1 godzina temu
Anna Korwin-Piotrowska znalazła się w gronie sześciu sędziów wybranych przez Sejm wiosną 2026 roku do Trybunału Konstytucyjnego w miejsce osób, których kadencje dobiegały końca. Karol Nawrocki odmówił jednak odebrania od nich ślubowania. Jego otoczenie przedstawiało kolejne uzasadnienia tej decyzji, choć w praktyce chodziło o niedopuszczenie do sytuacji, w której większość w TK uzyskaliby sędziowie wybrani przez obecną władzę.
Ostatecznie nowi sędziowie złożyli ślubowanie w Sejmie w kwietniu. W późniejszej rozmowie z „O!Polską” Anna Korwin-Piotrowska podkreślała, iż jest legalnie wybraną sędzią Trybunału. Zapewniała, iż cierpliwie znosi krytykę ze strony obozu prezydenckiego, w tym słowa szefa Kancelarii Prezydenta Zbigniewa Boguckiego, który nazwał ślubujących w Sejmie „antysędziami”.
Anna Korwin-Piotrowska o podwójnym porządku prawnym
– Zgodziłam się kandydować do Trybunału Konstytucyjnego, żeby przywracać porządek rzeczy – mówiła wówczas „O!Polskiej”. – Radykalne psucie państwa nastąpiło po 2015 roku. Ci, którzy stworzyli ten podwójny porządek prawny, próbują dziś zarzucać innym, między innymi nam, iż system jest niespójny. A jest, ponieważ tworzyli złe prawo, sprzeczne z konstytucją. jeżeli chcemy przywrócić konstytucyjne funkcjonowanie państwa, trzeba to stopniowo naprawiać.
Podkreślała również, iż gdyby nie wierzyła w możliwość przywrócenia TK prawidłowego funkcjonowania, w ogóle nie zdecydowałaby się kandydować.
30 października 2026 roku na stronie internetowej Trybunału opublikowano „Informację w sprawie zarządzenia przerwy w czynnościach służbowych Bogdana Święczkowskiego oraz Bartłomieja Sochańskiego na podstawie art. 130 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych”. Pod dokumentem podpisała się Anna Korwin-Piotrowska.
W uzasadnieniu postawiła Bogdanowi Święczkowskiemu szereg zarzutów: rażącą zwłokę w rozpoznawaniu spraw i faworyzowanie tych „istotnych dla określonych grup politycznych”, niedopuszczanie do orzekania pięciu sędziów TK oraz niezwołanie Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK, co uniemożliwiło przygotowanie planu finansowego Trybunału na 2027 rok.
Konfrontacja z Karolem Nawrockim
Decyzja sędzi z Opola wywołała poruszenie przed siedzibą Trybunału Konstytucyjnego przy al. Szucha w Warszawie. Od kilku tygodni protestowali tam zwolennicy PiS, z prezesem partii Jarosławem Kaczyńskim na czele. Twierdzili, iż bronią niezależności Trybunału i sprzeciwiają się jego upolitycznianiu. Trudno jednak nie zauważyć paradoksu, bo to właśnie obóz prawicy przez lata obsadzał TK swoimi nominantami.
Wśród sędziów Trybunału znaleźli się m.in. byli posłowie PiS Krystyna Pawłowicz i Stanisław Piotrowicz. Z kolei Bogdan Święczkowski jest bliskim współpracownikiem Zbigniewa Ziobry i za rządów Zjednoczonej Prawicy pełnił funkcję prokuratora krajowego.
Przed siedzibą TK pojawili się politycy różnych ugrupowań prawicowych. Oprócz działaczy PiS byli tam także Sławomir Mentzen i Krzysztof Bosak z Konfederacji, Mateusz Morawiecki z Rozwoju Plus oraz Grzegorz Braun z Konfederacji Korony Polskiej.
Uczestnicy tej demonstracji śpiewanie pieśni patriotycznych przeplatali wyzwiskami pod adresem policjantów zabezpieczających zgromadzenie. Krytycy protestu zwracali uwagę, iż politycy PiS zdają się nie pamiętać, jak służby traktowały uczestników demonstracji w czasie ich rządów.
Karol Nawrocki zawrócił samolot lecący do Senegalu i w nocy przyjechał do siedziby Trybunału przy al. Szucha. Anna Korwin-Piotrowska czekała przy wejściu, by go powitać. gwałtownie jednak stało się jasne, iż prezydent nie zamierza się zatrzymać.
