Czy gminy mają pieniądze na rozwój? Eksperci i samorządowcy debatowali w Krynicy-Zdroju

Czy nowe zasady finansowania samorządów rzeczywiście poprawiają kondycję finansową gmin? Czy samorządy mają wystarczające środki na inwestycje, utrzymanie szkół, rozwój infrastruktury i realizację codziennych zadań? Między innymi na te pytania szukali odpowiedzi uczestnicy dwudniowej konferencji naukowej w Krynicy-Zdroju. Wydarzenie zorganizowała Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Sączu, a w dyskusjach uczestniczyli naukowcy z całej Polski, przedstawiciele Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie oraz samorządowcy, w tym burmistrzowie Starego Sącza, Grybowa i Krynicy-Zdroju.

Nowe zasady finansowania gmin pod lupą ekspertów

W dniach 22–23 października 2026 roku Krynica-Zdrój stała się miejscem ogólnopolskiej debaty o finansach samorządowych. Konferencję zatytułowaną „Kondycja finansowa gmin po wprowadzeniu nowych zasad finansowania jednostek samorządu terytorialnego” zorganizowała Katedra Ekonomii i Finansów Wydziału Nauk Ekonomicznych Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Sączu.

Wydarzenie poświęcono przede wszystkim zmianom w systemie dochodów samorządowych, które obowiązują od 2025 roku. Nowe przepisy miały zmienić sposób finansowania jednostek samorządu terytorialnego, jednak ich rzeczywisty wpływ na sytuację poszczególnych gmin wymaga szczegółowej analizy.

Uczestnicy konferencji zastanawiali się, czy nowe rozwiązania zapewniają samorządom większą stabilność finansową, jak wpływają na ich samodzielność oraz czy pozwalają skutecznie planować inwestycje i realizować zadania publiczne.

Dyskutowano również o adekwatności dochodów do obowiązków nakładanych na samorządy, ograniczeniach wynikających z reguł fiskalnych oraz praktycznych doświadczeniach gmin we wdrażaniu nowych przepisów.

Stary Sącz, Grybów i Krynica-Zdrój. Burmistrzowie zabrali głos

Ważnym elementem konferencji były dwa panele dyskusyjne, w których przedstawiciele świata nauki spotkali się z praktykami zarządzania samorządami – burmistrzami, przedstawicielami władz gmin oraz skarbnikami.

W panelach moderowanych przez prof. dr. hab. Krzysztofa Surówkę uczestniczyli między innymi:

• Jacek Lelek – burmistrz Starego Sącza,
• Piotr Ryba – burmistrz Krynicy-Zdroju,
• Paweł Fyda – burmistrz Grybowa.

Obecność włodarzy sądeckich samorządów pozwoliła zestawić akademickie analizy z doświadczeniami gmin, które na co dzień muszą godzić rosnące potrzeby mieszkańców z możliwościami swoich budżetów.

To właśnie na poziomie lokalnym najpełniej widać znaczenie stabilnych finansów publicznych. Od kondycji budżetu gminy zależą bowiem między innymi remonty dróg, budowa chodników, funkcjonowanie szkół i przedszkoli, rozwój sieci wodociągowych i kanalizacyjnych czy realizacja przedsięwzięć współfinansowanych ze środków zewnętrznych.

Więcej pieniędzy czy więcej obowiązków? Samorządy przed trudnymi decyzjami

Jednym z najważniejszych zagadnień poruszanych podczas konferencji była relacja między dochodami samorządów a zakresem zadań, które muszą wykonywać.

Nowy system finansowania JST, obowiązujący od 2025 roku, zmienił między innymi sposób ustalania udziałów samorządów w dochodach z podatków PIT i CIT oraz mechanizmy wyrównywania różnic finansowych pomiędzy jednostkami.

Dla gmin oznacza to konieczność dostosowania planowania budżetowego do nowych zasad. Szczególnego znaczenia nabierają przewidywalność dochodów, możliwości zaciągania zobowiązań i zdolność do zapewnienia wkładu własnego przy realizacji inwestycji.

Z perspektywy mieszkańców Sądecczyzny nie jest to wyłącznie debata o przepisach i tabelach finansowych. To dyskusja o tym, czy lokalne samorządy będą mogły w kolejnych latach rozwijać infrastrukturę, poprawiać jakość usług publicznych i realizować inwestycje oczekiwane przez mieszkańców.

Naukowcy z całej Polski spotkali się na Sądecczyźnie

Konferencja zgromadziła przedstawicieli kilkunastu ośrodków akademickich z całego kraju, w tym Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Uniwersytetu Szczecińskiego, Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Uniwersytetu w Białymstoku oraz Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Przewodniczącym Rady Naukowej konferencji był prof. dr hab. Krzysztof Surówka z Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Sączu, a funkcję sekretarza pełnił dr hab. Tomasz Maślanka, prof. ANS.

Za przygotowanie wydarzenia odpowiadał komitet organizacyjny pod przewodnictwem dr Haliny Rechul. W jego skład weszli również prof. dr hab. Krzysztof Surówka, dr hab. Tomasz Maślanka, dr Jarosław Handzel, dr Bartłomiej Wrona oraz mgr Judyta Witowska.

Program obejmował sesje naukowe z referatami, dyskusje, sesję posterową oraz dwa panele poświęcone praktycznym aspektom funkcjonowania samorządów.

Patronat Regionalnej Izby Obrachunkowej i rektora sądeckiej uczelni

Konferencja odbyła się pod honorowym patronatem Jolanty Nowakowskiej, prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej w Krakowie, oraz dr. hab. inż. Józefa Ciuły, prof. ANS, rektora Akademii Nauk Stosowanych w Nowym Sączu.

Udział przedstawicieli Regionalnej Izby Obrachunkowej był szczególnie istotny z uwagi na rolę tej instytucji w nadzorze nad gospodarką finansową jednostek samorządu terytorialnego.

Spotkanie stworzyło przestrzeń do wymiany doświadczeń między naukowcami, instytucjami kontrolnymi i osobami bezpośrednio odpowiedzialnymi za zarządzanie gminnymi finansami.

Konferencja w Krynicy-Zdroju pokazała, iż temat finansowania samorządów pozostaje jednym z kluczowych wyzwań dla lokalnych władz. Dla mieszkańców Nowego Sącza i Sądecczyzny jego znaczenie jest bardzo konkretne – od kondycji gminnych budżetów zależy tempo rozwoju miejscowości oraz jakość codziennych usług publicznych.

Źródło: Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Sączu.