Choć od sesji absolutoryjnej, podczas której radni gminy Gdów jednogłośnie udzielili wójtowi wotum zaufania, minęło już kilka miesięcy, listopadowa praca nad projektem budżetu na kolejny rok to dobry moment, by na chłodno przyjrzeć się finansom samorządu. Lektura „Raportu o stanie gminy Gdów na dzień 31.12.2025 r.” pokazuje, iż za imponującymi statystykami inwestycyjnymi i niskim zadłużeniem kryją się zjawiska strukturalne, które właśnie teraz – przy układaniu planów na 2027 rok – mogą mocno ograniczać pole manewru władz gminy.
Gdy w połowie roku Rada Gminy Gdów podsumowywała wykonanie budżetu za 2025 rok, na sali obrad panowała pełna zgoda. Zarówno raport o stanie gminy, jak i sprawozdanie finansowe przeszły bez ani jednego głosu sprzeciwu. Patrząc na główne wskaźniki, trudno się dziwić takiej ocenie.
W 2025 roku do gminnej kasy wpłynęło ponad 140,15 mln zł (100,5 proc. planu), a wydatki zamknęły się kwotą blisko 145 mln zł. Największe wrażenie robi skala inwestycji. Pierwotnie na wydatki majątkowe planowano przeznaczyć 16,12 mln zł, jednak dzięki skutecznemu pozyskiwaniu dotacji zewnętrznych kwotę tę niemal podwojono – ostatecznie na inwestycje wydano 27,32 mln zł, co stanowiło blisko 19 proc. całego budżetu. Ostateczny deficyt wyniósł 4,84 mln zł (wobec planowanych w trakcie roku 15,31 mln zł), a zadłużenie na koniec grudnia zamknęło się kwotą 19,3 mln zł. W relacji do dochodów to zaledwie 13,77 proc., czyli wynik znacznie bezpieczniejszy niż ustawowy limit wynoszący 60 proc.
Z perspektywy końca roku widać jednak wyraźniej, iż jednogłośna akceptacja radnych nie oznacza braku słabych punktów w gminnych finansach. Szczegółowa analiza raportu za 2025 rok ujawnia mechanizmy, które przy konstrukcji kolejnych budżetów stają się dla samorządu coraz poważniejszym wyzwaniem.
Pierwszym sygnałem ostrzegawczym jest kurcząca się nadwyżka operacyjna, czyli różnica między bieżącymi dochodami a bieżącymi wydatkami. W 2025 roku wyniosła ona 8,08 mln zł. Ponad 81 proc. wszystkich wydanych przez gminę pieniędzy (117,68 mln zł) pochłonęło codzienne utrzymanie – przede wszystkim oświata, administracja i pomoc społeczna. Autorzy raportu przyznają wprost: spadek wyniku operacyjnego względem lat ubiegłych sprawia, iż gmina nie jest w stanie wypracować z własnych środków wystarczającego wkładu własnego na duże inwestycje i musi posiłkować się emisją obligacji oraz kredytami, których spłata jest już rozłożona do 2032 roku.
Drugim wyzwaniem, które z biegiem miesięcy coraz mocniej daje o sobie znać w bieżących wydatkach, jest charakter zrealizowanych przedsięwzięć. Gmina Gdów bardzo mocno postawiła na rozwój infrastruktury rekreacyjnej, sportowej i oświatowej. Rozbudowa stref Zarabie I i Zarabie II, tężnia solankowa, skatepark, nowe boiska czy modernizacje placówek szkolnych niewątpliwie podnoszą komfort życia mieszkańców i atrakcyjność regionu.
Z punktu widzenia budżetu są to jednak obiekty, które nie przynoszą bezpośrednich dochodów, a generują stałe koszty. Rachunki za energię, konserwację, sprzątanie i bieżącą obsługę oddanej do użytku infrastruktury z każdym rokiem powiększają sztywne wydatki gminy, zmniejszając kwotę, jaką można przeznaczyć na kolejne zadania rozwojowe.
Dane z raportu pokazują również, jak silnie potencjał inwestycyjny Gdowa zależy od funduszy zewnętrznych. Bez dotacji rządowych i unijnych własny budżet inwestycyjny gminy byłby skromny, co w przypadku mniejszej dostępności programów wsparcia w kolejnych latach może wyraźnie wyhamować tempo prac.
W lokalnej debacie publicznej – mimo wcześniejszej jednomyślności radnych – wciąż wraca także temat podziału środków i hierarchii potrzeb. Część mieszkańców i obserwatorów życia publicznego wskazuje, iż podczas gdy gmina inwestuje w nowoczesne obiekty rekreacyjne w centrum, w wielu sołectwach przez cały czas brakuje podstawowej infrastruktury: chodników przy ruchliwych drogach, pełnego oświetlenia ulicznego czy rozbudowy sieci kanalizacyjnej.
Do tego dochodzi rosnąca presja demograficzna. Jako gmina podmiejska w obszarze oddziaływania Krakowa i Wieliczki, Gdów przyciąga nowych mieszkańców, co wymusza ciągłe nakłady na oświatę. Samorząd już teraz musi dokładać do funkcjonowania szkół i przedszkoli coraz większe kwoty z własnych dochodów, ponieważ środki z budżetu państwa nie nadążają za rosnącymi kosztami wynagrodzeń i utrzymania placówek.
Podsumowanie 2025 roku dowodzi, iż gmina Gdów potrafi sprawnie sięgać po pieniądze zewnętrzne i realizować ambitne projekty przy zachowaniu bezpiecznego poziomu długu. Jednogłośne absolutorium było potwierdzeniem tej skuteczności. Z perspektywy jesieni i prac nad kolejnym budżetem raport o stanie gminy stanowi jednak ważne przypomnienie: przy rosnących kosztach bieżących i utrzymaniu nowej infrastruktury, utrzymanie dotychczasowego tempa rozwoju będzie wymagało od samorządu dużej dyscypliny finansowej i trudnych wyborów między kolejnymi inwestycjami a rosnącymi kosztami codziennego funkcjonowania gminy.