2 godzin temu
Na mocy wspomnianego rozporządzenia, statusy miast otrzymać ma łącznie 12 miejscowości w całym kraju. Aż jedna trzecia z nich znajduje się na Podkarpaciu. Oprócz miejscowości wymienionych przez samorządy we wniosku znalazły się m.in. Choceń, Milejów, Rzekuń, Bakałarzewo, Filipów, Mielnik, Kazimierz Biskupi i Kobyla Góra.
Cztery nowe miasta na Podkarpaciu
W przypadku naszego regionu zmiana obejmie Czudec w powiecie strzyżowskim, Gorzyce w powiecie tarnobrzeskim, Wielopole Skrzyńskie w powiecie ropczycko-sędziszowskim oraz Żołynię w powiecie łańcuckim. Wnioski wszystkich czterech samorządów zostały wcześniej zaopiniowane przez wojewodę podkarpackiego i skierowane do dalszego procedowania.
Warto zaznaczyć, iż nadanie statusu miasta poprzedza procedura obejmująca m.in. konsultacje z mieszkańcami, podjęcie uchwały przez radę gminy, przygotowanie formalnego wniosku oraz jego ocenę przez wojewodę i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Pod uwagę brane są m.in. charakter zabudowy, infrastruktura, funkcje pełnione przez miejscowość oraz struktura zatrudnienia mieszkańców.
W przypadku Czudca, Wielopola Skrzyńskiego oraz Żołyni decyzja ma także wymiar historyczny. Wszystkie trzy miejscowości posiadały już bowiem w przeszłości prawa miejskie, a mimo ich utraty pozostały lokalnymi ośrodkami administracji, handlu, edukacji i kultury.
Powrót do miejskich tradycji
Czudec otrzymał prawa miejskie w 1427 r. z nadania króla Władysława Jagiełły. Przez kolejne stulecia rozwijał się jako ośrodek handlu i rzemiosła, a pozostałością jego miejskiej przeszłości jest między innymi zachowany układ przestrzenny z rynkiem. Status ośrodka miejskiego utracił on w latach 30. XX w.
Wielopole Skrzyńskie również przez lata było miastem. Prawa miejskie straciło w okresie międzywojennym, a w 1934 r. utworzono gminę wiejską. Miejscowość zachowała jednak historyczny układ urbanistyczny i pozostaje lokalnym ośrodkiem administracyjnym oraz kulturalnym. Wielopole jest także miejscem urodzenia Tadeusza Kantora, który nawiązywał do rodzinnej miejscowości w swojej twórczości.
Do grona dawnych miast należy także Żołynia. Swój miejski status utraciła w wyniku reformy administracyjnej przeprowadzonej w latach 1933–1934. Od tego czasu formalnie pozostawała wsią, choć przez cały czas pełniła funkcję siedziby gminy i lokalnego centrum usługowego.
Inaczej wygląda sytuacja Gorzyc. Miejscowość otrzyma status miasta po raz pierwszy. w tej chwili jest siedzibą gminy wiejskiej, jednak ze względu na rozbudowaną infrastrukturę, osiedla wielorodzinne oraz funkcje administracyjne, przemysłowe i usługowe już dziś ma częściowo miejski charakter.
Wojewoda pogratulowała mieszkańcom
W osobnych komunikatach dotyczących każdej z miejscowości wojewoda podkarpacki Teresa Kubas-Hul podkreśliła, iż zmiana statusu jest efektem zakończonego procesu prowadzonego przez lokalne samorządy. Pogratulowała mieszkańcom oraz życzyła nowym miastom dalszego rozwoju i realizacji kolejnych inwestycji.
– Bardzo dziękuję panu premierowi Donaldowi Tuskowi oraz panom ministrom spraw wewnętrznych i administracji Marcinowi Kierwińskiemu i Tomaszowi Szymańskiemu za wsparcie tego ważnego dla mieszkańców procesu – przekazała wojewoda.
Kubas-Hul życzyła również mieszkańcom dalszego rozwoju oraz realizacji kolejnych inwestycji służących lokalnym społecznościom.
Co w praktyce zmienia status miasta?
Zmiana nie oznacza automatycznego przyznania dodatkowych pieniędzy. Ma przede wszystkim znaczenie administracyjne, wizerunkowe i symboliczne. Gminy staną się miejsko-wiejskie, dotychczasowi wójtowie będą pełnić funkcję burmistrzów, a rady gmin zmienią się w rady miejskie.
Status miasta może być wykorzystywany przy promocji miejscowości, budowaniu jej marki, przyciąganiu inwestorów oraz ubieganiu się o wsparcie w programach kierowanych do ośrodków miejskich. Samo uzyskanie praw nie gwarantuje jednak dotacji – o przyznaniu środków przez cały czas decydują konkretne projekty i zasady poszczególnych konkursów.
Dla Czudca, Wielopola Skrzyńskiego i Żołyni będzie to przede wszystkim formalny powrót do historycznej tożsamości. W przypadku Gorzyc decyzja potwierdzi miejski charakter, który miejscowość wykształciła wraz z rozwojem przemysłu, zabudowy i lokalnych usług.
