Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w ostatnim czasie wydał dwa rozstrzygnięcia dotyczące decyzji Rady Gminy Tomaszów Lubelski wobec wójt Marzeny
Czubaj-Gancarz.Uchwała rady unieważnionaWyrokiem WSA z 4 listopada br. stwierdził nieważność uchwały RG Tomaszów Lubelski w sprawie nieudzielenia wójt absolutorium za 2025 rok. W uzasadnieniu podkreślił, iż absolutorium nie jest oceną całokształtu pracy wójta, ale instytucją kontroli pracy organu wykonawczego. Rada powinna rozpatrywać przede wszystkim to, jak wykonano budżet: czy zrealizowano zaplanowane dochody i wydatki, jakie były przyczyny ewentualnych różnic i czy można za nie obciążyć organ wykonawczy.Sąd zwrócił uwagę, iż uchwała RG Tomaszów o nieudzieleniu absolutorium nie zawierała uzasadnienia. Nie można było więc ustalić, jakie konkretne argumenty zdecydowały o negatywnej ocenie wykonania budżetu. Tymczasem, jak podkreślił WSA, zasadniczy powód odmowy musi być możliwy do ustalenia i
skontrolowania.CZYTAJ TEŻ: Skandal po meczu dzieci w Tomaszowie Lubelskim. Raca zniszczyła murawę, sprawą zajęła się policjaIstotne znaczenie dla sądu miało również to, iż komisja rewizyjna pozytywnie zaopiniowała wykonanie budżetu, a Regionalna Izba Obrachunkowa w Lublinie wydała w tej sprawie pozytywną opinię. Rada zatwierdziła także sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z wykonania budżetu za 2025 rok.W tej sytuacji, zdaniem sądu, radni powinni wskazać, które ustalenia komisji rewizyjnej i RIO uznali za błędne oraz na jakiej podstawie przyjęli odmienną ocenę. WSA zauważył, iż z protokołu sesji nie wynikały wystarczające powody podjęcia takiej a nie innej decyzji przez większość radnych.Sąd zauważył, iż radni zwracali uwagę m.in. na niewykonanie lub niepełną realizację niektórych zadań, w tym dotyczących nagłośnienia sali obrad urzędu gminy i projektów drogowych. Przy czym wójt wyjaśniała, iż niektóre zadania nie zostały zrealizowane, ponieważ w budżecie przeznaczono na nie zbyt małe ś
rodki.WSA zwrócił też uwagę na ogólny poziom wykonania budżetu. Dochody zrealizowano w 92 proc., a wydatki w 87 proc. W ocenie sądu niewykonane zadania stanowiły niewielką część całego planu finansowego. Rada powinna więc oceniać budżet kompleksowo, a nie koncentrować się na wybranych
pozycjach.PRZECZYTAJ TEŻ: Gm. Tomaszów Lubelski: Sąd uniewinnił radnego Babiarza. Wójt nie zamierza odpuszczaćW konsekwencji sąd uznał, iż uchwała została podjęta z naruszeniem przepisów Ustawy o samorządzie gminnym i Ustawy o finansach publicznych, a także zasad rzetelnego i praworządnego działania organów samorządowych.– Słusznie. Na absolutorium składa się praca całego urzędu. Któryś rok z kolei bijemy na głowę miasto i inne gminy pod względem inwestycji – komentuje krótko decyzję sądu wójt Marzena Czubaj-Gancarz.Sąd nie oceniał powodów radnychInaczej zakończyła się sprawa dotycząca nieudzielenia Marzenie Czubaj-Gancarz wotum zaufania. W tym przypadku postanowieniem z 21 października WSA w Lublinie odrzucił skargę wójt. Nie oznacza to jednak, iż sąd uznał argumenty radnych za słuszne. Nie rozpatrywał merytorycznie, czy nieudzielenie wotum było
uzasadnione.Podstawą rozstrzygnięcia był brak interesu prawnego wójt, który uprawniałby ją do zaskarżenia uchwały. Sąd wyjaśnił, iż zgodnie z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym skargę na uchwałę rady może wnieść osoba, której interes prawny lub uprawnienie zostały przez nią naruszone.PRZECZYTAJ: 3 miliony na rewitalizację stawów w Rogóźnie przepadną. Wójt: Co ja mam powiedzieć ludziom?W ocenie WSA uchwała o nieudzieleniu wotum zaufania nie pozbawia wójt jej mandatu, nie ogranicza kompetencji, nie nakłada nowych obowiązków ani nie odbiera uprawnień. „Uchwała ta nie wpływa bowiem bezpośrednio na sytuację prawną skarżącej” – wskazał sąd. Sąd odniósł się także do argumentu dotyczącego braku uzasadnienia uchwały. Wyjaśnił, iż wotum zaufania jest oceną działalności wójta w poprzednim roku, w szczególności realizacji polityki, programów, strategii i uchwał rady. Radni podejmują tę decyzję samodzielnie. Zdaniem WSA, choćby przekonanie wójta, iż nie było merytorycznych podstaw do nieudzielenia wotum, nie daje jej automatycznie prawa do zaskarżenia uchwał
