Czy Zełenski może stracić Order Orła Białego? Kapituła zbierze się po propozycji Nawrockiego

Serwis informuje, iż prezydent Karol Nawrocki wystąpił z propozycją odebrania prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. W poniedziałek przed południem ma zebrać się Kapituła Orderu Orła Białego, aby zająć stanowisko w tej sprawie.

Wołodymyr Zełenski otrzymał to najwyższe polskie odznaczenie w 2023 r., gdy ówcześnie prezydentem był Andrzej Duda. Decyzja Nawrockiego ma być reakcją na ogłoszoną kilka dni wcześniej decyzję prezydenta Ukrainy dotyczącą nadania jednej z ukraińskich jednostek imienia Bohaterów UPA.

Order Orła Białego – najwyższe polskie odznaczenie

Order Orła Białego to najwyższe polskie odznaczenie przyznawane od ponad trzystu lat. Oficjalnie ustanowiono go w 1705 r. przez króla Augusta II Mocnego, choć pierwsze nadania miały miejsce dwa lata wcześniej. W historii orderu pojawiają się zarówno postacie związane z polską państwowością, jak i politycy czy dowódcy z obcych krajów.

Wśród pierwszych znanych odznaczonych był m.in. Iwan Mazepa, który początkowo służył Polsce, później Rosji, a na końcu postawił na antyrosyjski sojusz ze Szwecją. Order trafiał też do władców i generałów rosyjskich – w tym do Piotra I Wielkiego oraz kolejnych monarchów Imperium Rosyjskiego. W czasach Stanisława Augusta Poniatowskiego odznaczeniami obejmowano również rosyjskich ambasadorów i generałów, a wśród nich osoby odpowiedzialne za tłumienie konfederacji barskiej.

W historii odebrano go tylko raz

Jak podkreślono, w całej ponadtrzystuletniej historii Orderu Orła Białego odebrano go tylko jednej osobie. Wskazywana jest tu sprawa Wincentego Witosa: w 1932 r. odebrano mu Orła Białego, a trzy lata później, w 1939 r., po klęsce wrześniowej, odznaczenie zwrócono. Witos utracił je w konsekwencji wyroku sądowego w tzw. procesie brzeskim, a później odzyskał order na mocy dekretu wydanego przez Władysława Raczkiewicza.

W okresie II Rzeczypospolitej Order Orła Białego przyznawano również cudzoziemcom – wśród odznaczonych wymieniani są m.in. włoski dyktator Benito Mussolini oraz francuscy politycy i wojskowi, m.in. Georges Clemenceau i Ferdinand Foch. W PRL-u odznaczenia nie nadawano, a po 1989 r. kolejne prezydentury przywracały jego przyznawanie. Pierwszą osobą uhonorowaną w III RP był papież Jan Paweł II w 1993 r., a kolejnymi nagrodzonymi byli także m.in. Lech Wałęsa (wśród uhonorowanych pojawiają się m.in. Witold Lutosławski, Czesław Miłosz czy Władysław Bartoszewski).

Za kadencji Andrzeja Dudy, jak wskazano, odznaczeń nadano najwięcej – łącznie 108 (w tym 36 pośmiertnie). W 2023 r. Orła Białego otrzymał Wołodymyr Zełenski. Teraz sprawa ma wrócić pod rozwagę Kapituły po propozycji prezydenta Karola Nawrockiego.