Jezioro Czchowskie tonie w mule. Posłanka pyta ministra o odmulenie zbiornika

Postępujące zamulenie Jeziora Czchowskiego, zmniejszająca się pojemność zbiornika i brak kompleksowych prac związanych z usuwaniem osadów znalazły się w interpelacji skierowanej do ministra infrastruktury. Posłanka Józefa Szczurek-Żelazko pyta m.in. o aktualny stan jeziora, badania dna oraz plany jego odmulenia.

W 2028 roku minie 90 lat od rozpoczęcia prac związanych z budową zbiornika w Czchowie. Jezioro Czchowskie od dziesięcioleci pełni ważne funkcje związane m.in. z gospodarką wodną i retencją. Jednocześnie od wielu lat zwraca się uwagę na problem odkładania osadów niesionych przez Dunajec i stopniowego wypłycania akwenu.

Skalę problemu można dostrzec również gołym okiem. Osoby podróżujące wzdłuż brzegów Jeziora Czchowskiego zwracają uwagę na pojawiające się w wielu miejscach rozległe łachy piasku, żwiru i mułu.

Większe prace związane z usuwaniem osadów ze zbiornika prowadzono na początku lat 2000. Wydobywany wówczas materiał odkładano jednak wzdłuż brzegów jeziora. Już wtedy wskazywano, iż przeprowadzenie prac na większą skalę będzie wymagało pozyskania znacznych środków zewnętrznych.

Problem nie został jednak kompleksowo rozwiązany. Po latach l ponownie pojawiają się pytania o rzeczywistą pojemność Jeziora Czchowskiego i wpływ zamulenia na jego funkcję retencyjną oraz przeciwpowodziową.

Interpelacja do ministra infrastruktury

1 września 2026 roku do ministra infrastruktury wpłynęła interpelacja nr 19551 poseł Józefy Szczurek-Żelazko dotycząca złego stanu Jeziora Czchowskiego.

Jak wskazano w interpelacji, zbiornik ma istotne znaczenie dla gospodarki wodnej, ochrony przeciwpowodziowej, środowiska naturalnego oraz lokalnej gospodarki. Jednocześnie specyfika Jeziora Czchowskiego sprawia, iż zatrzymuje ono duże ilości materiału skalnego, żwiru i mułu transportowanego przez Dunajec.

Zdaniem autorki interpelacji konieczne jest przede wszystkim ustalenie rzeczywistego stopnia zamulenia zbiornika. W tym celu potrzebne byłyby aktualne badania batymetryczne dna, określenie ilości zgromadzonych osadów oraz porównanie obecnej pojemności jeziora z jego pierwotną pojemnością projektową.

Istotną kwestią pozostaje również skład i jakość osadów dennych, co ma znaczenie przy planowaniu ich ewentualnego wydobycia i zagospodarowania.

Pytania do ministra infrastruktury

W interpelacji znalazło się 15 szczegółowych pytań. Dotyczą one m.in. tego, czy resort posiada aktualne dane o stopniu zamulenia Jeziora Czchowskiego, kiedy ostatnio wykonano kompleksowe badania batymetryczne oraz o ile zmniejszyła się pojemność zbiornika.

Posłanka pyta także, czy istnieje program lub harmonogram odmulania jeziora oraz czy możliwe byłoby prowadzenie takich prac etapami – w pierwszej kolejności w najbardziej wypłyconych miejscach.

Kolejne pytania dotyczą możliwości finansowania przedsięwzięcia z budżetu państwa i funduszy europejskich, a także współpracy Ministerstwa Infrastruktury z Wodami Polskimi, TAURON EKOENERGIA oraz lokalnymi samorządami.

W interpelacji poruszono również kwestię wpływu zamulenia na funkcję retencyjną i przeciwpowodziową zbiornika oraz możliwości przygotowania kompleksowego programu jego rewitalizacji, obejmującego nie tylko usunięcie osadów, ale także poprawę jakości wody, ochronę środowiska oraz przywrócenie walorów turystycznych i rekreacyjnych.

Potrzebne długofalowe rozwiązanie

Problem zamulenia Jeziora Czchowskiego nie jest nowy. Od wielu lat pojawiają się postulaty przeprowadzenia kompleksowych prac, które pozwoliłyby zwiększyć rzeczywistą pojemność zbiornika.

Kluczowa będzie teraz odpowiedź Ministerstwa Infrastruktury. Powinna ona pokazać, czy administracja posiada aktualne dane dotyczące skali zamulenia oraz czy w najbliższych latach można spodziewać się konkretnych działań i wskazania źródeł finansowania prac przy Jeziorze Czchowskim.

—

Sejm / IB

Interpelacja nr 19551
do ministra infrastruktury
w sprawie złego stanu Jeziora Czchowskiego

Zgłaszający: Józefa Szczurek-Żelazko

Data wpływu: 01-09-2026

Działając na podstawie art. 115 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w związku z art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r., poz. 907 z późn. zm.), składam interpelację w sprawie złego stanu Jeziora Czchowskiego, postępującego zamulenia zbiornika oraz konieczności przeprowadzenia prac związanych z jego odmuleniem.

