Czy Twardoch trafi na listę Mirotvorec?

myslpolska.info 2 godzin temu

Powieść „Null” Szczepana Twardocha została okrzyczana jako hołd oddany „walczącej Ukrainie”. Autor dostał za nią Nagrodę Nike. A jednak jakoś nie czytałem wnikliwych recenzji o czym jest ta książka i jaki ma wydźwięk.

Ale kiedy przeczytałem artykuł w „Ukraińskiej Prawdzie”, iż Ukraińcy nie przyjęli jej z entuzjazmem, sięgnąłem do źródła. I co? I jest tak – ta książka nie jest sielankowym, bajkowym obrazem niezłomnych i szlachetnych Ukraińców walczących z barbarzyńskimi orkami (tu Twardoch używa terminy „pindarami”) w obronie „wolnego świata”. To raczej brutalny świat i kłębowisko ludzi uwikłanych w krwawą wojnę, ludzi prymitywnych i szlachetnych, ale ulegających złudzeniom. To obraz naiwnych najemników, w tym Polaków, którymi ukraińscy żołnierze gardzą woląc Kolumbijczyków, to obraz pogardy do wroga i porwanych na wojnę Ukraińców, którzy nie chcą walczyć za Zełenskiego i „wolny świat”, to obraz brutalnego obchodzenia się z jeńcami rosyjskimi, ale także pewnego podziwu dla ideowców po tamtej stronie frontu, w tym swego rodzaju hołd oddany przez Twardocha kumplowi po piórze, rosyjskiemu pisarzowi Zacharowi Prilepinowi.

O co więc chodzi? Po prostu Twardoch, który jest skrajnie proukraiński, napisał książkę oddającą rzeczywistość, z którą się zetknął, nie napisał agitki w stylu banderowskich bajek dla dzieci, i to zostało bardzo źle przyjęte. Jak można tak napisać? – zdają się krzyczeć zwolennicy bajkowej wizji tej wojny. Czy Twardoch trafi na listę wrogów Ukrainy Mirotvorec? Pewnie nie, ale być może wielu chętnie by go tam widziało. No cóż, to kolejna bolesna lekcja dla tych, którzy idealistycznie rzucili się na pomoc „walczącej Ukrainie”. Prawda nie jest tam mile widziana, choćby wtedy, kiedy ogłaszają ją przyjaciele.

Na koniec fragment książki. Między bohaterami powieści toczą się zaciekłe dyskusje na temat sensu tej wojny. Prowadzą je postaci ukrywający się pod pseudonimami – Koń, Szabla, Aryjec (żołnierz obwieszony emblematami neonazistowskimi), Wareg (ochotnik ze Skandynawii), Szczur, Małpa, Szakal, Jagoda. W pewnym momencie jeden z dyskutantów, Koń, mówi: „Ta wojna nigdy się nie skończy, póki Ruśnia nie będzie roz… na ch…, a my nie wrócimy na nasze dawne granice”.

I dostaje taką lekcję ze strony innego rozmówcy:

„Wiedziałeś już wtedy doskonale, Koniu, iż tak nie będzie, iż nie odzyskacie żadnych granic, nie będzie Krymu, nie będzie Doniecka, nie będzie Ługańska, mało tego, Pokrowska też może nie być i nic nie można na to poradzić, skoro wszędzie panuje głód amunicji, którą żarłoczna Arta [artyleria] konsu­muje tak samo szybko, jak wojna konsumuje ludzi, wiecznie głodna, a ludzi już nie ma i zarówno ty, jak i Szabla, i Wa­reg, i każdy, kto orientuje się jakkolwiek w tej wojnie, wie, iż nie macie czym odbić milionowego miasta Donieck, nie macie czym odbić Krymu (chociaż być może da się go zablokować), bo i jak mielibyście, skoro nie macie czym utrzymać tego, co utrzymać wtedy jeszcze w szeregach Legionu próbowaliście. Szabla musiał to wiedzieć, na jakimś poziomie na pewno, a jed­nocześnie odmawiał sobie tej wiedzy albo raczej stał przed dysonansem poznawczym, rzeczywistość rozpadała mu się na nieuzgadnialne wersje. Bo tak: jakże mielibyście odpuścić gra­nice z 2014 roku, skoro zapłaciliście za nie taką cenę, tyle krwi, tylu zabitych przyjaciół, za których piliście za każdym razem, gdy piliście, i to wszystko na nic? I ludzi tam zostawić, tych, którzy wyjątkowo czekają na was, a nie na Rosjan? Przecież to niemożliwe (…)

Nie macie ludzi, nie macie materiału, nie macie niczego. Nie odzyskacie granic, za które tacy ludzie jak Szabla albo Ja­goda od dekady płacili sobą, u Szabli całe dorosłe życie, i jed­nocześnie nie możecie zaakceptować świata, w którym wojna się skończy, przyjdzie pokój i nie będzie tej ziemi, za którą tyle oddaliście. Zaakceptowaliby ten pokój tacy ludzie jak Szczur, jak Leopard, jak ty nawet, Koniu, zaakceptują politycy, zaak­ceptują Zełenski z Jermakiem, zaakceptują Biden i Scholz, i kto tam jeszcze, i będzie to słuszne i mądre, ta akceptacja, bo mniej takich ludzi jak Szabla albo Jagoda zgnije w donbaskim albo zaporoskim czarnoziemie, lepiej oddać ten czarnoziem, aby żyli ludzie, i tak się przecież w końcu stanie – jeżeli nie stanie się go­rzej – i może zgorzkniali, ale będą żyć, płodzić dzieci, zarabiać pieniądze, kochać, zdradzać i umierać nie od fali uderzeniowej albo drona, tylko zwyczajnie, ze starości, na raka, w wypadku samochodowym albo od picia, albo złamanego serca, tak jak powinni umierać”.

Taki przekaz nie jest popularny ani na Ukrainie, ani w Polsce. Media i politycy okłamują siebie i innych wizjami „dobicia Rosji”, jej rozpadu, wielkiej peremohy Ukrainy. Oszukują, a ludzie giną be sensu. I chyba o tym jest ta powieść. Czyżby kapituła Nagrody Nike tego nie dostrzegła? Oto jest pytanie.

Jan Engelgard

Szczepan Twardoch, „Null”, Wyd. Marginesy, Warszawa 2025, ss. 276.

Idź do oryginalnego materiału