Przechowywanie oszczędności w domu pozostaje w Polsce legalne, a ograniczenia gotówkowe dotyczą konkretnych sposobów rozliczania transakcji. W 2027 roku zaczną być stosowane kolejne przepisy unijne. Warto więc wiedzieć, ile pieniędzy można w tej chwili zachować poza bankiem, co rzeczywiście zmieni się przy zakupach i jakie zasady obowiązują już w innych państwach UE.
Stos pieniędzy ułożonych w sejfie | Fot. Shutterstock.W Polsce nie ma górnego limitu gotówki przechowywanej w domu, ale znaczenie ma co innego
W 2026 roku osoba prywatna może przechowywać w domu dowolną kwotę legalnie uzyskanej gotówki. Polskie przepisy nie wyznaczają ogólnej granicy, po której przekroczeniu trzeba wpłacić nadwyżkę do banku. Dotyczy to zarówno kilku tysięcy, jak i 100 tys. czy 500 tys. zł. Sama wysokość domowych oszczędności nie powoduje obowiązku ich zdeponowania na rachunku. Właściciel decyduje, jaką część swojego majątku zachowuje w banknotach i monetach.
Znaczenie ma natomiast sposób uzyskania pieniędzy oraz wykonanie obowiązków związanych z ich otrzymaniem. Oszczędności z wynagrodzenia, środki ze sprzedaży rzeczy czy pieniądze odziedziczone po bliskim mają różną historię i mogą podlegać różnym zasadom podatkowym. Samo przeniesienie własnych pieniędzy z rachunku do domowego sejfu nie tworzy kolejnego podatku. Dokumenty dotyczące dochodów i transakcji warto jednak zachować, aby w razie potrzeby móc odtworzyć, skąd pochodzi zgromadzona suma.
Limit 15 tys. zł obowiązuje przy rozliczeniach między firmami. Jest projekt jego podwyższenia
Jednym z obowiązujących ograniczeń jest art. 19 Prawa przedsiębiorców. o ile płatność wiąże się z działalnością gospodarczą, drugą stroną jest inny przedsiębiorca, a jednorazowa wartość transakcji przekracza 15 tys. zł, rozliczenie powinno nastąpić za pośrednictwem rachunku płatniczego. Przepis odnosi się do całej transakcji, bez względu na liczbę płatności. Jest to zasada dotycząca rozliczenia zakupu między przedsiębiorcami, a nie wielkości prywatnych oszczędności właściciela firmy.
Przykładowo przedsiębiorca zamawiający od innej firmy wyposażenie za 20 tys. zł powinien rozliczyć tę transakcję przez rachunek. Podział należności na dwie płatności po 10 tys. zł nie zmienia wartości zamówienia. Przy transakcji wynoszącej dokładnie 15 tys. zł sam próg z art. 19 nie został jeszcze przekroczony. Dla osoby robiącej prywatne zakupy w 2026 roku ten konkretny przepis nie ustanawia analogicznego limitu wydatków konsumenckich.
W Sejmie znajduje się jednocześnie projekt podwyższenia progu z 15 do 25 tys. zł, oznaczony numerem druku 2806. To wzrost o 10 tys. zł, czyli o dwie trzecie. Karta procesu legislacyjnego wskazuje projekt skierowany do pierwszego czytania; według sprawdzonego stanu na 17 listopada 2026 roku nie jest to uchwalona zmiana. Propozycja dotyczy płatności związanych z działalnością przedsiębiorców i również nie wprowadza limitu pieniędzy przechowywanych w prywatnym domu.
Od 10 lipca 2027 roku unijny limit obejmie duże płatności za towary i usługi
Już przyjętą zmianą jest rozporządzenie UE 2024/1624 dotyczące przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Jego art. 80 przewiduje dla osób prowadzących handel towarami lub świadczących usługi limit płatności gotówkowych do 10 tys. euro albo równowartości w innej walucie. Zgodnie z art. 90 te zasady mają być stosowane od 10 lipca 2027 roku. Przepis obejmuje także płatności przyjmowane przez profesjonalnego sprzedawcę od konsumenta.