– Idzie prezydent! – zawołał Nawrocki.
Media społecznościowe obiegły nagrania pokazujące, jak Karol Nawrocki przeciska się do budynku TK, odsuwając Annę Korwin-Piotrowską. Jej wrogowie zarzucali jej, iż naruszyła nietykalność prezydenta. Z drugiej strony na Nawrockiego spadła fala krytyki za stosowanie „kibolskich metod”.
– Prezydent natarł na mnie, ale mam wrażenie, iż przynajmniej na ułamek sekundy się zatrzymał – mówiła Anna Korwin-Piotrowska 1 listopada w programie „Fakty po Faktach” w TVN24.
Anna Korwin-Piotrowska: Pomogły przepisy przygotowane przez PiS
W tej samej rozmowie sędzia zwracała uwagę, iż przez wiele miesięcy szukała rozwiązania pozwalającego zareagować na „rażące łamanie przepisów prawa i zasad postępowania” przez Bogdana Święczkowskiego oraz Bartłomieja Sochańskiego.
Jak stwierdziła, podstawę do działania znalazła w przepisach uchwalonych przez PiS w 2016 roku przy okazji zmian w ustawie o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego.
– Wszyscy pamiętamy, w jakich warunkach te przepisy były tworzone. Dlatego są po prostu ułomne i wprost nie regulują takich sytuacji – powiedziała. – Można jednak z nich wywieść podstawę prawną. Trzeba tylko bardzo długo i wnikliwie przeanalizować te kwestie.
Gdzie dwóch prawników, tam trzy opinie
Ten ruch mocno podzielił środowisko prawnicze. Zbigniew Kapiński, pierwszy prezes Sądu Najwyższego, który wraz z Karolem Nawrockim wszedł do siedziby TK, stwierdził, iż w Trybunale „zainstalowano uzurpatorów”. Jego zdaniem przepis, na który powołuje się Anna Korwin-Piotrowska, „nie uprawnia do przejmowania kompetencji urzędującego prezesa TK ani do arbitralnego odsuwania go od wykonywania obowiązków”.
Krytycznie o działaniach Anny Korwin-Piotrowskiej wypowiadał się również Przemysław Rosati, prezes Naczelnej Rady Adwokackiej. Oceniał, iż Bogdan Święczkowski przez cały czas pozostaje prezesem TK, ponieważ odsunięcie dotychczasowych władz Trybunału nie miało podstawy prawnej. Odrzucał też argumentację odwołującą się do stanu wyższej konieczności konstytucyjnej.
Jednocześnie podkreślał, iż choć decyzje o odsunięciu kierownictwa TK uważa za nielegalne, nie pochwala dotychczasowego postępowania Bogdana Święczkowskiego, polegającego na blokowaniu sędziom wybranym przez obecny Sejm możliwości orzekania.
Wątpliwości zgłaszał także prof. Marcin Matczak z Uniwersytetu Warszawskiego, od lat krytykujący działania PiS w obszarze wymiaru sprawiedliwości. Ocenił, iż wydarzenia obserwowane w TK na przełomie października i listopada były przykładem siłowego przywracania praworządności.
Odmienne stanowisko zajęli byli prezesi Trybunału Konstytucyjnego. We wspólnym oświadczeniu Marek Safjan, Andrzej Zoll, Jerzy Stępień i Bohdan Zdziennicki napisali, iż działania podjęte przez sędziów legalnie wybranych przez Sejm „mają przywrócić zgodne z konstytucją funkcjonowanie Trybunału”. Zaapelowali także o umożliwienie przeprowadzenia niezbędnych procedur, wskazując, iż jest to jedyna droga do zakończenia kryzysu konstytucyjnego.
Podzielone opinie pojawiły się choćby w ramach jednej organizacji. Pokazuje to przykład Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. Zarząd HFPC uznał, iż podstawy prawne odsunięcia prezesa i wiceprezesa TK od wykonywania obowiązków są wątpliwe i mogą prowadzić do pogłębienia kryzysu. Z kolei rada fundacji nie podzieliła tych zastrzeżeń, a większość jej członków zrezygnowała z pełnionych funkcji.
Anna Korwin-Piotrowska: „Nie jestem uzurpatorką”
Odmienne zdanie niż pierwszy prezes Sądu Najwyższego ma sędzia tego sądu dr Jarosław Matras. W rozmowie z „Rzeczpospolitą” zwrócił uwagę, iż ustawa o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego zawiera dwa przepisy odsyłające do ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych.
