Kolejny kredyt dla Gniezna. RIO wydało pozytywną opinię, ale ostrzega: trzeba uważać

Gniezno sięga po kolejne 20 milionów złotych kredytu. Pieniądze mają sfinansować deficyt tegorocznego budżetu, który – po zmianach – wynosi ponad 22 miliony złotych. Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu wydała pozytywną opinię w sprawie możliwości spłaty zobowiązania. W uzasadnieniu pojawiają się jednak wyraźne sygnały ostrzegawcze: w niektórych latach różnica między dopuszczalnym limitem spłaty a prognozowanym poziomem zadłużenia jest niewielka – wynosi mniej niż jeden punkt procentowy. RIO zaleca stałe monitorowanie dochodów i wydatków oraz, w razie potrzeby, korektę planów.

26 marca 2026 roku Skład Orzekający Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu wydał pozytywną opinię w sprawie możliwości spłaty kredytu, który Miasto Gniezno planuje zaciągnąć w wysokości 20 milionów złotych. Wniosek w tej sprawie prezydent miasta złożył 19 marca 2026 roku. Kredyt ma zostać przeznaczony na sfinansowanie deficytu budżetu Miasta Gniezna na 2026 rok. Z dokumentów wynika, iż w budżecie zaplanowano również pożyczkę w wysokości 2.173.428,22 zł, a łączny deficyt sięga 22.173.428,22 zł. Po zaciągnięciu kredytu i planowanej pożyczki, a także po dokonaniu spłat wcześniejszych zobowiązań, dług Miasta Gniezna na koniec 2026 roku wyniesie 182.811.597,86 zł (wartość nominalna).

Deficyt i przychody – jak miasto sfinansuje dziurę budżetową?

Uchwała budżetowa na 2026 rok, po zmianach wprowadzonych zarządzeniem prezydenta z 10 marca 2026 roku, zakłada:

• dochody: 488.730.335,29 zł

• wydatki: 510.903.763,51 zł

• deficyt: 22.173.428,22 zł

Deficyt ten ma zostać sfinansowany:

• kredytem w wysokości 20.000.000,00 zł

• pożyczką w wysokości 2.173.428,22 zł

Ponadto w budżecie zaplanowano przychody w wysokości 28.000.000,00 zł z tytułu zaciągniętych pożyczek i kredytów na rynku krajowym, z czego:

• 20.000.000 zł – z kredytu komercyjnego (ten opiniowany),

• 8.000.000 zł – z pożyczki.

Jednocześnie miasto zaplanowało rozchody w wysokości 5.826.571,78 zł z tytułu spłat wcześniejszych zobowiązań.

Zadłużenie Gniezna – stan obecny i prognozy

Ze sprawozdania Rb-Z o stanie zobowiązań według tytułów dłużnych na koniec IV kwartału 2025 roku wynika, iż zadłużenie Miasta Gniezna z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek długoterminowych na dzień 31 grudnia 2025 roku wyniosło 160.638.169,64 zł.

Po uwzględnieniu:

• nowego kredytu (20 mln zł),

• planowanej pożyczki (8 mln zł),

• spłat w 2026 roku (5.826.571,78 zł),

dług na koniec 2026 roku wyniesie 182.811.597,86 zł.

Spłata opiniowanego kredytu przewidziana jest w latach 2027–2045.

RIO: relacja zachowana, ale trzeba uważać

Kluczowym elementem opinii RIO jest ocena zgodności z art. 243 ustawy o finansach publicznych – czyli relacji spłat zobowiązań do dochodów. Skład Orzekający przeanalizował prognozy na lata 2026–2045.

Co wynika z tabeli?

W każdym z lat planowany poziom spłat (lewa strona nierówności) jest poniżej dopuszczalnego limitu (prawa strona). Formalnie zatem relacja jest zachowana.

RIO zwraca jednak uwagę na coś bardzo istotnego:

W latach 2033-2035 oraz w 2038 roku różnica pomiędzy relacją określoną po lewej stronie nierówności […] a dopuszczalnym limitem spłaty zobowiązań […] jest niewielka i wynosi mniej niż jeden punkt procentowy.

Oznacza to, iż margines bezpieczeństwa jest cienki. choćby niewielkie odchylenia od prognoz – niższe dochody, wyższe wydatki bieżące – mogą spowodować naruszenie ustawowego limitu.

Izba pisze wprost:

Niewielkie choćby odstępstwa od przyjętych w wieloletniej prognozie finansowej założeń, mogą bowiem doprowadzić do naruszenia relacji wynikającej z ww. przepisu.

Zalecenia RIO: monitorować, korygować, uważać

W uzasadnieniu Skład Orzekający formułuje jasne zalecenia dla władz miasta:

• konieczne jest stałe monitorowanie prognozowanych wielkości budżetowych, w szczególności dochodów i wydatków bieżących,

• w razie potrzeby należy dokonywać korekt tych wielkości, zachowując zasadę realizmu prognozowania,

• w przypadku nieosiągnięcia zakładanych dochodów lub znacznego wzrostu zadłużenia – konieczna będzie weryfikacja przyszłych potrzeb kredytowych lub terminów spłat.

Izba podkreśla jednak, iż – przy spełnieniu tych warunków – zaciągnięcie kredytu nie zagrozi realizacji zadań publicznych przez Miasto Gniezno.

Kontekst – ile Gniezno już jest zadłużone?

182 miliony złotych długu na koniec 2026 roku (w wartości nominalnej) to kwota, która powinna dawać do myślenia. Dla porównania – roczne dochody budżetu miasta planowane są na poziomie nieco poniżej 490 mln zł. Oznacza to, iż dług będzie stanowił około 37% dochodów (przy założeniu, iż dochody nie spadną). To nie jest poziom alarmowy, ale też nie pozwala na swobodę w planowaniu kolejnych inwestycji – zwłaszcza w kontekście konieczności spłaty rat i odsetek przez blisko 20 lat.

Po co miastu kredyt? Deficyt budżetowy

Największym pytaniem jest cel: kredyt ma sfinansować deficyt. Czyli miasto planuje wydać więcej niż zarobi. To naturalna sytuacja w przypadku samorządów, często wynikająca z inwestycji. W uzasadnieniu wniosku nie wskazano jednak szczegółowo, na co konkretnie deficyt zostanie przeznaczony. W uchwale budżetowej zapisano ogólnie, iż kredyt idzie na „sfinansowanie deficytu”. Brak precyzyjnego wskazania wydatków inwestycyjnych (np. drogi, remonty, termomodernizacje) może być przedmiotem dyskusji – zwłaszcza w kontekście przyszłej spłaty.

Pożyczamy, ale z ostrzeżeniem

Pozytywna opinia RIO to formalnie zielone światło dla miasta. Gniezno może zaciągnąć 20-milionowy kredyt. RIO jednak nie tylko wydaje zgodę – ale też wyraźnie ostrzega: progi bezpieczeństwa są w niektórych latach bardzo niskie. Zadłużenie miasta przekroczy 180 milionów złotych, a okres spłaty sięgnie roku 2045. Władze samorządowe będą musiały bardzo uważnie gospodarować budżetem, by nie przekroczyć ustawowych limitów. Dla mieszkańców oznacza to jedno: każda decyzja o kolejnych wydatkach będzie musiała być podejmowana z dużą ostrożnością. Bo dług, jak cień, ciągnie się za samorządem przez dekady.

Czy Gniezno stać na kolejne inwestycje? Czy czekają nas podwyżki podatków lub cięcia wydatków? Na te pytania odpowiedź poznamy w ciągu najbliższych lat. RIO już patrzy władzom na ręce.