y.To odmienna sytuacja niż w przypadku wcześniej opisywanej uchwały. Sprawę nieudzielenia absolutorium sąd mógł zbadać, ponieważ uznał, iż dotyczy ona prawnie chronionej sfery związanej z odpowiedzialnością wójta za wykonanie budż
etu.Jakie są konsekwencje obu decyzji? Krzysztof Jakubowski, prezes Zarządu Fundacji Wolności, wyjaśnia, iż każdorazowe nieudzielenie absolutorium lub nieudzielenie wotum zaufania przez dwa kolejne lata otwiera radzie gminy drogę do przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania wójta."Subtelna" różnica polega na tym, iż w przypadku absolutorium odmowa jego udzielenia jest, zgodnie z art. 28a ustawy o samorządzie gminnym, równoznaczna z podjęciem inicjatywy przeprowadzenia referendum. Żeby do niego doszło, rada musi tylko podjąć odrębną uchwałę w sprawie jego przeprowadzenia, oczywiście z zachowaniem ustawowych wymogów.Z kolei, gdy wójt nie otrzyma wotum zaufania drugi raz, rada nabywa możliwość podjęcia uchwały o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania wójta, ale jest to jej uprawnienie, a nie jej obowiązek, z którego często nie korzysta.– "Bezpieczniejsze" dla radnych jest referendum po nieudzieleniu absolutorium, bo to jedyny przypadek zwołania referendum przez radnych, kiedy w razie ważności referendum, rada nie ulegnie rozwiązaniu. Gdyby rada zwołała referendum w następstwie dwukrotnego nieudzielenia wotum zaufania, a referendum byłoby ważne, to rozwiązaniu uległaby rada gminy – tłumaczy Krzysztof
Jakubowski.Gmina Tomaszów Lubelski znalazła się właśnie w tej drugiej sytuacji, ponieważ radni odmówili Marzenie Czubaj-Gancarz wotum zaufania i absolutorium także za wykonanie budżetu za 2024 rok. Uchwała o nieudzieleniu absolutorium została jednak unieważniona w lipcu 2025 roku przez Regionalną Izbę Obrachunkową w Lublinie. Co do wotum, WSA w Lublinie odrzucił skargę na uchwały RG Tomaszów Lub. wydaną w przedmiocie nieudzielenia wotum postanowieniem z 10 września 2025 r. CZYTAJ WIĘCEJ: Gm. Tomaszów Lubelski: Absolutorium jednak się wójtowi należało. RIO unieważnia uchwałę radnychRadni będą rozważaćPrzewodniczący RG Tomaszów wystosował oświadczenie w związku ze sprawą, w którym punktuje powody, dla których radni odmówili wójt wotum i absolutorium. Na wstępie zaznacza, iż decyzje radnych zarówno w 2024, jak i w 2025 r. nie miały charakteru politycznego, ale były wynikiem "rzetelnej oceny działań organu wykonawczego, zrównoważonego rozwoju gminy oraz jednoznacznych zaniedbań wobec potrzeb mieszkańców". Ocena ta, jak pisze, nie sprowadza się jednak wyłącznie do tabel finansowych."Wójt nie wykonała szeregu uchwał budżetowych oraz kluczowych projektów drogowych, o które zabiegali radni w interesie lokalnych społeczności. Brak realizacji dotyczył m.in. dróg i projektów drogowych: na odcinku Jeziernia – Rabinówka, z Rabinówki do miejscowości Pasieki, od ulicy Józefowskiej do Rogóźna-Kolonii, z Rogóźna-Kolonii do Szarowoli, jak również zaplanowanych dróg i projektów w miejscowościach Typin oraz Przeorsk" – wymienia Grzegorz Gozdek. Wypomina też proces planowania przestrzennego. "Gdyby nie moje autorskie projekty uchwał oraz decyzja większości RG, plany zagospodarowania nie objęłyby kluczowych terenów w miejscowościach np. Typin, Przecinka Szarowola, Zamiany, Rogóźno-Kolonia, Ulów, Pasieki oraz Rabinówka (gdzie planowano objąć jedynie przedmieścia, z pominięciem obszarów faktycznie zamieszkanych), a także części Jezierni, Łaszczówki Kolonia, Rogóźna. Tymczasem plany sporządzano dla innych rejonów, np. w szczerym polu czy przy ul. Granicznej w Majdanie Górnym" – argumentuje. Przewodniczący pisze też o "złym zarządzaniu kompleksowo na Białej Górze" i "nietrafionych" inwestycjach: "Przykładem są funkcjonujące Kluby Malucha, które przy niskiej frekwencji dzieci generują znaczne obciążenia finansowe dla budżetu".Zaznacza, iż radni będą rozważać możliwość przegłosowania uchwały o zarządzeniu referendum w sprawie odwołania wójt. Na koniec oświadczenia dodaje: "RG Tomaszów Lubelski stoi i będzie stać na straży praworządności, zrównoważonego rozwoju całej gminy oraz gospodarności publicznej". Prezes Fundacji Wolności podkreśla jednak, iż bez względu na to, czy referendum byłoby lub nie, ostateczna ocena działalności wójta i rady gminy pozostaje w rękach mieszkańców, którzy dokonają jej podczas kolejnych wyborów samorządowych.