Przy ustalaniu limitu uwzględnia się również operacje, które wydają się ze sobą powiązane. Państwa mogą utrzymywać niższe ograniczenia krajowe. Rozporządzenie wyłącza natomiast z tego unijnego limitu płatności pomiędzy osobami fizycznymi niedziałającymi zawodowo oraz wskazane rozliczenia w instytucjach finansowych, w tym depozyty w bankach. Art. 80 nie ustanawia maksymalnej kwoty oszczędności, jaką można posiadać w domu. Właściciel banknotów nie otrzymuje w nim nakazu przekazania nadwyżki na rachunek.
Różnicę pokazuje zakup samochodu za 12 tys. euro. Przy zapłacie całej ceny gotówką profesjonalnemu sprzedawcy unijny limit zostałby przekroczony. Zwykła prywatna sprzedaż pomiędzy dwiema osobami fizycznymi pozostaje poza tym ograniczeniem z art. 80, przy zachowaniu ewentualnych przepisów krajowych. Można też przez cały czas posiadać w domu większą sumę, choćby jeżeli sposób opłacenia wybranego zakupu podlega limitowi. Przyjęta na 2027 rok regulacja określa zasady płatności, pozostawiając odrębną kwestię przechowywania własnego majątku.
Cztery państwa UE z ograniczeniami. Liczy się dokładny rodzaj transakcji
W kilku państwach Unii ograniczenia gotówkowe obowiązują już teraz. Ich zakres jest różny: może zależeć od tego, czy stroną jest przedsiębiorca, czy obie osoby działają prywatnie, a także od rezydencji podatkowej płacącego. W tabeli zestawiamy podstawowe zasady obowiązujące w 2026 roku. Podane progi dotyczą przekazywania pieniędzy i rozliczania zakupów. Trzeba je sprawdzić przed konkretną transakcją, szczególnie gdy kupującym jest osoba mieszkająca na stałe w innym państwie.
| Francja | Co do zasady do 1000 euro | Płatności na rzecz przedsiębiorcy, gdy płacący ma francuską rezydencję podatkową albo działa na potrzeby działalności zawodowej. Dla nierezydentów przewidziano odrębne warunki i wyższe progi. |
| Hiszpania | Zakaz przy wartości operacji wynoszącej 1000 euro lub więcej | Co najmniej jedna strona działa jako przedsiębiorca lub profesjonalista. Dla płacącej prywatnie osoby fizycznej, która wykaże brak rezydencji podatkowej w Hiszpanii, próg wynosi 10 tys. euro. |
| Włochy | Co do zasady zakaz przekazywania 5000 euro lub więcej w gotówce | Przekazywanie gotówki pomiędzy różnymi podmiotami, w tym osobami prywatnymi. Istnieją odrębne wyjątki wymagające spełnienia szczególnych warunków. |
| Holandia | Zakaz płatności gotówkowych od 3000 euro, obowiązujący od 1 stycznia 2026 roku | Transakcje z udziałem zawodowych handlarzy towarami. W 2026 roku zakaz ten nie obejmuje usług ani zwykłej sprzedaży pomiędzy osobami prywatnymi. |
Holenderski przykład pokazuje szczególnie wyraźnie zakres tych przepisów. Rząd na stronie odpowiadającej na pytanie o gotówkę w domu wprost potwierdza, iż nie ma limitu kwoty przechowywanej w mieszkaniu. Jednocześnie od stycznia 2026 roku ogranicza gotówkowe zakupy towarów u zawodowych sprzedawców. Osobno opisuje obowiązki uwzględniania gotówki w tamtejszym rozliczeniu podatkowym. Są to trzy różne kwestie: posiadany majątek, sposób zapłaty oraz zasady jego wykazywania w dokumentach.
