2 godzin temu
Setki tysięcy Polaków wymontowało stare piece węglowe i zainstalowało nowoczesne kotły gazowe, korzystając z rządowego programu „Czyste Powietrze”. Teraz Unia Europejska kończy właśnie erę ogrzewania gazowego – wszystkie urządzenia grzewcze oparte na paliwach kopalnych muszą zniknąć z domów do dwa tysiące czterdziestego roku. Paradoks polega na tym, iż osoby, które niedawno wymieniły węgiel na gaz za publiczne pieniądze, będą musiały ponownie przeprowadzić kosztowną modernizację systemu grzewczego. Dodatkowo system handlu emisjami ETS2 podniesie koszty ogrzewania gazem o dwadzieścia cztery tysiące osiemnaście złotych do dwa tysiące trzydziestego piątego roku, a węglem choćby o trzydzieści dziewięć tysięcy siedemdziesiąt cztery złote.
Fot. Warszawa w Pigułce
Decyzja wynika z unijnej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, która ma na celu całkowite wyeliminowanie emisji dwutlenku węgla z sektora mieszkaniowego. Proces odchodzenia od ogrzewania gazowego został rozłożony na kilka etapów, z których pierwszy rozpocznie się już w dwa tysiące dwudziestym piątym roku. Wtedy nastąpi wstrzymanie wszelkiego publicznego wsparcia finansowego na zakup pieców gazowych, co oznacza koniec dopłat w ramach popularnego programu „Czyste Powietrze”. Jedynym wyjątkiem będą systemy hybrydowe, łączące kocioł gazowy z odnawialnymi źródłami energii, gdzie gaz pełni jedynie rolę dodatkowego źródła w okresach szczytowego zapotrzebowania na ciepło.
W latach dwa tysiące dwadzieścia siedem – dwa tysiące dwadzieścia osiem nastąpi wprowadzenie nowego systemu handlu emisjami ETS2, który obejmie sektor budownictwa i transportu. Dostawcy paliw kopalnych najprawdopodobniej przerzucą dodatkowe koszty na odbiorców końcowych, co spowoduje drastyczny wzrost cen gazu. Od dwa tysiące trzydziestego roku wszystkie nowo powstające budynki w Unii Europejskiej będą musiały spełniać standard zeroemisyjny. W praktyce oznacza to, iż nie będzie można instalować w nich żadnych urządzeń grzewczych wykorzystujących paliwa kopalne, w tym gaz ziemny.
Dwadzieścia cztery tysiące złotych dodatkowych kosztów
System handlu emisjami ETS2, który ma wejść w życie w dwa tysiące dwudziestym siódmym lub dwa tysiące dwudziestym ósmym roku, znacząco wpłynie na koszty ogrzewania dla milionów polskich rodzin. Według prognoz, opłaty za emisje dwutlenku węgla mogą wzrosnąć z początkowych ponad pięćdziesięciu euro za tonę do około dwustu dziesięciu euro w dwa tysiące trzydziestym pierwszym roku. Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami przewiduje jednak, iż w dłuższej perspektywie ceny powinny ustabilizować się na poziomie około stu euro za tonę.
Analiza przeprowadzona przez byłych urzędników rządowych pokazuje skalę dodatkowych kosztów. Dla rodzin ogrzewających dom gazem dodatkowe koszty w latach dwa tysiące dwadzieścia siedem – dwa tysiące trzydzieści mogą wynieść sześć tysięcy trzysta trzydzieści osiem złotych, a do dwa tysiące trzydziestego piątego roku choćby dwadzieścia cztery tysiące osiemnaście złotych. Dla gospodarstw korzystających z węgla kwoty te mogą być jeszcze wyższe – odpowiednio dziesięć tysięcy trzysta jedenaście złotych i trzydzieści dziewięć tysięcy siedemdziesiąt cztery złote.
