Klamka zapadła: Pomnik Dunikowskiego w Olsztynie do rozbiórki. NSA podjął ostateczną decyzję

1 godzina temu
Zdjęcie: Klamka zapadła: Pomnik Dunikowskiego w Olsztynie do rozbiórki. NSA podjął ostateczną decyzję / fot. UM Olsztyna


Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną olsztyńskiego samorządu w sprawie usunięcia monumentu z placu Xawerego Dunikowskiego. Decyzja o jego rozbiórce jest już ostateczna, a ratusz zapowiada zmianę funkcji tego miejsca – pod ziemią powstanie parking pełniący rolę schronu, a na powierzchni nowa przestrzeń miejska.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego kończy wieloletni spór o przyszłość kontrowersyjnego obiektu w centrum stolicy Warmii i Mazur. Odrzucenie skargi kasacyjnej oznacza, iż decyzja wojewody nakazująca usunięcie monumentu staje się prawomocna i ostateczna.

Ratusz był przygotowany na taki scenariusz

Władze miasta przekonują, iż rozstrzygnięcie sądu nie jest dla nich zaskoczeniem, a prace nad nowym zagospodarowaniem placu realizowane są już od około półtora roku.

– Spodziewaliśmy się takiego rozstrzygnięcia i podtrzymania decyzji wojewody – komentuje prezydent Olsztyna Robert Szewczyk. – Dlatego już w maju poprzedniego roku powołałem specjalny zespół, który miał wskazać możliwe kierunki dekompozycji tego pomnika. Realizujemy kolejne etapy przedsięwzięcia.

Samorząd liczy na współpracę z administracją rządową w kwestii formalnego uznania dotychczasowych kroków miasta za realizację nakazu dekompozycji.

– Będziemy wnioskować do wojewody, aby te działania, które podjęliśmy dotychczas, zostały uznane jako proces dekompozycji monumentu – zapowiada zastępczyni prezydenta Justyna Sarna-Pezowicz. – Już wcześniej przedstawiliśmy wojewodzie nasze plany i harmonogram prac w tym zakresie.

Podziemny schron i konkurs na nowy plac

Zgodnie z planami magistratu, plac Xawerego Dunikowskiego czeka całkowita metamorfoza. Pod powierzchnią ziemi ma powstać nowoczesny parking podziemny, który w sytuacjach kryzysowych będzie mógł pełnić funkcję miejsca ukrycia dla mieszkańców.

Obecnie realizowane są zaawansowane prace projektowe nad tą częścią inwestycji. Według zapowiedzi urzędników dokumentacja ma być gotowa do końca bieżącego roku. Kolejnym etapem będzie ogłoszenie konkursu architektonicznego, który wyłoni najlepszą koncepcję zagospodarowania naziemnej części placu, tak aby stworzyć tam przyjazną przestrzeń miejską.

Burzliwa historia monumentu

Monument autorstwa wybitnego rzeźbiarza Xawerego Dunikowskiego powstał w latach 1949–1953 jako pomnik wdzięczności Armii Czerwonej (potocznie nazywany przez mieszkańców „szubienicami”). Przez dekady budził skrajne emocje – z jednej strony postrzegano go jako symbol komunistycznego zniewolenia, z drugiej broniono jako dzieła sztuki wybitnego artysty.

Kluczowe daty w historii obiektu:

  • 19 maja 1993 r. – pomnik zostaje objęty ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków.
  • 2022 r. – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchyla wpis monumentu do rejestru zabytków, otwierając drogę do jego usunięcia na mocy tzw. ustawy dekomunizacyjnej.
  • 2023 r. – Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Konserwator Zabytków pozbawia ochrony konserwatorskiej również sam plac Dunikowskiego.

Ostateczny wyrok NSA zamyka etap prawnych odwołań i przesądza o zniknięciu monumentu z krajobrazu Olsztyna.

źródło: UM Olsztyna

Idź do oryginalnego materiału