Przed zakupem za granicą warto ustalić również sposób liczenia progu. Hiszpański bank centralny podaje przykład operacji wartej 1100 euro: zapłata 200 euro gotówką i reszty bezgotówkowo narusza podstawową zasadę dotyczącą takich transakcji. We Francji osoba bez tamtejszej rezydencji podatkowej, kupująca prywatnie, może przy spełnieniu ustawowych warunków korzystać z progów 10 tys. lub 15 tys. euro, zależnie od rodzaju odbiorcy płatności. Sam ogólny próg kraju nie wystarcza więc do oceny każdego zakupu.
Bank może zapytać o źródło środków, gdy gotówka wraca na rachunek
Przy większych oszczędnościach praktyczne znaczenie ma dokumentacja ich pochodzenia. PKO Bank Polski w wyjaśnieniach dotyczących procedur KYC wskazuje, iż może prosić o informacje i dokumenty między innymi przy transakcjach gotówkowych. Zakres sprawdzenia zależy od okoliczności transakcji, relacji z klientem i oceny ryzyka. Wśród przykładów dokumentów bank wymienia potwierdzenia wynagrodzenia, dokumenty spadkowe, umowy darowizny, pożyczki oraz sprzedaży majątku wraz z potwierdzeniem otrzymania pieniędzy.
Jeżeli ktoś wypłacił z własnego rachunku 100 tys. zł i po pewnym czasie chce je ponownie wpłacić, historia wypłaty pomaga odtworzyć przepływ pieniędzy. Gdy oszczędności powstawały z różnych źródeł, potrzebne mogą być również dokumenty dotyczące tych źródeł. Warto przechowywać je w sposób pozwalający powiązać daty, kwoty i strony transakcji. Ułatwia to odpowiedź na konkretne pytanie banku bez odtwarzania po latach szczegółów sprzedaży, rozliczeń lub rodzinnych ustaleń.
Co sprawdzić przed wypłatą, większym zakupem albo wyjazdem?
Jeżeli celem jest wyłącznie przechowywanie prywatnych oszczędności w domu, obecne polskie przepisy pozostawiają właścicielowi wybór kwoty. Warto równocześnie zadbać o dokumenty opisujące historię pieniędzy. Przed późniejszą wpłatą można ustalić z bankiem, jakich wyjaśnień potrzebuje w danej sytuacji i w jaki sposób je przekazać. Pozwala to przygotować dokumentację odpowiadającą rzeczywistej transakcji, zamiast opierać się na przypadkowym progu znalezionym w internetowym poradniku.
Przy wydawaniu pieniędzy trzeba natomiast ustalić, kto jest stroną umowy i jaka jest jej wartość. W Polsce w 2026 roku inaczej wygląda zakup prywatny, a inaczej rozliczenie dwóch przedsiębiorców. W innych państwach dochodzą miejscowe progi i wyjątki, również dla nierezydentów. Przed dużym zakupem najlepiej uzgodnić ze sprzedawcą dopuszczalną formę zapłaty oraz sprawdzić aktualną informację miejscowego urzędu lub banku centralnego. Ma to szczególne znaczenie przy samochodzie, wyposażeniu domu czy kosztownej usłudze.
Planując transakcję na drugą połowę 2027 roku, należy uwzględnić już uchwalone unijne zasady i obowiązujące w danym kraju niższe ograniczenia. Projekt podwyższenia polskiego progu do 25 tys. zł wymaga natomiast dalszego śledzenia, ponieważ sam druk sejmowy nie zmienia obecnego prawa. Dla posiadacza domowej gotówki rozstrzygające pozostaje to, iż opisane regulacje nie nakazują zmniejszenia jej stanu do określonej sumy. Ograniczają wskazane rozliczenia, więc zgodność z prawem sprawdza się przy konkretnej czynności.

30 minut temu







![Trzy perspektywy na ludowe sacrum [zdjęcia]](https://tarnow.ikc.pl/wp-content/uploads/2026/11/wernisaz-sacrum-me-fot.-Artur-Gawle0001.jpg)






