Dwa lata po powodzi. Jak Opolszczyzna wraca do życia po wielkiej wodzie?

Skutki powodzi w 2024 roku, która nawiedziła południową Polskę, mieszkający w województwie opolskim potrafią odczuwać po dziś dzień. Wielka woda spowodowała spore zniszczenia, choć żywioł miał odmienny charakter w zależności od miejscowości.

Niszczycielski żywioł w Głuchołazach, walka o wał w Nysie i zalany Lewin Brzeski

Gwałtowną stronę powódź z września 2024 ukazała w Głuchołazach. Wezbrane wody Białej Głuchołaskiej zniszczyły przeprawę tymczasową oraz budowany nowy most w ciągu drogi krajowej nr 40. Woda niszczyła dobytek tysięcy ludzi, wlewając się do domów i mieszkań oraz porywając auta. Miasto poniosło olbrzymie straty materialne.

Walka o utrzymanie wału w Nysie – fot. Maciej Zych

Dramatyczny przebieg miała również walka o utrzymanie infrastruktury w Nysie. Mieszkańcy wraz ze służbami przez wiele godzin zabezpieczali uszkodzony wał na Nysie Kłodzkiej. Awaryjne zrzuty wody ze zbiornika retencyjnego stwarzały bezpośrednie zagrożenie dla miasta. Pod wodą znalazła się część szpitala powiatowego, w tym droga aparatura znajdująca się w przyziemiu.

Z kolei Lewin Brzeski nie był zalany gwałtownie. Ale mieszkańcy mogli tylko w napięciu patrzyć, jak rośnie poziom wody w Nysie Kłodzkiej, przekazując sobie ile jeszcze widać schodków na wale przeciwpowodziowym. Ale gdy już woda się przez niego przelała, to pokryła około 90 procent gminy.

Ponieważ oficjalne kanały komunikacji nie zawsze działały sprawnie, mieszkańcy utworzyli własną grupę informacyjną w aplikacji WhatsApp. Przekazywali tam ostrzeżenia, organizowali pomoc i koordynowali dostawy darów.

Powódź 2024 – Lewin Brzeski, ulica Kościuszki

Służby prowadziły intensywne akcje ratunkowe w całym powiecie brzeskim. Tylko jednej nocy ewakuowano z zalanych terenów blisko 500 osób. Wodę tłoczono do punktów tymczasowych, m.in. w Łosiowie. W tym samym czasie w Czarnowąsach koło Opola strażacy i żołnierze zabezpieczali przeciekający wał na Małej Panwi, broniąc przed zalaniem lokalny Dom Pomocy Społecznej oraz przepompownię ścieków.

Skutki powodzi 2024 w województwie opolskim: Ponad 2 miliardy złotych strat

Szacunki szkód pokazują ogromną skalę zniszczeń. Łączne straty w województwie opolskim przekroczyły kwotę 2,2 miliarda złotych. Największe zniszczenia zanotowano w gminie Głuchołazy. Biegli ocenili je na blisko 1,7 miliarda złotych.

Wrześniowa wielka woda spowodowała duże zniszczenia na południu i zachodzie województwa opolskiego – fot. BES

Wartość zniszczeń na samych drogach wojewódzkich wyniosła 337 milionów złotych. Pilnej naprawy wymagały odcinki dróg łączące Klisino z Racławicami, trasę w Żywocicach oraz most w Łączniku. Samorząd województwa opolskiego przeznaczył pierwsze środki na wsparcie poszkodowanych gmin, a dodatkową pomoc zaoferowała Unia Europejska z Funduszy Polityki Spójności.

Skutki powodzi 2024 w województwie opolskim mają też wymiar polityczny. Najbardziej widać to w Nysie. Tu Ruch osób niezadowolonych z poczyniań lokalnych władz podczas powodzi doprowadził do organizacji referendum w sprawie odwołania burmistrza Kordiana Kolbiarza oraz Rady Miejskiej. Choć większość głosujących tego chciała, to do urn pofatygowała się zbyt mała liczba osób, aby wyniki były wiążące. Ale z tego ruchu zrodziło się Stowarzyszenie „Nysa Patrzy”, rozliczające władze gminy i powiatu z ich działań.

Skutki powodzi 2024 w województwie opolskim. Ile udało się odbudować?

Niedawno w Urzędzie Wojewódzkim w Opolu władze przedstawiły dokładne dane finansowe. Poznaliśmy podział środków na wsparcie mieszkańców i odbudowę infrastruktury.