Jak wyjaśnił, pierwszy z nich to art. 19, który odsyła do ustawy o Sądzie Najwyższym, a ta z kolei w art. 10 odwołuje się do przepisów ustawy ustrojowej. Drugim jest art. 30 ustawy o statusie sędziów TK, który w sprawach dyscyplinarnych wprost odsyła zarówno do Prawa o ustroju sądów powszechnych, jak i do Kodeksu postępowania karnego. Zdaniem dr. Matrasa oznacza to, iż „niezależnie od tego, po którą podstawę sięgniemy”, można było zastosować art. 130 u.s.p.
Sędzia przypomniał również, iż kilka dni wcześniej Bogdan Kapiński, prezes SN, sam sięgnął po art. 130 Prawa o ustroju sądów powszechnych, zarządzając przerwę w czynnościach sędziego Sądu Najwyższego Andrzeja Michałowicza, który pijany przewrócił się na dworcu w Słupsku i doznał obrażeń. Według Matrasa skoro przepis ten może być stosowany wobec sędziów Sądu Najwyższego, to można go także zastosować wobec sędziów Trybunału Konstytucyjnego.
Problem polega jednak na tym, iż art. 130 przewiduje możliwość zarządzenia takiej przerwy przez prezesa sądu lub ministra sprawiedliwości. W przypadku Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego minister nie ma takich kompetencji, ponieważ instytucje te mu nie podlegają.
W rozmowie z „Rzeczpospolitą” dr Matras zauważył, iż „prezes TK nie będzie zawieszał sam siebie, bo tego nigdy nie zrobi”. Z kolei w TVP Info przekonywał, iż nie może on również wyznaczyć osoby, która odsunęłaby go od wykonywania obowiązków w razie podejrzenia popełnienia czynu zabronionego. Argumentował, iż w takiej sytuacji zastosowanie znajduje zasada, zgodnie z którą kompetencje te przejmuje sędzia z najdłuższym stażem.
Tym kryterium legitymuje się właśnie Anna Korwin-Piotrowska. Już w dniu wybuchu sporu wokół Trybunału Konstytucyjnego zwracał na to uwagę sędzia TK Sławomir Patyra, od którego Karol Nawrocki odebrał ślubowanie w lipcu tego roku. Sama Korwin-Piotrowska w rozmowie z radiową Trójką podkreślała, iż jest „sędzią z najdłuższym stażem w rozumieniu przepisów ustawy o TK”.
– Nie jestem uzurpatorką – podkreśliła.
Bawarska sukienka i pogróżki
Dla prawicy, a zwłaszcza PiS i Karola Nawrockiego, Anna Korwin-Piotrowska stała się głównym wrogiem, na równi z Donaldem Tuskiem. Propagandyści prawicy oraz media z nią związane rzuciły się w poszukiwaniu wszystkiego, co mogłoby „uzurpatorkę” przedstawić w złym świetle.
Przypomniano między innymi tekst „Nowej Trybuny Opolskiej” z jesieni 2024 roku, opublikowany po nominacji Anny Korwin-Piotrowskiej na prezesa Sądu Okręgowego w Opolu przez ówczesnego ministra sprawiedliwości Adama Bodnara. W głosowaniu konsultacyjnym Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Okręgowego większe poparcie uzyskał sędzia Daniel Kliś, który otrzymał 21 głosów. Korwin-Piotrowska zajęła drugie miejsce z wynikiem 15 głosów.
Pojawiły się sugestie, iż jej nominacja miała charakter polityczny i była efektem relacji z urzędnikami resortu sprawiedliwości. Warto jednak pamiętać, iż to minister podejmuje ostateczną decyzję w sprawie obsady stanowiska prezesa sądu i nie jest związany wynikiem głosowania środowiska sędziowskiego. Nie przeszkadza to jednak portalom takim jak wPolityce.pl pisać, iż Anna Korwin-Piotrowska „przegrała głosowanie, ale dostała stołek”.
Portal Niezalezna.pl sięgnął natomiast po zdjęcia z facebookowego profilu podopolskich Niwek. Widać na nich sędzię podczas tradycyjnego wodzenia niedźwiedzia oraz w bawarskim stroju na lokalnym Oktoberfeście. Dodatkowego znaczenia nabiera fakt, iż miejscowość ma również niemieckojęzyczną tablicę z nazwą. Sugestia, iż Annie Korwin-Piotrowskiej daleko do „prawdziwej polskości”, jest aż nadto czytelna.
