Zdjęcie: gmin

To kolejny z rankingów pokazujący kondycję finansową gmin powiatu lwóweckiego na tle ogólnopolskim. Listę naszych samorządów otwiera Gryfów Śląski.

Ranking gmin

Zarządzanie w jednostkach samorządu terytorialnego wymaga stałego monitorowania wskaźników ekonomicznych, które determinują zdolność do realizacji zadań własnych oraz prowadzenia inwestycji rozwojowych. Istotnym instrumentem analitycznym pozwalającym na obiektywną weryfikację efektywności gospodarowania środkami publicznymi są cyklicznie publikowane rankingi. Opracowanie te dostarczają kompleksowej wiedzy o kondycji finansowej polskich gmin i powiatów w oparciu o twarde dane sprawozdawcze. Dają przy tym także możliwość obiektywnego spojrzenia na kondycję i rozwój poszczególnych gmin.

Ranking Finansowy Samorządu Terytorialnego

Dziewiąta edycja Rankingu Finansowego Samorządu Terytorialnego w Polsce obejmująca rok 2025, stanowi jedno z najbardziej kompleksowych i miarodajnych opracowań analitycznych oceniających kondycję budżetową jednostek samorządu terytorialnego. Projekt ten został przygotowany we współpracy z Forum Ekonomicznym, natomiast funkcję koordynatora merytorycznego sprawowała dr Małgorzata Gałecka z Katedry Finansów Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.

Kryteria rankingu

Celem opracowania było porównanie kondycji finansowej jednostek samorządu terytorialnego, wskazanie liderów poszczególnych kategorii oraz ocena zmian zachodzących w finansach samorządowych względem poprzedniego roku. Analiza objęła gminy wiejskie, miejsko-wiejskie i miejskie, miasta na prawach powiatu oraz powiaty ziemskie. Ocenę oparto wyłącznie na mierzalnych wskaźnikach finansowych. Wykorzystano 7 kryteriów: udział dochodów własnych w dochodach ogółem, nadwyżkę operacyjną, udział wydatków inwestycyjnych, obciążenie wydatków bieżących wynagrodzeniami, wykorzystanie środków europejskich, poziom zobowiązań oraz udział wpływów z PIT w dochodach bieżących. Wszystkie wskaźniki zostały znormalizowane i połączone w syntetyczny indeks rankingowy, na podstawie którego ustalono końcową kolejność samorządów.

Istotnym tłem dla tegorocznej edycji rankingu była fundamentalna reforma systemu dochodów jednostek samorządu terytorialnego, która zmodyfikowała dotychczasowe zasady finansowania samorządów, wprowadzając między innymi mechanizmy korekty zamożności w miejsce dawnych wpłat do budżetu państwa. Autorzy opracowania oparli ocenę na twardych, zrealizowanych danych sprawozdawczych, eliminując uznaniowość i teoretyczny potencjał dochodowy.

Gmina Gryfów Śląski

To kolejny ranking, który pokazuje bardzo dobrą kondycję Gminy Gryfów Śląski. Jednostka została sklasyfikowana a na 181. miejscu w ogólnopolskim zestawieniu gmin miejsko-wiejskich, osiągając wskaźnik syntetyczny na poziomie 3,33. Zapewniło to Gminie 14. miejsce w województwie dolnośląskim i pierwsze w powiecie lwóweckim. Wynik ten świadczy o stabilnych dochodach własnych gminy i odpowiedzialnym podejściu do spłaty zobowiązań. Z rankingu wynika, iż Gryfów Śląski potrafi pokrywać bieżące wydatki z uzyskiwanych dochodów, a wygospodarowane w ten sposób środki może przeznaczać na lokalne inwestycje.

Gmina Lwówek Śląski

Za Gryfowem Śląskim uplasowała się Gmina Lwówek Śląski, która została sklasyfikowana na 182. pozycji w ogólnopolskim zestawieniu gmin miejsko-wiejskich, uzyskując wskaźnik syntetyczny wynoszący 3,32.

Gmina Mirsk

Gmina Mirsk zajęła 242. miejsce odnotowując wskaźnik syntetyczny o wartości 3,18. Pozycja ta wskazuje na mniejszą elastyczność struktury budżetowej oraz wyższy udział wydatków sztywnych w relacji do dochodów ogółem.

Gmina Wleń

Gmina Wleń uplasowała się na 309. pozycji w kraju w kategorii gmin miejsko-wiejskich, osiągając wskaźnik syntetyczny na poziomie zaledwie 3,09. Niewielki potencjał demograficzny oraz niższy udział podatku dochodowego od osób fizycznych w dochodach podatkowych wpływają na strukturę dochodów własnych.