Jezioro Czchowskie jest jednym z ważnych zbiorników wodnych południowej Małopolski. Zbiornik został utworzony na Dunajcu w związku z budową zapory w Czchowie. Ma istotne znaczenie dla gospodarki wodnej, ochrony przeciwpowodziowej, środowiska naturalnego oraz lokalnej gospodarki. Od wielu lat mieszkańcy miejscowości położonych nad Jeziorem Czchowskim zwracają uwagę na pogarszający się stan zbiornika, jego postępujące zamulanie i wypłycanie. Szczególnie widoczne jest to w rejonach ujścia Dunajca oraz innych cieków, gdzie odkładają się znaczne ilości materiału naniesionego przez wodę. Poza strategiczną funkcją retencyjną, akwen ten determinuje rozwój turystyczny, rekreacyjny i gospodarczy okolicznych gmin, będąc unikalnym siedliskiem przyrodniczym. Niestety, specyfika hydrotechniczna zbiornika sprawia, iż przejmuje on ogromne masy niesionego przez Dunajec materiału skalnego, żwiru oraz mułu. Proces ten drastycznie przyspieszył w ostatnich latach, doprowadzając do krytycznego poziomu zamulenia misy jeziora. Średnia głębokość akwenu drastycznie maleje. Utrata części jego pojemności w wyniku wieloletniego odkładania osadów może w przyszłości negatywnie wpływać na możliwości prawidłowego gospodarowania wodą w tym systemie.

W związku z powyższym konieczne jest ustalenie rzeczywistego stopnia zamulenia Jeziora Czchowskiego. Niezbędne wydaje się przeprowadzenie aktualnych badań batymetrycznych dna zbiornika, określenie ilości zgromadzonych osadów oraz ustalenie, w jakim stopniu zmniejszyła się jego pierwotna pojemność. Równie ważne jest zbadanie jakości osadów dennych.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo posiada aktualne dane dotyczące stopnia zamulenia Jeziora Czchowskiego oraz jego obecnej rzeczywistej pojemności?

2. Kiedy ostatnio przeprowadzono kompleksowe badania batymetryczne dna Jeziora Czchowskiego?

3. Jaka ilość osadów dennych znajduje się w tej chwili w zbiorniku?

4. O ile zmniejszyła się pojemność Jeziora Czchowskiego w stosunku do jego pierwotnej pojemności projektowej?

5. Czy ministerstwo posiada informacje dotyczące tempa, w jakim następuje dalsze zamulanie zbiornika?

6. Czy w ostatnich latach wykonywano badania jakości i składu chemicznego osadów dennych Jeziora Czchowskiego?

7. Czy istnieje opracowany program lub harmonogram odmulenia Jeziora Czchowskiego?

8. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie kompleksowych prac związanych z usunięciem osadów dennych ze zbiornika?

9. Czy rozważane jest etapowe odmulanie Jeziora Czchowskiego, w pierwszej kolejności w miejscach najbardziej wypłyconych i najbardziej narażonych na dalszą akumulację osadów?

10. Czy ministerstwo prowadzi rozmowy z Wodami Polskimi, TAURON EKOENERGIA sp. z o.o. oraz samorządami lokalnymi w sprawie rozwiązania problemu postępującego zamulenia Jeziora Czchowskiego?

11. Czy możliwe jest pozyskanie środków z budżetu państwa lub funduszy europejskich na wykonanie badań, przygotowanie dokumentacji oraz przeprowadzenie prac związanych z odmuleniem zbiornika?

12. Czy wykonano analizę wpływu postępującego zamulenia Jeziora Czchowskiego na jego funkcję retencyjną i przeciwpowodziową?

13. Jakie działania są w tej chwili podejmowane w celu ograniczenia dalszego dopływu i odkładania osadów w zbiorniku?

14. Czy ministerstwo planuje przygotowanie kompleksowego programu rewitalizacji Jeziora Czchowskiego, obejmującego odmulenie zbiornika, poprawę jakości wody, ochronę środowiska oraz przywrócenie jego walorów turystycznych i rekreacyjnych?

15. Czy rząd zamierza podjąć konkretne działania zmierzające do przywrócenia utraconej pojemności Jeziora Czchowskiego poprzez usunięcie zgromadzonych osadów? o ile tak, proszę o wskazanie planowanego zakresu oraz terminów realizacji tych działań.

Problem ten powinien zostać potraktowany jako zadanie wymagające kompleksowego i długofalowego rozwiązania. Konieczne jest przeprowadzenie szczegółowych badań, określenie skali problemu oraz przygotowanie programu odmulenia zbiornika wraz ze wskazaniem źródeł finansowania.