System ETS2 wpłynie również na ceny paliw dla samochodów, co dodatkowo obciąży budżety rodzinne. Szacuje się, iż do dwa tysiące trzydziestego piątego roku cena diesla może wzrosnąć o jeden złoty sześćdziesiąt pięć groszy na litrze, benzyny o jeden złoty trzydzieści siedem groszy na litrze, a LPG o dziewięćdziesiąt sześć groszy na litrze. To oznacza, iż tankowanie pięćdziesięciu litrów diesla będzie kosztować o ponad osiemdziesiąt złotych więcej niż obecnie.
Paradoks programu Czyste Powietrze
Sytuacja jest szczególnie paradoksalna dla osób, które niedawno skorzystały z rządowych zachęt do wymiany starych pieców węglowych na gazowe. Te gospodarstwa domowe, które zainwestowały w kotły gazowe kierując się zarówno względami ekologicznymi, jak i finansowymi dzięki dotacjom, teraz stoją przed perspektywą ponownej, kosztownej modernizacji systemu grzewczego. Problem dotyczy znacznej części społeczeństwa – w ostatnich latach setki tysięcy polskich rodzin wymieniło stare piece węglowe na gazowe, często korzystając z programu „Czyste Powietrze”, który przekazał miliardy złotych publicznych pieniędzy na takie inwestycje.
Wiele osób zaciągnęło kredyty bankowe na dofinansowanie wymiany pieca, licząc na to, iż nowy kocioł gazowy będzie służyć im przez dwadzieścia – trzydzieści lat. Teraz okazuje się, iż maksymalnie po piętnastu latach od montażu będą musieli wymienić go ponownie albo płacić coraz wyższe rachunki za ogrzewanie. Osoby, które zamontowały kocioł gazowy w dwa tysiące dwudziestym roku, będą musiały wymienić go najpóźniej w dwa tysiące czterdziestym, czyli po dwudziestu latach użytkowania, gdy normalny kocioł gazowy powinien służyć co najmniej dwadzieścia pięć – trzydzieści lat.
W odpowiedzi na wyzwania związane z wprowadzeniem ETS2 i odchodzeniem od pieców gazowych, polski rząd planuje wprowadzić działania osłonowe. Wiceszef Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Jan Szyszko, zapowiedział, iż część tych działań będzie finansowana ze Społecznego Funduszu Klimatycznego, z którego Polska ma otrzymać około pięćdziesięciu miliardów złotych. Nie sprecyzowano jednak, jak dokładnie te środki zostaną rozdysponowane i czy będą one wystarczające, by złagodzić obciążenia finansowe dla gospodarstw domowych, szczególnie tych mniej zamożnych, które dopiero co zainwestowały w piece gazowe.
Pompy ciepła jako alternatywa
Eksperci energetyczni zalecają, aby przy planowaniu nowych instalacji grzewczych już teraz brać pod uwagę przyszłe wymogi unijne. Szczególnie polecane są systemy hybrydowe łączące różne źródła energii odnawialnej, które mogą przez cały czas korzystać ze wsparcia finansowego i będą zgodne z przyszłymi regulacjami. Pompy ciepła uznawane są za jedno z najbardziej perspektywicznych rozwiązań, choć wiążą się z wysokimi kosztami początkowymi – od dwudziestu do pięćdziesięciu tysięcy złotych w zależności od wielkości domu i rodzaju pompy.
Fotowoltaika w połączeniu z ogrzewaniem elektrycznym to rozwiązanie, które może uniezależnić gospodarstwo domowe od zewnętrznych dostawców energii, jednak wymaga sporych inwestycji początkowych i sprawdza się głównie w domach dobrze docieplonych. Systemy wykorzystujące biomasę, choć nie są całkowicie bezemisyjne, mogą stanowić rozwiązanie przejściowe, szczególnie w obszarach wiejskich gdzie dostęp do drewna opałowego jest łatwiejszy i tańszy.
Wycofywanie pieców gazowych jest częścią szerszej strategii klimatycznej Unii Europejskiej, zawartej w pakiecie Fit for 55. Jego głównym celem jest redukcja emisji dwutlenku węgla o co najmniej pięćdziesiąt pięć procent do dwa tysiące trzydziestego roku w porównaniu z poziomem z tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego roku, a ostatecznie osiągnięcie neutralności klimatycznej do dwa tysiące pięćdziesiątego roku. Ta ambitna polityka klimatyczna wywołuje mieszane reakcje wśród państw członkowskich, szczególnie tych gdzie transformacja energetyczna jest mniej zaawansowana.