Gmina Lubomierz

W ogonie rankingu, uplasowała się Gmina Lubomierz, która zanotowała 644. miejsce w ogólnopolskim zestawieniu gmin miejsko-wiejskich (z 718 wszystkich w Polsce), uzyskując indeks syntetyczny wynoszący zaledwie 2,51. Tak niska pozycja zapewniła Lubomierzowi 6 miejsce w województwie dolnośląskim – licząc od końca tabeli!

W opracowanym przez ekspertów rankingu wyraźnie widać złą kondycję finansową Lubomierza, który odstaje od sąsiednich gmin z powiatu lwóweckiego i Dolnego Śląska. Wskaźniki finansowe pokazują ograniczone możliwości w zakresie samodzielnego budowania nadwyżki operacyjnej. Wynika to m.in. z słabszego rozwoju gminny, małej liczby miejsc pracy i niskich wpływów z podatków dochodowych.

Metodologia rankingu

Metodologia opiera się na wielokryterialnym wskaźniku syntetycznym, który integruje siedem starannie wyselekcjonowanych kryteriów cząstkowych, odzwierciedlających najważniejsze obszary samodzielności i stabilności finansowej:

• W1 – Udział dochodów własnych w dochodach ogółem: Pokazuje, jaka część pieniędzy wpływających do budżetu gminy pochodzi z jej własnych źródeł, np. podatków i opłat. Im wyższy wskaźnik, tym większa samodzielność finansowa i mniejsza zależność od pieniędzy przekazywanych przez państwo.
• W2 – Relacja nadwyżki operacyjnej do dochodów ogółem: określa, jaka część dochodów gminy pozostaje po opłaceniu bieżących wydatków, takich jak utrzymanie szkół, urzędu czy dróg. Im wyższy wskaźnik, tym więcej pieniędzy samorząd może przeznaczyć na inwestycje i spłatę zadłużenia.
• W3 – Udział wydatków inwestycyjnych w wydatkach ogółem: pokazuje, jaką część wszystkich wydatków gmina przeznacza na inwestycje, np. budowę i remonty dróg, modernizację budynków czy rozwój infrastruktury. Wyższy wskaźnik oznacza większe zaangażowanie środków budżetowych w rozwój gminy.
• W4 – Obciążenie wydatków bieżących wynagrodzeniami i ich pochodnymi: informuje, jaka część pieniędzy przeznaczanych na bieżące funkcjonowanie gminy trafia na wynagrodzenia pracowników i związane z nimi składki. Im wyższy wskaźnik, tym mniej środków pozostaje na inne potrzeby, a ograniczenie tych kosztów może być trudniejsze.
• W5 – Udział środków europejskich w wydatkach ogółem: pokazuje, jak duża część wydatków gminy finansowana jest z funduszy Unii Europejskiej. Wysoki wskaźnik może świadczyć o skutecznym pozyskiwaniu zewnętrznych pieniędzy, które pozwalają realizować inwestycje bez konieczności pokrywania całości ich kosztów z budżetu samorządu.
• W6 – Relacja zobowiązań do dochodów ogółem: określa, jak duże jest zadłużenie gminy w stosunku do jej wszystkich dochodów. Im wyższy wskaźnik, tym większa część przyszłych możliwości finansowych jest obciążona spłatą zobowiązań, co może ograniczać środki na bieżące potrzeby i nowe inwestycje.
• W7 – Udział podatku dochodowego od osób fizycznych w dochodach bieżących: pokazuje, jak dużą część bieżących dochodów gminy stanowią wpływy z podatku dochodowego od mieszkańców (PIT). Wysoki udział może świadczyć o silniejszej bazie dochodowej związanej z aktywnością zawodową i zarobkami mieszkańców.

Gmina Pozycja w Polsce (gminy miejsko-wiejskie) Wskaźnik syntetyczny W1 W2 W3 W4 W5 W6 W7

Gryfów Śląski	181	3,33	0,65	0,40	0,25	0,48	0,09	0,76	0,69
Lwówek Śląski	182	3,32	0,74	0,38	0,15	0,45	0,06	0,85	0,69
Mirsk	242	3,18	0,43	0,43	0,20	0,72	0,08	0,87	0,44
Wleń	309	3,09	0,08	0,59	0,61	0,49	0,17	0,87	0,28
Lubomierz	644	2,51	0,12	0,15	0,55	0,29	0,29	0,75	0,36

Całe opracowanie dostępne jest na stronie forum-ekonomiczne.pl