jak zaznaczył, potencjalny budżet na wieś i rolnictwo może wynieść choćby 42,4 mld euro, co byłoby największą alokacją w historii członkostwa Polski w Unii Europejskiej. Jednocześnie minister zaznaczył, iż skala środków nie jest przesądzona i wymaga silnego, wspólnego stanowiska rządu i samorządów województw.
– Stoimy przed decyzjami, które zadecydują, czy rozwój obszarów wiejskich pozostanie odrębną, dedykowaną polityką, czy zostanie „rozmyty” w szerokich funduszach regionalnych – mówił Adam Nowak, apelując o wyraźne „ring fencing”, czyli zabezpieczenie środków stricte na wieś.
Diagnoza potrzeb: infrastruktura na pierwszym miejscu
Kluczowym punktem posiedzenia była prezentacja wyników analizy potrzeb gmin wiejskich i miejsko-wiejskich na lata 2026–2035, przygotowanej przez Związek Województw RP na podstawie ankiet przeprowadzonych w 2025 r. Przedstawił je przewodniczący Komisji, członek zarządu województwa opolskiego Antoni Konopka.
Z danych wynika, iż łączne potrzeby inwestycyjne samorządów lokalnych przekraczają 200 mld zł. Największe wyzwania dotyczą podstawowej infrastruktury technicznej:
-
gospodarka wodno-ściekowa – ok. 97 mld zł (w tym blisko 67 mld zł na kanalizację),
-
drogi gminne i powiatowe – ponad 60 mld zł, a po uwzględnieniu dróg powiatowych choćby ponad 100 mld zł,
-
infrastruktura społeczna, kulturalna i rekreacyjna – ok. 35 mld zł.
Jak podkreślano w trakcie obrad, w wielu gminach problemem staje się nie tylko brak środków na rozwój, ale także zagrożenie dla bezpieczeństwa sanitarnego mieszkańców. – Są gminy, w których samorządy obawiają się zamknięcia sieci wodociągowych przez sanepid z powodu ich złego stanu technicznego – wskazywano podczas prezentacji.
Spór o definicję „rozwoju wsi”
Dyskusja, w której uczestniczyli przedstawiciele kilku departamentów MRiRW, koncentrowała się wokół pytania, czym w istocie powinien być rozwój obszarów wiejskich w nowej perspektywie finansowej. Część reprezentantów administracji rządowej opowiada się za bardzo szeroką definicją, obejmującą m.in. żłobki, przedszkola czy politykę senioralną. Samorządy województw i kierownictwo resortu rolnictwa akcentowały jednak konieczność priorytetyzacji.
– Jeżeli spróbujemy finansować wszystko, nie sfinansujemy niczego w sposób wystarczający – podkreślał Adam Nowak, wskazując, iż w pierwszej kolejności wsparcie powinno trafić na wodociągi, kanalizację i drogi, czyli zadania, których nie jest w stanie podjąć się sektor prywatny.
Marszałkowie zwracali również uwagę na negatywne doświadczenia z obecnej perspektywy finansowej 2021–2027, w której – mimo zapisów o przeznaczeniu 10 mld euro z polityki spójności na obszary wiejskie – środki te w praktyce nie przełożyły się na realne inwestycje infrastrukturalne na wsi.
Wspólny front w negocjacjach
W trakcie posiedzenia wyraźnie wybrzmiała potrzeba zbudowania szerokiego sojuszu na rzecz wzmocnienia finansowania wsi. Przedstawiciele MRiRW zaproponowali organizację kolejnego spotkania z udziałem korporacji samorządowych, urzędów wojewódzkich oraz zespołów ds. obszarów wiejskich.
– Lepiej wywalczyć środki mniejsze, ale realne i oznaczone, niż duże kwoty, które pozostaną jedynie deklaracją – podsumował w końcowym wystąpieniu minister Adam Nowak, apelując do samorządów województw o konsekwencję w rozmowach z Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej.
Posiedzenie Komisji ds. Obszarów Wiejskich i Rolnictwa ZWRP pokazało, iż bez zdecydowanych decyzji i jasnego podziału kompetencji luka infrastrukturalna na obszarach wiejskich będzie się pogłębiać. Jednocześnie zarówno Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak i samorządy deklarują gotowość do wspólnej walki o to, by przyszła perspektywa finansowa rzeczywiście odpowiadała na potrzeby mieszkańców polskiej wsi.
