Negatywna ocena programu „Czyste Powietrze” przez gminy
Polski Alarm Smogowy (PAS) opublikował wyniki badania opinii urzędników gminnych na temat nowej wersji programu „Czyste Powietrze”. W badaniu, przeprowadzonym wśród pracowników urzędów mających bezpośredni kontakt z beneficjentami, dominują głosy krytyczne. Samorządowcy wskazują na nadmierną biurokrację, skomplikowane zasady oraz wielomiesięczne procedury, które utrudniają realizację programu.
Spadek liczby wniosków i trudności proceduralne
Od momentu uruchomienia nowej wersji programu 31 marca 2025 r. do końca grudnia złożono niecałe 50 000 wniosków. Dla porównania, w analogicznym okresie poprzedniego roku liczba ta przekroczyła 205 000. Oznacza to czterokrotny spadek zainteresowania. Według PAS, przy obecnym tempie realizacji cele programu nie zostaną osiągnięte choćby w ciągu czterdziestu lat.
Najważniejsze problemy wskazane przez gminy
- Wielomiesięczne procedury i uznaniowość: Pracownicy wojewódzkich funduszy ochrony środowiska interpretują przepisy programu w sposób uznaniowy, co prowadzi do żądania dodatkowych dokumentów i opóźnień w wypłatach.
- Wykluczenie osób ubogich: Wysokie koszty inwestycji i długotrwałe oczekiwanie na zwrot środków sprawiają, iż program jest niedostępny dla mniej zamożnych gospodarstw.
- Konieczność opłacenia audytu energetycznego: Przed zakwalifikowaniem do programu wymagany jest audyt budynku, którego koszt wynosi 1500-2000 zł, bez gwarancji uzyskania dotacji.
- Opóźnienia wypłat dla firm: Zmniejszenie poziomu prefinansowania oraz opóźnienia w wypłatach zniechęcają firmy do udziału w programie.
Opóźnienia nie dotyczą jedynie wypłat. U nas miesiącami czeka się na numer umowy. Ludzie tracą zaufanie do tego systemu już na samym początku drogi.
[Program Czyste Powietrze] miał służyć ochronie powietrza, zachęcać ludzi do wymiany źródeł ogrzewania. To był jego główny cel. […] w tej chwili tak się to skomplikowało, iż nadaje się dla coraz węższej grupy ludzi, a ten główny cel gdzieś się rozmył
Nowa edycja programu to niestety kompletna porażka. Klienci przychodzą, informujemy ich o konieczności realizacji audytu i jego przeciętnych kosztach i tyle ich widzimy.
Komentarz Polskiego Alarmu Smogowego
Wnioski płynące z analizy ocen programu “Czyste Powietrze” przez gminy są porażające. Na początku 2024 r. mieliśmy nadzieję, iż zapowiedzi premiera Tuska o usprawnieniu programu Czyste Powietrze, szybszej walce ze smogiem i pomocy dla gospodarstw domowych w termomodernizacji domów zostaną zrealizowane. Niestety, jak widzimy po dwóch latach sprawowania rządów, program znajduje się w głębokim kryzysie, a walka ze smogiem mocno zwolniła. W obecnym tempie cele programu zdefiniowane przez NFOŚ, a więc wymiana 2,5 miliona kopciuchów, nie zostaną osiągnięte choćby w ciągu czterdziestu lat.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska utrzymuje jednak optymistyczne stanowisko wobec obecnej sytuacji programu. W grudniu 2025 r. minister Hennig-Kloska stwierdziła:
Zapewniam, iż w programie dzieje się więcej niż kiedykolwiek.
Statystyki pokazują jednak, iż w tygodniu 17-23 stycznia 2026 r. złożono zaledwie 643 wnioski, podczas gdy średnia tygodniowa liczba wniosków w 2024 r. wynosiła ponad 5200.
Dostęp do raportu i rekomendacji PAS
Źródło: Polski Alarm Smogowy
