Ewa Gawryluk-Dubieniecka wróciła do wspomnień ze szkoły: rezygnacji z religii, braku pierwszej komunii i samotności dziecka, którego nikt poważnie nie wysłuchał. Dla prawicy to niewygodny, ale potrzebny temat: autorytet broni się odpowiedzialnością, nie przemilczeniem krzywdy.
Samotność dziecka w klasie
Ewa Gawryluk-Dubieniecka opowiedziała o dzieciństwie, w którym szkolna codzienność nie miała nic wspólnego z ciepłą opowieścią o dawnych czasach. Jak przypomniał Onet za „Wysokimi Obcasami”, aktorka wspominała, iż była drobna, leworęczna i wyróżniała się na tle klasy. W licznych klasach PRL-owskiej szkoły takie dziecko łatwo zostawało samo.
To ważne tło, bo historia nie dotyczy wyłącznie jednego szkolnego obrzędu. Chodzi o dziecko, które musiało samo nazwać niesprawiedliwość, gdy dorośli nie potrafili albo nie chcieli jej zobaczyć. Wychowanie bez odpowiedzialności staje się wtedy pustą formą. A pusta forma zawsze uderza najmocniej w najsłabszych.
Dyplom za sakrament, którego nie było
Najmocniej wybrzmiewa wspomnienie o rezygnacji z religii i nieprzystąpieniu do pierwszej komunii świętej. Według relacji cytowanej przez WP Kobieta, Gawryluk była jedynym dzieckiem w klasie, które nie poszło do komunii. Mimo tego miała otrzymać dyplom za udział w sakramencie.
To detal, ale bardzo mocny. Pokazuje sytuację, w której instytucjonalny rytuał działał dalej, choć konkretnego dziecka w nim nie było. jeżeli katecheza ma prowadzić do wiary, nie może przechodzić obok człowieka jak urzędowa procedura. Spór o Kościół i religię zawsze był w Polsce sporem o coś więcej niż obyczaj. Właśnie dlatego nie wolno mylić obrony tradycji z obroną błędów wychowawców.
Odpowiedzialność zamiast łatwych haseł
Lewicowo-liberalna publicystyka chętnie bierze takie historie jako dowód przeciw religii jako takiej. To zbyt proste. Krzywda dziecka nie unieważnia wiary, sakramentów ani miejsca Kościoła w polskiej historii. Unieważnia za to wygodną wymówkę, iż skoro sprawa dotyczy „naszej” instytucji, należy mówić ciszej.
Narodowo-konserwatywny punkt widzenia wymaga powagi. Rodzina, szkoła i parafia mają sens wtedy, gdy chronią dziecko, uczą odpowiedzialności i prowadzą ku dobru. jeżeli zamiast tego produkują samotność, lęk albo obojętność, same podcinają autorytet, którego potem próbują bronić słowami. Debata o jedyności Kościoła nie może być oderwana od prostego pytania: czy człowiek spotyka w praktyce prawdę, czy tylko formularz.
PRL-owskie tło i brak wsparcia
W tej opowieści powraca także obraz PRL-owskiej szkoły i pracy dzieci przy wykopkach. Onet przytacza wspomnienia aktorki o kurzu, błocie i ciężkiej pracy na polach PGR-u. To nie była sielanka wspólnoty. To był system, który często uczył dzieci posłuszeństwa, ale nie zawsze dawał im opiekę.
Trzeba to powiedzieć bez sentymentalizmu. Polska pamięć o dawnych dekadach nie może być ani liberalnym szyderstwem z tradycji, ani naiwnym obrazkiem, w którym wszystko było prostsze i lepsze. Bywało twardo. Bywało niesprawiedliwie. Tym bardziej trzeba odróżniać prawdziwy autorytet od samej pozycji dorosłego.
Lekcja dla rodzin, szkoły i Kościoła
Historia Ewy Gawryluk-Dubienieckiej porusza, bo dotyka spraw podstawowych: dziecka, wiary, domu, szkoły i odpowiedzialności dorosłych. Nie trzeba używać jej przeciw Kościołowi, żeby potraktować ją serio. Przeciwnie, właśnie człowiek przywiązany do tradycji powinien rozumieć, iż święte rzeczy wymagają większej staranności, a nie mniejszej.
Dla Polski stawka jest konkretna. jeżeli religia ma pozostać realnym elementem wychowania, musi być prowadzona z powagą, kulturą i uważnością. jeżeli rodzina ma być fundamentem, musi słyszeć dziecko, gdy mówi o krzywdzie. Bez tego zostają tylko dyplomy, których nikt nie powinien był wręczać.
Źródło: WP Kobieta, Onet Kobieta, Viva.
Tekst przygotowano z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji. Zasady stosowania AI w redakcji opisujemy na stronie Standardy redakcyjne.
