2 godzin temu
Jacek Majchrowski, profesor nauk prawnych, wieloletni samorządowiec i najdłużej urzędujący prezydent w historii Krakowa, przez ponad dwie dekady pozostawał jedną z najbardziej wpływowych i rozpoznawalnych postaci lokalnej polityki. Jego prezydentura – trwająca w latach 2002–2024 – była okresem głębokiej transformacji miasta, naznaczonym wielkimi inwestycjami, długofalowymi decyzjami oraz sporami, które do dziś kształtują debatę o kierunku rozwoju Krakowa.
Wyborcza konsekwencja i trwałe poparcie
Jacek Majchrowski obejmował urząd w czasach, gdy miasto zmagało się ze skutkami transformacji ustrojowej. Choć wywodził się ze środowiska Sojusz Lewicy Demokratycznej, przez całą prezydenturę podkreślał swoją niezależność partyjną, budując wizerunek samorządowca ponad podziałami. Pierwsze zwycięstwo odniósł w 2002 roku, zdobywając 50,47 proc. głosów i pokonując w drugiej turze byłego prezydenta miasta Józef Lassota. Kolejne wybory potwierdzały jego silną pozycję – wygrywał je konsekwentnie w drugiej turze, uzyskując poparcie przekraczające 58 proc., a w 2018 roku choćby ponad 61 proc. głosów. W różnych kampaniach wyborczych pokonywał zarówno kandydatów Platformy Obywatelskiej, jak i Prawa i Sprawiedliwości, co czyniło go politykiem zdolnym do budowania szerokiego, zróżnicowanego elektoratu.
Pięć kadencji – epoka inwestycji i sporów
Pięć kolejnych kadencji Majchrowskiego to łącznie 22 lata sprawowania władzy – to okres wyjątkowo długi w polskich realiach samorządowych. Pozwolił on na realizację wieloletnich strategii rozwojowych, ale jednocześnie narażał prezydenta na krytykę związaną z opóźnieniami, kontrowersyjnymi decyzjami urbanistycznymi i narastającymi konfliktami społecznymi.
Pierwsza kadencja (2002–2006) miała charakter fundamentów rozwoju. Kraków skutecznie przyciągnął tanie linie lotnicze, co zapoczątkowało dynamiczny wzrost ruchu turystycznego – do około 8 mln odwiedzających rocznie – i wzmocniło pozycję lotniska Kraków–Balice. Rozpoczęto modernizację stadionów Wisły i Cracovii, obiektów sportowych Hutnika, realizowano programy budowy boisk wielofunkcyjnych i krytych basenów, a także ukończono najważniejsze inwestycje komunalne, jak oczyszczalnia ścieków „Płaszów II” czy program „Woda dla wszystkich”, który niemal w pełni zapewnił mieszkańcom dostęp do bieżącej wody. Równocześnie modernizowano centrum miasta – płytę Rynku Głównego, ulicę Floriańską i Planty.
Druga kadencja (2006–2010) była okresem realizacji zapowiedzi. Zmodernizowano Mały Rynek i plac Wszystkich Świętych, oddano do użytku podziemne muzeum pod Rynkiem Głównym, parking na placu Na Groblach oraz przebudowany Stadion Cracovii. Zakończono budowę tunelowego odcinka pierwszej linii Krakowskiego Szybkiego Tramwaju i przebudowy kluczowych węzłów komunikacyjnych.
Trzecia kadencja (2010–2014) przyniosła skok infrastrukturalny. Otwarto TAURON Arenę Kraków – największą halę widowiskowo-sportową w Polsce – oraz ICE Kraków Congress Centre, które na trwałe wpisały miasto na mapę międzynarodowych wydarzeń sportowych i kongresowych. W dawnych halach Fabryki Schindlera powstał MOCAK – Muzeum Sztuki Współczesnej, symbol nowego podejścia do kultury i rewitalizacji.
Czwarta (2014–2018) i piąta kadencja (2018–2024) miały charakter stabilizacyjny i domykający epokę. To czas mierzenia się z nowymi wyzwaniami: walką o jakość życia, napięciami wokół transportu i urbanistyki, a także pandemią. W 2018 roku Majchrowski uzyskał rekordowe poparcie, pokonując w drugiej turze Małgorzatę Wassermann.
Walka ze smogiem – decyzja o charakterze cywilizacyjnym
Jednym z najbardziej przełomowych elementów jego prezydentury była polityka walki ze smogiem. Kraków – przez lata uznawany za jedno z najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie – jako pierwszy duży ośrodek w Polsce postawił na rozwiązania systemowe. Kulminacją było wprowadzenie, decyzją Sejmik Województwa Małopolskiego, całkowitego zakazu palenia węglem i drewnem, który wszedł w życie we wrześniu 2019 roku. Równolegle miasto zrealizowało szeroki program wymiany pieców i termomodernizacji. Efektem był wyraźny spadek stężeń pyłów PM10 i PM2,5 oraz liczby dni z przekroczeniami norm jakości powietrza – choć problem tlenków azotu związanych z transportem pozostał wyzwaniem.
Naukowiec i urzędnik państwowy
Majchrowski swoje życie zawodowe związał z Uniwersytetem Jagiellońskim, gdzie ukończył studia w 1970 roku, uzyskał doktorat i tytuł profesora nadzwyczajnego, a w latach 1987–1993 pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa i Administracji. Był także związany z Uniwersytetem Jana Kochanowskiego w Kielcach oraz Wyższą Szkołą Handlu i Prawa im. Ryszarda Łazarskiego w Warszawie. W latach 1996–1997 pełnił funkcję wojewody krakowskiego, przyczyniając się m.in. do powstania Specjalnej Strefy Ekonomicznej i uratowania Teatr STU.
Domknięcie epoki
W 2023 roku ogłosił, iż nie będzie ubiegał się o kolejną kadencję, podkreślając, iż nie chce pełnić urzędu w wieku 82 lat. W wyborach samorządowych w 2024 roku poparł Aleksandra Miszalskiego, który został jego następcą.
Po 22 latach sprawowania urzędu Jacek Majchrowski zapisał się w historii jako najdłużej urzędujący prezydent Krakowa. Jego prezydentura bez wątpienia ukształtowała współczesny obraz miasta i wyznaczyła ramy, w których Kraków funkcjonuje do dziś.
(KK)