W artykule przypomniano także, iż w 2012 roku zasiadała w składzie orzekającym Sądu Okręgowego w Opolu, który oddalił apelację prokuratury dotyczącą rejestracji Stowarzyszenia Osób Narodowości Śląskiej. Co prawda Korwin-Piotrowska zaznaczała wówczas, iż rozstrzygnięcie nie przesądza o istnieniu narodu ani narodowości śląskiej, jednak sam fakt wydania korzystnego orzeczenia dla środowisk związanych ze śląską tożsamością może być dla części sympatyków prawicy obciążający. Zwłaszcza jeżeli pamiętać słowa Jarosława Kaczyńskiego, który określał śląskość mianem „opcji niemieckiej”.
Jest w tym wszystkim miejsce na śmieszność, ale pojawił się też znacznie poważniejszy problem. Są nim groźby pod adresem Anny Korwin-Piotrowskiej, pełne jadu, nienawiści i wulgarności:
- „Zamach stanu to kara śmierci suko”,
- „Zgnijesz ty krowo w więzieniu” itp.
Jak duża jest skala tego hejtu, doświadczyła przypadkiem dziennikarka Karolina Korwin-Piotrowska, którą część prawicowych internautów, a także niektóre media pomyliły z sędzią Korwin-Piotrowską. Dziennikarka opisywała wyzwiska, obelgi, życzenia śmierci i groźby, które otrzymywała wskutek tej pomyłki.
Trudno się temu dziwić, skoro sam prezydent Karol Nawrocki daje wyraz pogardy wobec Anny Korwin-Piotrowskiej. Podczas posiedzenia Rady Bezpieczeństwa Narodowego określił ją bowiem mianem „pani dwojga nazwisk”.
„Nie firmuje czegoś, czego nie jest pewna”
Osoby znające Annę Korwin-Piotrowską są przekonane, iż nie ugnie się pod presją.
– To bardzo zasadnicza, twarda i bezkompromisowa osoba – mówi mecenas Jacek Różycki, były pełnomocnik w Ministerstwie Sprawiedliwości, który przed laty krytykował zmiany w wymiarze sprawiedliwości forsowane przez obóz PiS.
– Miałem okazję się o tym przekonać, gdy broniliśmy sędzi Ireny Majcher, niesłusznie oskarżanej o niedopełnienie obowiązków, przed niesławną Izbą Dyscyplinarną Sądu Najwyższego – wspomina. – Wiedza i kompetencje Anny Korwin-Piotrowskiej były nieocenione. Wspólnymi siłami udało nam się obronić panią Majcher.
Mecenas Andrzej Sieradzki zna Annę Korwin-Piotrowską od blisko 30 lat. Poznali się jeszcze wtedy, gdy on był sędzią Sądu Rejonowego w Opolu, a ona pracowała w sądzie w Kędzierzynie-Koźlu.
– Nieraz wymienialiśmy poglądy na tematy prawne – opowiada. – Już wtedy wyróżniała się ogromną wiedzą prawniczą. Później oboje angażowaliśmy się w działalność Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”. Gdy zrzekłem się urzędu sędziego i zostałem adwokatem, miałem okazję występować przed nią w sprawach gospodarczych. Zarówno jej kultura pracy, jak i orzecznictwo zawsze stały na bardzo wysokim poziomie.
– Poza salą sądową uczestniczyliśmy również w manifestacjach przeciwko pisowskim zmianom w sądownictwie – dodaje. – Anna prezentowała niezłomność charakteru i konsekwencję w obronie niezależności sądów. Potrafiła bronić swoich poglądów, wykazując się niezwykle silnym kręgosłupem moralnym.
Zarówno Jacek Różycki, jak i Andrzej Sieradzki są sygnatariuszami apelu poparcia dla Anny Korwin-Piotrowskiej, opublikowanego w mediach społecznościowych przez byłą szefową opolskiego KOD Małgorzatę Besz-Janicką. Pod apelem podpisało się już około 500 osób, a liczba ta stale rośnie.
– Nie mam wątpliwości, po czyjej stronie jest słuszność – stwierdza Jacek Różycki. – Wiem też, iż Anna Korwin-Piotrowska jest w pełni przekonana do tego, co robi. Ona nie firmuje swoją twarzą czegoś, czego nie jest pewna.
