Oświadczenia majątkowe radnych i urzędników to jedno z najpotężniejszych narzędzi kontroli obywatelskiej. Choć są publicznie dostępne, większość z nas patrzy tylko na suche liczby z ostatniego roku. Jak czytać deklaracje majątkowe między wierszami, na co zwrócić szczególną uwagę i dlaczego warto porównywać dokumenty na przestrzeni lat? Zapraszamy na analizę mechanizmów finansowych w lokalnej polityce.

Gdzie znaleźć oświadczenia majątkowe radnych?

Zgodnie z polskim prawem, każdy radny, burmistrz, prezydent miasta oraz urzędnicy wydający decyzje administracyjne mają obowiązek składania corocznych deklaracji finansowych. Wszystkie te dokumenty są jawne i powszechnie dostępne.

Aby sprawdzić majątek lokalnych polityków, wystarczy wejść do Biuletynu Informacji Publicznej (BIP) swojego urzędu miasta lub gminy. Wyszukanie frazy np. „oświadczenia majątkowe radnych Świnoujście BIP” w wyszukiwarce natychmiast doprowadzi Cię do bazy skanów oryginalnych dokumentów.

3 rzeczy, które musisz sprawdzić w deklaracji majątkowej polityka

Przeglądając oświadczenie majątkowe (np. za rok 2025), nie ograniczaj się do sprawdzenia, ile dany radny odłożył na koncie. Prawdziwą wiedzę zdobywa się poprzez tzw. analizę porównawczą. Oto najważniejsze elementy, które warto prześwietlić:

1. Porównanie „Start vs. Teraźniejszość”

Najczęstszym błędem jest analiza wyłącznie najnowszego oświadczenia. Aby dostrzec realną zmianę, musisz zestawić pierwszą deklarację majątkową (składaną na początku kadencji, w momencie obejmowania mandatu) z dokumentem obecnym.

Nierzadko okazuje się, iż osoba, która dwa lata temu posiadała jedynie wysoki kredyt, oszczędności rzędu kilkunastu tysięcy złotych i kilkunastoletnie auto, dziś wykazuje znacznie wyższy standard życia.

2. Dieta radnego a realny wzrost zamożności

Wielu mieszkańców zakłada, iż za nagły skok finansowy odpowiada dieta radnego. Warto jednak znać realne liczby. Przykładowo, w Świnoujściu dieta radnego wynosi nieco ponad 30 000 zł rocznie. Co niezwykle istotne – dieta ta jest całkowicie nieopodatkowana.

Choć 30 tysięcy złotych rocznie to zauważalny zastrzyk gotówki, kwota ta sama w sobie nie wyjaśnia zakupu nowego mieszkania czy wymiany samochodu na model młodszy o 15 lat. jeżeli w oświadczeniu pojawia się luksusowy majątek, źródła należy szukać głębiej.

3. Nowe stanowiska i rady nadzorcze spółek

Zwróć szczególną uwagę na sekcję dotyczącą źródeł dochodu i zatrudnienia. Bardzo częstym zjawiskiem po wygranych wyborach lub zmianach na szczeblu centralnym i samorządowym jest nagły awans zawodowy radnych.

Osoby, których wcześniejsze zarobki oscylowały w granicach 40–50 tysięcy złotych rocznie, nagle zaczynają deklarować przychody na poziomie 150, 170 czy choćby 200 tysięcy złotych. Bardzo często wiąże się to z zasiadaniem w radach nadzorczych spółek miejskich lub państwowych, gdzie kompetencje zawodowe i wykształcenie kandydata nie zawsze idą w parze z gigantycznymi profitami finansowymi.

Luka w systemie: Czego nie dowiesz się z oświadczenia majątkowego?

Choć transparentność publiczna w Polsce stoi na wysokim poziomie, system posiada istotną „szarą strefę”, która uniemożliwia pełną weryfikację czystości intencji niektórych polityków. Chodzi o brak jawności majątku najbliższej rodziny.

• Rozdzielność majątkowa: jeżeli radny posiada intercyzę (rozdzielność majątkową) ze współmałżonkiem, w oświadczeniu wykazuje wyłącznie swój osobisty majątek oraz majątek objęty ewentualną wspólnością.

• Zatrudnienie bliskich: Nie ma prawnego obowiązku wykazywania zarobków żony, męża czy pełnoletnich dzieci. Oznacza to, iż hipotetyczne próby „kupienia” przychylności radnego poprzez zatrudnienie jego partnera w firmie zależnej od miasta lub intratnej spółce prywatnej, pozostaną całkowicie niewidoczne w dokumentach BIP.

Wniosek: Czytając deklaracje majątkowe, trzeba umieć czytać między wierszami. o ile z dokumentu wynika, iż oszczędności radnego lub polityka rządowego stopniały o 200 tysięcy złotych, a w tym samym czasie zakupił on nieruchomość wartą milion złotych i dwa nowe auta – logiczne równanie finansowe przestaje się zgadzać bez udziału osób trzecich lub ukrytych przepływów.

Urzędnicy wyższego szczebla pod lupą

Warto pamiętać, iż obowiązek publikacji oświadczeń majątkowych nie kończy się na radnych. Dotyczy on również urzędników magistratu od określonego szczebla decyzyjnego, w tym dyrektorów wydziałów czy prezesów spółek komunalnych. Ich oświadczenia bywają często znacznie bardziej skomplikowane i pełne logistycznych niespodzianek niż deklaracje samych radnych.

Jako mieszkańcy i wyborcy mamy pełne prawo, a wręcz obywatelski obowiązek, znać stan posiadania ludzi, którzy decydują o budżetach naszych miast. Zachęcamy do samodzielnej analizy BIP w swojej gminie – zakulisowe informacje i małe podpunkty w dokumentach mówią o lokalnej polityce znacznie więcej niż oficjalne nagłówki wiadomości.

Chcesz dowiedzieć się więcej o kulisach lokalnej polityki ?

Obejrzyj pełną analizę wideo i dołącz do dyskusji: Świnoujście Poranna Rozkmina z Samochodu | Deklaracje majątkowe radnych Świnoujścia

WIRTUALNY SPACER 360° DO STAWY MŁYNY – FILM