• Mieszkańcy otrzymali 478,4 mln zł bezpośredniej pomocy finansowej.
• Rolnicy otrzymali z ARiMR ponad 45 mln zł.
• Ministerstwo Edukacji Narodowej przekazało 75,5 mln zł na remonty szkół i przedszkoli.
• 68 mln zł zasiliło odbudowę obiektów sportowych i turystycznych.
• Służby OSP i PSP pozyskały łącznie ponad 31 mln zł na nowy sprzęt oraz ekwiwalenty.

Pieniądze z rezerwy celowej budżetu państwa sfinansowały najważniejsze naprawy techniczne:

• Kolektor ściekowy Głuchołazy–Nysa – odbudowa kosztowała ponad 6,2 mln zł.
• Oczyszczalnia ścieków w Lewinie Brzeskim – remont pochłonął blisko 6,94 mln zł.
• Przeprawa na Osobłodze (DK45) – budowa tymczasowego mostu kosztowała ponad 5,4 mln zł.
• Most na ul. Andersa w Głuchołazach – tymczasowa konstrukcja kosztowała 1,79 mln zł.
• Przebudowy dróg wojewódzkich – odcinki Paczków–granica województwa (1,8 mln zł) oraz DW419 w Branicach (943 tys. zł).

W trakcie realizacji pozostają kolejne zadania:

• odbudowa ujęcia wody w Głuchołazach,
• modernizacja oczyszczalni w Tułowicach i Brzegu
• budowa mostu w Markowicach.

Dodatkowo MSWiA zatwierdziło 82 zadania w ramach Funduszu Solidarności Unii Europejskiej na kwotę 89,6 mln zł.

W Głuchołazach kilka tygodni temu otwarto nowy most nad Białą Głuchołaską – ma zmienioną konstrukcję w porównaniu do budowanej przeprawy, którą zniszczyła wielka woda. Ale przebudowa drogi krajowej nr 40 w mieście trwa do tej pory. Mieszkańcy potrafią utyskiwać na to, iż prace jeszcze się nie zakończyły. Drogowcy odpowiadają, iż robią, co mogą, aby je sfinalizować.

Kontrola NIK ujawnia błędy w zarządzaniu kryzysowym

Najwyższa Izba Kontroli przeanalizowała działania instytucji rządowych i samorządowych z okresu kryzysu. Kontrolerzy stwierdzili nieprawidłowości na każdym szczeblu zarządzania.

NIK wykazała, iż wojewoda opolska nie ogłosiła stanu pogotowia ani alarmu przeciwpowodziowego, mimo przekroczenia stanów alarmowych rzek. Urząd wojewódzki nie zainicjował także wysyłki alertów RCB w momencie rosnących zrzutów wody ze zbiornika w Nysie.

Sama ewakuacja Nysy została oceniona jako spóźniona. Decyzje podejmowano już po zalaniu części miasta. Ponadto Starostwo Powiatowe w Nysie nie posiadało aktualnego Powiatowego Planu Zarządzania Kryzysowego. W jednostkach podległych Wodom Polskim zawiodła z kolei łączność radiowa DMR, co utrudniało wymianę informacji o stanie zbiorników.

Skutki powodzi 2024 w województwie opolskim. Inwestycje Wód Polskich i planowane zbiorniki

Odbudowa infrastruktury hydrotechnicznej trwa od dwóch lat. W latach 2024–2025 Wody Polskie zrealizowały na terenie kraju kilkaset zadań popowodziowych o wartości kilkuset milionów złotych. W 2026 roku jednostka prowadzi kolejne prace wyceniane na 118 milionów złotych.

Kluczowe dla bezpieczeństwa regionu są nowe inwestycje programowe:

• Zbiornik Kamieniec Ząbkowicki – obiekt na Nysie Kłodzkiej o pojemności 103 mln m3 z rezerwą przeciwpowodziową wynoszącą 49 mln m3. Zakończenie budowy zaplanowano na 2034 rok.
• Odbudowa zbiornika w Stroniu Śląskim – projekt zakłada rozbiórkę uszkodzonej zapory i budowę nowego obiektu. Prace budowlane wystartują w 2028 roku.
• Program dla zlewni Nysy Kłodzkiej – Studium Wykonalności wskaże lokalizacje pod nowe suche zbiorniki, poldery oraz obszary renaturyzacji rzek. Prace nad dokumentem zakończą się w I kwartale 2027 roku.

Prace naprawcze i inwestycyjne w całym dorzeczu Odry potrwają jeszcze przez kolejne lata.

***