2 godzin temu
Biomasa jest ważnym odnawialnym źródłem paliwowym, kluczowym dla bezpieczeństwa energetycznego, zwłaszcza w sektorze ciepłownictwa – to główny wniosek z zaprezentowanego w listopadzie 2025 r. raportu „Zastosowanie i rola biomasy w polskim systemie energetycznym”. To przesłanie jest spójne z polityką Ministerstwa Energii, które wzmocniło rolę tego surowca w aktualizacji KPEiK.
Transformacja energetyczna w Polsce wymaga rozwiązań, które jednocześnie zwiększają efektywność, ograniczają emisyjność oraz wzmacniają bezpieczeństwo dostaw. W tym kontekście kogeneracja oraz biomasa zajmują szczególne miejsce zarówno w dokumentach strategicznych, jak i w obowiązujących regulacjach prawnych. Ich rola wykracza dziś poza funkcję uzupełniającą wobec innych odnawialnych źródeł energii, stając się istotnym elementem stabilizacji krajowego systemu elektroenergetycznego.
Kogeneracja i biomasa jako priorytety legislacyjne
Polski ustawodawca konsekwentnie wskazuje kogenerację jako jedną z kluczowych technologii poprawiających efektywność energetyczną i redukujących emisje. Zarówno projekt Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu, jak i Polityka Energetyczna Polski do 2040 r. jednoznacznie klasyfikują ją jako rozwiązanie priorytetowe, szczególnie w sektorze ciepłownictwa.
RAPORT – Zastosowanie i rola biomasy w polskim systemie energetycznym
Biomasa została uznana za ważne lokalne paliwo odnawialne, wspierające bezpieczeństwo energetyczne i uniezależnienie od importu paliw kopalnych. Prawo energetyczne nie tylko definiuje wysokosprawną kogenerację, ale także zapewnia jej systemowe wsparcie. Obejmuje ono m.in. możliwość uzyskania premii kogeneracyjnej, kwalifikację systemów opartych na kogeneracji jako efektywnych energetycznie, a także uwzględnienie tej technologii w obowiązkach planistycznych gmin. Dodatkowo wytwórcom energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji przysługuje priorytet w dostępie do usług przesyłowych i dystrybucyjnych oraz gwarancja odbioru energii przez operatorów systemów, co stanowi implementację przepisów unijnych.
Biomasa, której udział w produkcji energii pierwotnej z OZE wyniósł w Polsce w 2024 r. 60% (przy całościowym udziale źródeł odnawialnych w produkcji energii – 27%) jest ważnym odnawialnym źródłem paliwowym, kluczowym dla bezpieczeństwa energetycznego, zwłaszcza w sektorze ciepłownictwa
Biomasa w systemie OZE i zasada zrównoważonego rozwoju
Zastosowanie biomasy w energetyce podlega jednak rygorystycznym kryteriom. Ustawa o odnawialnych źródłach energii umożliwia klasyfikację jednostek kogeneracyjnych opartych na biomasie jako instalacji OZE, pod warunkiem spełnienia wymagań technologicznych oraz środowiskowych. najważniejsze znaczenie mają tu kryteria zrównoważonego rozwoju oraz ograniczania emisji gazów cieplarnianych, które wykluczają możliwość wykorzystywania biomasy pochodzącej z obszarów cennych przyrodniczo.
Spełnienie tych kryteriów ma również wymiar ekonomiczny, umożliwiając wyłączenie instalacji, w których biomasa odpowiada za ponad 95% emisji, z systemu EU ETS. Istotnym elementem krajowych regulacji jest także zasada kaskadowego wykorzystania biomasy, domknięta poprzez rozporządzenie dotyczące drewna energetycznego. Akt ten precyzuje, jaki surowiec może zostać zakwalifikowany do celów energetycznych, wzmacniając hierarchię wykorzystania biomasy zgodnie z zasadą maksymalizacji wartości dodanej.
Znaczenie biomasy dla stabilności KSE
Z perspektywy techniczno-ekonomicznej biomasa wyróżnia się jako źródło sterowalne i dyspozycyjne, zdolne do pracy w okresach szczytowego zapotrzebowania. W warunkach rosnącego udziału niestabilnych OZE, takich jak fotowoltaika czy energetyka wiatrowa, jej rola w bilansowaniu Krajowego Systemu Elektroenergetycznego nabiera szczególnego znaczenia.
Analizy scenariuszowe wskazują, iż obecny udział biomasy przekłada się na produkcję ok. 6 TWh energii elektrycznej rocznie oraz na wzrost przychodów rzędu 3 mld zł w porównaniu z wariantem całkowitego jej wyeliminowania. Co istotne, biomasa poprawia relację kosztów wytwarzania, także po uwzględnieniu kosztów bilansowania oraz importu i eksportu energii.
Efekty ekonomiczne i dojrzałość technologiczna
Scenariusz zwiększenia udziału biomasy, zgodny z wariantem bazowym projektowanej aktualizacji Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu, okazuje się najbardziej korzystny z punktu widzenia bezpieczeństwa dostaw, kosztów oraz aspektów środowiskowych.
Symulacje wykazują, iż generuje on średnio o ok. 3 mld zł wyższe przychody oraz o 1-1,5 mld zł lepszy wynik finansowy niż wariant redukcyjny, mimo nieznacznie wyższych kosztów operacyjnych. Jednocześnie jednostkowy koszt wytwarzania energii z biomasy pozostaje średnio o 20-25 zł/MWh niższy niż w przypadku innych technologii.
Obecny udział biomasy przekłada się na produkcję ok. 6 TWh energii elektrycznej rocznie oraz na wzrost przychodów rzędu 3 mld zł w porównaniu z wariantem całkowitego jej wyeliminowania
Nie bez znaczenia jest również wysoka dojrzałość technologiczna sektora. W Polsce funkcjonuje kilkadziesiąt instalacji biomasowych, często o średniej mocy, które wspierają energetykę rozproszoną i lokalne bezpieczeństwo energetyczne, ograniczając ryzyko systemowe.
Biomasa jako element równowagi transformacji energetycznej
Podsumowując, biomasa – szczególnie w połączeniu z wysokosprawną kogeneracją – stanowi istotny element równoważący cele środowiskowe, ekonomiczne i bezpieczeństwa energetycznego. Scenariusz zwiększenia jej udziału należy uznać za racjonalny kierunek rozwoju krajowego miksu energetycznego. Kluczowym wyzwaniem pozostaje jednak zapewnienie stabilnej dostępności biomasy odpowiedniej jakości, co w przyszłości może zadecydować o skali wykorzystania tego źródła w polskim systemie energetycznym.
Opinie na ten temat przeczytasz w magazynie Biomasa i paliwa energetyczne:
Tekst: dr hab. Filip Elżanowski, Kierownik Centrum Transformacji Energetycznej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego
Zdjęcie: Shutterstock
