Cztery zrabowane dzwony wrócą na Dolny Śląsk. Jeden do katedry

Zdjęcie: Cztery zrabowane dzwony wrócą na Dolny Śląsk. Jeden do katedry

Cztery dzwony zarekwirowane przez władze hitlerowskie podczas II wojny światowej mają wrócić w kwietniu 2027 roku do archikatedry wrocławskiej oraz kościołów w Strzeszowie, Sułowie i Woskowicach Górnych. Ich zwrot przywraca parafiom część utraconego dziedzictwa i przypomina, iż prawdziwe pojednanie wymaga pamięci o niemieckich grabieżach.

Cztery parafie odzyskają swoje dzwony

Dzwony trafią do archikatedry pw. św. Jana Chrzciciela na Ostrowie Tumskim oraz do kościołów w Strzeszowie, Sułowie i Woskowicach Górnych. Portal miasta Wrocławia informuje, iż uroczystości zaplanowano na kwiecień 2027 roku. Konkretnego dnia w miejskim komunikacie nie podano.

Dla parafii nie jest to zwykłe uzupełnienie wyposażenia. Dzwon przez stulecia wyznaczał rytm życia wspólnoty: wzywał na modlitwę, oznajmiał ważne wydarzenia i ostrzegał przed niebezpieczeństwem. Jego zabranie oznaczało więc uderzenie w religijną i lokalną ciągłość. Powrót po ponad osiemdziesięciu latach częściowo tę ranę zamyka.

Metal miał służyć niemieckiej machinie wojennej

W czasie II wojny światowej władze hitlerowskie odbierały dzwony świątyniom katolickim i protestanckim w okupowanej Europie. Metal miał zostać wykorzystany do produkcji uzbrojenia. Według danych przytoczonych przez miejski portal zrabowano około 100 tysięcy dzwonów, a około 85 procent przejętych instrumentów zniszczono. Ocalałe egzemplarze po wojnie trafiły między innymi do parafii w zachodnich Niemczech.

Ten mechanizm był częścią szerszej grabieży europejskiego dziedzictwa przez III Rzeszę. Polska do dziś przypomina, iż wiele zrabowanych dóbr kultury przez cały czas pozostaje poza krajem. Zwrot czterech dzwonów jest cenny, ale nie może zastąpić systematycznej restytucji ani rzetelnego rozliczenia strat.

Projekt „Dzwony pokoju dla Europy”

Powrót instrumentów odbywa się w ramach projektu „Dzwony pokoju dla Europy”, zainicjowanego przez niemiecką diecezję Rottenburg-Stuttgart. Przedsięwzięcie obejmuje również archidiecezję warmińską, diecezje elbląską i świdnicką oraz czeską diecezję ostrawsko-opawską. Pochodzenie zachowanych dzwonów ustala się na podstawie inskrypcji i dokumentacji.

Pierwszą uroczystość w ramach projektu zorganizowano w 2021 roku w czeskiej miejscowości Píšť. We wrześniu 2025 roku historyczne dzwony ponownie poświęcono w katedrze w Świdnicy. Wiosną 2026 roku trzy instrumenty wróciły do archidiecezji wrocławskiej: dwa do bazyliki w Trzebnicy, a jeden do kościoła w Lesie Bukowym w Trzebnicy.

Pojednanie musi stać na prawdzie

Wojciech Iwanowski z Fundacji Obserwatorium Społeczne ocenia zwrot jako kolejny gest pojednania między Polakami i Niemcami. Taki gest ma wartość, jeżeli nie rozmywa odpowiedzialności sprawców. Dzwonów nie zabrała bezimienna wojna. Rekwirowały je władze hitlerowskich Niemiec, aby zasilić przemysł zbrojeniowy.

Dlatego pamięć historyczna nie przeszkadza pojednaniu, ale czyni je uczciwym. W polsko-niemieckiej debacie wciąż powraca problem unikania pełnej odpowiedzialności za okupacyjne zbrodnie, o czym mówił prof. Andrzej Nowak podczas konferencji w Niemczech. Oddawanie zagrabionych przedmiotów jest adekwatnym kierunkiem.

Dla mieszkańców Dolnego Śląska oznacza to odzyskanie namacalnej części historii ich miejscowości i parafii. Dla Polski stawka jest szersza: każde odnalezione i zwrócone dobro przypomina, iż wojenne straty nie są zamkniętym rozdziałem tylko dlatego, iż minęły dziesięciolecia. Pojednanie bez prawdy staje się pustą ceremonią. Prawda potwierdzona konkretnym zwrotem buduje coś trwalszego.

Źródło: Portal miasta Wrocławia

Źródło: Portal miasta Wrocławia