Anna Korwin-Piotrowska. Sędzia odwołana faksem
Za udział w manifestacjach organizowanych w 2017 roku pod hasłem „Łańcuch światła” Anna Korwin-Piotrowska zapłaciła utratą stanowiska wiceprezesa Sądu Okręgowego w Opolu. Informację o odwołaniu otrzymała faksem.
– Ówczesny wiceminister sprawiedliwości Łukasz Piebiak, z którym wcześniej działałam w zarządzie stowarzyszenia Iustitia, nie przedstawił żadnego uzasadnienia tej decyzji – powiedziała Anna Korwin-Piotrowska w rozmowie z „O!Polską”.
– Kilka miesięcy wcześniej, jesienią, otrzymałam jednak zawiadomienie od nieistniejącego już rzecznika dyscyplinarnego dla sędziów o odmowie podjęcia czynności wyjaśniających, których domagał się minister sprawiedliwości w mojej sprawie – mówiła. – Jako podstawę wskazano mój udział w demonstracjach. Miało to naruszać zasady godności urzędu i etyki sędziowskiej. Zresztą nie tylko ja zostałam „odfaksowana”. Podobne pisma w tym samym czasie trafiły do kierownictwa sądów w innych miastach Polski.
Jako prezes stowarzyszenia Themis apelowała do sędziów, by nie uczestniczyli w konkursach organizowanych przez neoKRS. Chodziło o ograniczenie liczby wadliwie powoływanych sędziów.
– Uważałam i przez cały czas uważam, iż uczestniczenie w procedurach konkursowych przed neoKRS było przykładaniem ręki do niszczenia praworządności oraz legitymizowaniem osób zasiadających w Izbie Dyscyplinarnej – mówiła.
Po co nam działający Trybunał Konstytucyjny?
To pytanie jest o tyle istotne, iż dla wielu obywateli to, co dzieje się wokół Trybunału Konstytucyjnego, może wydawać się abstrakcyjne. O tym, dlaczego ten sąd ma znaczenie dla codziennego życia, świadczy jednak sprawa spadkowa, którą Anna Korwin-Piotrowska prowadziła w 1998 roku.
– Przedmiotem postępowania było gospodarstwo rolne. Pozostali po zmarłym właścicielu małżonka i dzieci – opowiadała w rozmowie z „O!Polską” pod koniec 2024 roku. – Jednak zgodnie z ówczesnymi przepisami Kodeksu cywilnego musiałabym stwierdzić, iż cały spadek przypada Skarbowi Państwa. Przepisy przewidywały bowiem, iż aby odziedziczyć gospodarstwo rolne, trzeba było spełnić określone warunki, między innymi posiadać odpowiednie wykształcenie lub doświadczenie w prowadzeniu gospodarstwa. Te osoby takich kwalifikacji nie miały.
Naruszenie konstytucji, praw własności i dziedziczenia
Konstytucja RP uchwalona w 1997 roku pozwalała jednak sądom pominąć przepisy pozostające z nią w sprzeczności. W ocenie Anny Korwin-Piotrowskiej regulacje Kodeksu cywilnego mające zastosowanie w tej sprawie naruszały konstytucyjne gwarancje prawa własności i prawa dziedziczenia. Skierowała więc pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego.
– Można to było zrobić w każdej sprawie, jeżeli sąd miał wątpliwości co do zgodności z konstytucją przepisów, na podstawie których miał wydać orzeczenie – przypominała sędzia. – Zapytałam TK, czy przepisy dotyczące szczególnego dziedziczenia gospodarstw rolnych są zgodne z regulacjami gwarantującymi ochronę prawa własności i prawa dziedziczenia. Trybunał stwierdził, iż nie są zgodne z Konstytucją RP. Było to fundamentalne orzeczenie dotyczące ochrony prawa własności w Polsce. W jego następstwie z porządku prawnego wyeliminowano wszystkie przepisy ograniczające możliwość dziedziczenia ze względu na konieczność posiadania określonych kwalifikacji.
– To właśnie przykład pokazujący, iż Trybunał nie zajmuje się wyłącznie sporami między politykami. Dlatego nie można mówić, iż sytuacja w TK nas nie dotyczy. Bo dotyczy – podkreśliła Anna Korwin-Piotrowska.
***
Odważne komentarze, unikalna publicystyka, pasjonujące reportaże i rozmowy – czytaj w najnowszym numerze tygodnika „O!Polska”. Do kupienia w punktach sprzedaży prasy w regionie oraz w formie e-wydanie
