Erdogan podpisał ustawę o PKK. Amnestia warunkowa i twardy test dla Turcji

Zdjęcie: Erdogan podpisał ustawę o PKK. Amnestia warunkowa i twardy test dla Turcji

Recep Tayyip Erdogan podpisał 18 sierpnia ustawę, która daje tysiącom członków PKK szansę na warunkowe ułaskawienie po pełnym rozbrojeniu organizacji. Kary i postępowania mają być zawieszane na 5 lub 10 lat. Dla Polski to lekcja: państwo rozmawia dopiero z pozycji siły i kontroli bezpieczeństwa.

Warunek jest jeden: pełne rozbrojenie PKK

Prezydent Turcji Recep Tayyip Erdogan podpisał ustawę, która ma regulować powrót części członków Partii Pracujących Kurdystanu do życia cywilnego. Jak podała Associated Press, przepisy mają wejść w pełni w życie dopiero po potwierdzeniu przez turecką Radę Bezpieczeństwa Narodowego, iż PKK rozwiązała struktury i złożyła broń. To nie jest bezwarunkowa amnestia. Ankara chce najpierw widzieć kapitulację polityczno-wojskowej struktury, a dopiero potem uruchamiać mechanizmy łagodzenia kar.

PKK jest uznawana za organizację terrorystyczną przez Turcję, Stany Zjednoczone i Unię Europejską. Jej konflikt z państwem tureckim trwa od lat 80. i pochłonął dziesiątki tysięcy ofiar. W takim sporze każde państwo ma prawo postawić bezpieczeństwo obywateli na pierwszym miejscu. Turcja robi to po swojemu: brutalnie, twardo, często bez oglądania się na zachodnie salony. Można krytykować metody Erdogana, ale nie wolno udawać, iż państwo ma obowiązek bezradnie znosić przemoc polityczną.

Pięć albo dziesięć lat próby

Nowe przepisy przewidują zawieszenie wykonywania części kar wobec skazanych członków PKK oraz odroczenie trwających śledztw i procesów wobec innych osób. Okres próby ma wynosić 5 albo 10 lat, zależnie od wagi czynu. jeżeli objęte ustawą osoby nie popełnią w tym czasie kolejnych przestępstw, postępowania mają być umarzane.

Z rozwiązania wyłączono przywódcę PKK Abdullaha Ocalana oraz inne najważniejsze postacie organizacji. Wyłączeni mają być również sprawcy najcięższych czynów, w tym zabójstw umyślnych oraz osoby skazane na dożywocie przed 2005 rokiem. To rozróżnienie ma znaczenie. Państwo może otworzyć drogę do wyjścia z konfliktu, ale nie powinno stawiać znaku równości między szeregowym bojownikiem a ludźmi odpowiedzialnymi za najcięższe zbrodnie.

Turecki parlament przyjął ustawę w ubiegłym tygodniu większością 468 głosów za przy 88 przeciw i 6 wstrzymujących się, o czym informowała Al Jazeera w relacji z głosowania nad ustawą o PKK. Skala poparcia pokazuje, iż Ankara traktuje sprawę jako operację państwową, nie zwykły gest jednej partii.

Ankara gra o własne bezpieczeństwo

Ustawa tworzy także mechanizm nadzoru nad rozbrojeniem. Tureckie media podają, iż ma działać rada kierowana przez wiceprezydenta Cevdeta Yilmaza, z udziałem ministrów spraw zagranicznych, obrony, spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, a także przedstawicieli wywiadu i wojska. Według Hurriyet Daily News pierwsze posiedzenie rady zaplanowano na 24 sierpnia.

To dobrze pokazuje tureckie rozumienie polityki. Decyzja prawna jest połączona z aparatem bezpieczeństwa, kontrolą wywiadowczą i kalkulacją regionalną. Erdogan nie występuje tu jako dobroduszny mediator. Występuje jako przywódca państwa, które chce zamknąć stary front wewnętrzny, wzmocnić pozycję wobec Iraku i Syrii oraz uporządkować własne zaplecze polityczne.

Polski czytelnik zna Erdogana także z innych ostrych wypowiedzi i gier dyplomatycznych. DN opisywał już, jak turecki prezydent wykorzystywał sprawy międzynarodowe do budowania własnej pozycji. Teraz widzimy podobną logikę, tylko na gruncie bezpieczeństwa wewnętrznego.

Realizm zamiast liberalnych złudzeń

Zachodni komentarz często lubi sprowadzać podobne sprawy do prostego języka pojednania. Wystarczy rzekomo usiąść do stołu, użyć miękkich słów i konflikt sam zacznie znikać. Turecki przykład jest bardziej trzeźwy. Rozmowa pojawia się po latach presji, po wezwaniu Ocalana do zakończenia walki zbrojnej i po deklaracji PKK o rozwiązaniu struktur.

Dla Polski wniosek jest prosty. Państwo, które chce przetrwać w niebezpiecznym otoczeniu, musi umieć łączyć prawo, służby, dyplomację i cierpliwość strategiczną. Na naszej granicy wschodniej trwa presja hybrydowa, za miedzą Rosja prowadzi wojnę, a Bruksela zbyt często myli bezpieczeństwo z procedurą. W takich warunkach romantyczne zaklęcia są luksusem, na który naród położony między Niemcami a Rosją nie powinien sobie pozwalać.

Turcja działa w interesie Turcji. Polska powinna działać w interesie Polski. Tak wygląda polityka dorosłego państwa, choćby jeżeli liberalne redakcje wolą opowiadać bajkę o świecie bez granic, bez siły i bez odpowiedzialności.

Stawka dla regionu

Sprawa PKK nie kończy się na tureckich sądach. Uporządkowanie konfliktu może wzmocnić współpracę Ankary z Bagdadem i wpłynąć na układ sił w Syrii, gdzie Ankara od lat patrzy z nieufnością na kurdyjskie struktury powiązane politycznie lub organizacyjnie z PKK. To jest gra regionalna, a nie wyłącznie akt łaski.

Warto o tym pamiętać także w Warszawie. Sojusze, deklaracje i traktaty są ważne, ale ostatecznie liczy się zdolność państwa do egzekwowania własnych decyzji. Erdogan podpisał ustawę, która może zakończyć jeden z najdłuższych konfliktów w regionie. Warunek postawił jasno: najpierw broń na ziemię, potem rozmowa o powrocie.

Źródło: Bankier.pl, Associated Press, Hurriyet Daily News, Al Jazeera.

Źródło: Bankier.pl