I Ogólnopolska Konferencja Naukowa BLIŻEJ JEZIOR – relacja

Między wrześniem 2025 r. a kwietniem 2026 r. odbył się cykl ośmiu wykładów zatytułowany Bliżej Jezior. Jego zwieńczeniem była konferencja naukowa zorganizowana 22 maja w siedzibie Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego. Wydarzeniu medialnie patronowały Wodne Sprawy.

Organizatorzy konferencji, czyli IMGW-PIB oraz Polskie Towarzystwo Limnologiczne wybrały tę datę nieprzypadkowo – 22 maja obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej ONZ. Podobnie nieprzypadkowo organizator ma w nazwie limnologię, a nie hydrobiologię, bo większość wystąpień z różnorodnością biologiczną miała raczej luźny związek. Część z nich do pewnego stopnia powtarzała treść, która pojawiała się wcześniej na wykładach, ale nie było to normą. Również prezentacje z reguły nieco inaczej rozkładały akcenty w porównaniu z wersją wykładową.

BLIŻEJ JEZIOR, czyli konferencja branżowa i naukowa jednocześnie

Konferencja była zaplanowana jako spotkanie świata nauki i administracji, zatem miała charakter praktyczny. Jej celem niekoniecznie było ogłoszenie światu najnowszych odkryć, choć informacje z przygotowywanych jeszcze publikacji naukowych też się pojawiały, głównie w formie interesujących przykładów. Ze względu na szeroki przekrój zarówno aktywnych, jak i biernych uczestników konferencji, nie dało się uniknąć pewnych powtórzeń czy oczywistości. Chociażby dość klasyczna, bo pokazująca złożoność problemu, kwestia rekultywacji kartuskich jezior. Z drugiej strony, zapewniło to szeroki wachlarz poruszanych tematów i z całą pewnością każdy znalazł dla siebie coś interesującego.

Konferencję otworzył Piotr Klimaszyk, prezes Polskiego Towarzystwa Limnologicznego. W tej części powitano honorowych gości – Jolantę Piotrowską, przewodniczącą Parlamentarnego Zespołu ds. Ochrony Jezior, Mateusza Balcerowicza – prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, Tomasza Weneckiego – zastępcę dyrektora Departamentu Gospodarki Wodnej Ministerstwa Infrastruktury, Annę Łobodę – sekretarz Komitetu Nauk o Wodzie i Gospodarki Wodnej Polskiej Akademii Nauk oraz Petre Bretcana – sekretarza zarządu Rumuńskiego Towarzystwa Limnogeograficznego (stowarzyszenia, z którym PTLim prowadzi regularną współpracę). Powitano również sponsorów i patronów medialnych, w tym Wodne Sprawy.

Konferencja Naukowa BLIŻEJ JEZIOR; zdj. IMGW-PIB

Jeziora – przyroda, gospodarka i administracja

Merytoryczną część konferencji rozpoczął wykład Agnieszki Kolady na temat przyczyn złego stanu – przynajmniej według raportów – polskich jezior. Czytelnicy Wodnych Spraw zarys tego tematu mogli poznać z jej artykułu. Następny referat przedstawił Mateusz Balcerowicz. Dotyczył on formalnych aspektów korzystania z jezior. Pewną klamrę wobec niego stanowił przedstawiony na zakończenie referat Beaty Karolinczak (Politechnika Warszawska) na temat prawnych instrumentów ochrony jezior.

Pozostałe prezentacje odnosiły się do przyrody związanej z jeziorami – ożywionej i nieożywionej, a także relacji między nimi oraz działalnością człowieka. Na przykład dotyczące sytuacji, gdy to jeziora są fundamentem gospodarki, jak w wystąpieniu Mariki Kornaś-Dyni (Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej-PIB), albo gdzie człowiek jest głównym czynnikiem kształtującym stan jezior, jak w referacie o rekultywacji autorstwa Jolanty Grochowskiej (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie). Niektóre wystąpienia pokazywały zmiany obrazu jezior zachodzące w wyniku inwazji biologicznych lub przekształcenia hydrologiczne pod wpływem zanieczyszczeń, zmiany klimatu oraz wpływu gospodarki ludzkiej.

Do tej grupy należały wystąpienia Dariusza Ficka (Uniwersytet Pomorski w Słupsku) o optyce jezior, Michała Rybaka (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) o zmianach parametrów fizyczno-chemicznych wód, Marcina Biernaczyka (Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie) o ichtiofaunie, Wojciecha Tylmanna (Uniwersytet Gdański) o zapisie paleolimnologicznym, Łukasza Sługockiego (Uniwersytet Szczeciński) o ekosystemie jeziora Dąbie i ponownie Piotra Klimaszyka o zaniku Jeziora Aralskiego. Przekrojowy charakter – nie tylko o wodach jeziornych Rumunii – miał wykład Petre Bretcana.

Między wykładami przewidziano kilka paneli dyskusyjnych. Nie polegały one jedynie na wzajemnych pochwałach, ale miały miejsce również zderzenia różnych interpretacji zaprezentowanych faktów. Zainteresowaniem cieszyła się również prezentacja sponsorów, czyli dystrybutorów sprzętu do badania wód jeziornych. Zdecydowanie wykraczała ona poza standardowe wystąpienie przedstawicieli handlowych.

Oprócz wykładów konferencja była miejscem prezentacji plakatów. Sesja posterowa obejmowała krótkie wystąpienia autorów, a jej zwieńczeniem był wybór najlepszej pracy i wyróżnienia dla młodych naukowców. W pierwszej kategorii laureatem został Radosław Wąs (Centrum Edukacji Ekologicznej i Rewitalizacji Jezior – Zespół Placówek Oświatowych w Szczecinku) z plakatem Jezioro, jako pomoc dydaktyczna w edukacji dzieci, młodzieży i osób dorosłych w zakresie funkcjonowania ekosystemów wodnych – doświadczenia Centrum Edukacji Ekologicznej i Rewitalizacji Jezior – Zespół Placówek Oświatowych w Szczecinku. W drugiej kategorii zwyciężyła Julia Piesczek (Studenckie Koło Naukowe Geografów im. Stanisława Pawłowskiego UAM w Poznaniu), prezentująca wykorzystanie danych satelitarnych w monitoringu eutrofizacji jezior Wolińskiego Parku Narodowego.

Konferencja Naukowa BLIŻEJ JEZIOR; zdj. IMGW-PIB

BLIŻEJ JEZIOR – zobowiązania na przyszłość

Przemowę końcową miał zaprezentować dyrektor Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu Badawczego, drugiego organizatora konferencji, czyli Robert Czerniawski, ale ponieważ w tym dniu był nieobecny, wygłosił ją Piotr Klimaszyk. Opisując konferencję nie można pominąć Deklaracji BLIŻEJ JEZIOR. Podpisali się pod nią goście honorowi i pozostali uczestnicy. Sygnatariusze podjęli zobowiązanie, by w swojej aktywności kierować się dobrem ekosystemów jeziornych.

Konferencja w nazwie miała liczbę porządkową. Zgodnie z zapowiedziami organizatorów nie jest to jedynie chwyt marketingowy i w przyszłości możemy się spodziewać kolejnych edycji.