Co to oznacza dla ciebie
Jeśli zamontowałeś kocioł gazowy w ostatnich pięciu latach korzystając z programu „Czyste Powietrze”, przygotuj się na to, iż za piętnaście lat będziesz musiał wymienić go ponownie. Zacznij już teraz odkładać pieniądze na tę inwestycję – pompa ciepła to koszt od dwudziestu do pięćdziesięciu tysięcy złotych, a im bliżej dwa tysiące czterdziestego roku, tym większy będzie popyt i prawdopodobnie wyższe ceny. choćby jeżeli będą dostępne dotacje, prawdopodobnie nie pokryją pełnych kosztów, tak jak było z „Czystym Powietrzem”, gdzie maksymalna dotacja to trzydzieści tysięcy złotych.
Rozważ zainstalowanie systemu hybrydowego już teraz, zanim skończą się dotacje na takie rozwiązania. System hybrydowy łączy kocioł gazowy z pompą ciepła – pompa pracuje w normalnych warunkach, a gaz włącza się tylko w największe mrozy gdy pompa nie daje rady. Taki system kosztuje więcej niż sama pompa ciepła, bo musisz kupić oba urządzenia, ale rozłożysz koszty w czasie i będziesz gotowy na dwa tysiące czterdziesty rok. Dodatkowo taki system przez cały czas kwalifikuje się do dotacji z programu „Czyste Powietrze” w przeciwieństwie do samego kotła gazowego.
Zadbaj o termoizolację domu, zanim wymienisz system ogrzewania. Dom źle docieplony będzie kosztować fortunę w ogrzewaniu niezależnie od źródła ciepła. Docieplenie ścian, wymianie okien na szczelne i izolacja strychu może zmniejszyć zużycie energii o trzydzieści do pięćdziesięciu procent. To inwestycja od trzydziestu do osiemdziesięciu tysięcy złotych w zależności od wielkości domu, ale zwraca się w ciągu dziesięciu – piętnastu lat i jest konieczna, jeżeli planujesz pompę ciepła – źle docieplony dom wymaga dużo mocniejszej i droższej pompy.
Jeśli planujesz budowę nowego domu, nie instaluj już teraz kotła gazowego, choćby jeżeli to najtańsze rozwiązanie. Od dwa tysiące trzydziestego roku będzie to zabronione, więc jeżeli budujesz teraz, na dziewięć lat użytkowania nie opłaca się inwestować w system, który i tak trzeba będzie wymienić. Zaplanuj od razu pompę ciepła i fotowoltaikę – koszty będą wyższe na początku, ale unikniesz podwójnej inwestycji i rosnących opłat za emisje.
Monitoruj rachunki za gaz począwszy od dwa tysiące dwudziestego siódmego lub dwa tysiące dwudziestego ósmego roku. Gdy system ETS2 wejdzie w życie, rachunki za ogrzewanie zaczną rosnąć stopniowo, ale systematycznie. jeżeli zauważysz, iż płacisz rocznie więcej niż pięć – sześć tysięcy złotych za ogrzewanie, oblicz czy nie taniej będzie wymienić kocioł gazowy na pompę ciepła już teraz, zamiast czekać do dwa tysiące czterdziestego i płacić coraz więcej.
Sprawdź czy twoja gmina oferuje dodatkowe dopłaty do wymiany źródeł ciepła. Niektóre samorządy dokładają własne pieniądze do programu „Czyste Powietrze”, podnosząc maksymalną dotację choćby do czterdziestu tysięcy złotych. W dużych miastach gdzie obowiązują uchwały antysmogowe, gminy często oferują wyższe wsparcie, żeby przyspieszyć wymianę pieców. Skorzystaj z tego zanim pieniądze się skończą – im bliżej ostatecznego terminu, tym większy będzie popyt i mniejsza dostępność dotacji.
