Bożena Ratter: Polskie Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół"

Wiek XIX to czas organizacji metodyki wychowania fizycznego dla lekcji „gimnastyki” w tworzonych szkołach ludowych we wszystkich państwach europejskich. Gniazda Sokoła wzorowane były na Praskim Zrzeszeniu Gimnastycznym Sokół założonym przez Miroslava Tyrša, profesora Uniwersytetu Praskiego zajmującego się kulturą fizyczną, podstawy metodyczne opracowane przez niego stały się podstawą dla powstających organizacji Sokoła wśród narodów słowiańskich.

Zainteresowali się nimi młodzi ze Lwowa za sprawą Mieczysława Romanowskiego, poety, absolwenta prawa na Uniwersytecie Lwowskim im. J. Kazimierza, uczestnika powstania styczniowego, . Wspomina go w 1892 roku Tadeusz Romanowicz:

„Bardzo już dawno, przed trzydziestu kilku laty, była we Lwowie mała, bardzo niedostatecznie urządzona salka gimnastyczna przy ulicy Szerokiej (dzisiaj Kopernika). Pamiętam tylko, iż w tej salce, jako wyrostek zaledwie 14-letni, poznałem pierwszego Sokoła. Ten Sokół nad Sokołami -pierwszy na boisku gimnastycznym i pierwszy na sali fechtunkowej, niezrównany jeździec, strzelec celny -umiał noce trawić nad żmudną nauką zwłaszcza dziejów i rzeczy ojczystych, aby na tym gruncie rodzimym wzrastał i rozwijał się poetycki jego talent -umiał twardo na chleb pracować - umiał z godnością znosić więzienne udręczenia - umiał, gdy znowu dla narodu godzina walki i zawodów wybiła,poświęcić piękną przyszłość, która się talentowi jego otwierała - bo wiedział, iż gdy burza nad ziemią ojczystą się sroży, Sokołowi nie chować się w gnieździe.

(...) A skoro to prawdą jest o narodzie, który ma byt państwowy – tym bardziej jest prawdą o tym, który byt ten utracił a w odzyskaniu go widzi najwyższy cel swych aspiracji. Potrzeba mu tym bardziej owych zasobów wiedzy, woli, mienia, zdrowia i siły fizycznej . One są pracy ekonomicznej koniecznym warunkiem, boć bez nich ani pług ani młot się nie ruszy. One są dla pracy umysłowej niezbędne - wszak wiemy, jak najpotężniejszy choćby umysł zawodzi, gdy ciało znękane i bezsilne. One wreszcie, mimo wszelkich postępów sztuki mechanicznego zabijania ludzi, potężnym stają się czynnikiem w chwilach wielkich dziejowych rozstrzygnięć. Więc gdy powszechnie głoszono tylko hasło dobrobytu i hasło oświaty - my Sokoły dodaliśmy hasło trzecie: zdrowia i siły” (Pamiątkowa Księga ku uczczenia 25 rocznicy założenia Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” we Lwowie, Lwów, 1892 rok)

W co zaangażowane jest dzisiaj „szacowne grono” rodziców, dziadków, radnych, Ministrów, psychologów? W dobie zagrożenia bytu narodowego, gospodarczego, kulturowego, tożsamościowego i groźnego mentalnego przez funkcjonariuszy rewolucji, wykorzystujących spreparowaną w tym celu technologię?

Czy Konwencja zebrana w budynku Sokoła w Krakowie masowo zaprotestuje przeciw Edukacji Zdrowotnej, której założenia są wprost przeciwne, do założeń i działań ELITY POLSKIEJ (działającej pod zaborami) dla kondycji młodych Polaków i bytu narodowego?

Depresja popowstaniowa wśród społeczeństwa Lwowa, które poniosło duże straty wskutek represji po upadku Powstania Styczniowego, wymagała szukania nowych rozwiązań dla narodowych działań. Właśnie ci młodzi studenci wybrali drogę pokonania uczucia beznadziejności i apatii. Komitet zaangażował grono szacownych obywateli Lwowa, adwokatów, prawników, nauczycieli, pracowników akademickich, działaczy społeczno politycznych oraz radnego miasta Lwowa i redaktora Jana Dobrzańskiego. Zredagowali pierwszy statut Towarzystwa, wzorowany na praskim i 7 lutego 1867 roku uzyskali zatwierdzenie namiestnika cesarza.

Założycielom gniazda Sokoła we Lwowie przyświecała idea wciągnięcia młodzieży polskiej pod hasłami ćwiczeń fizycznych do walki o odrodzenie narodowe i pielęgnowanie kultury narodowej (oczywiste, iż te akurat hasła nie mogły być zawarte w statucie).

Działalność Towarzystwa oraz poszczególnych, sokolich organizacji narodowych, został brutalnie przerwany przez wybuch II wojny światowej. Po wojnie większość z nich miała poważne trudności z kontynuowaniem działalności, gdyż władze komunistyczne traktowały gniazda Sokoła jak organizację wrogą.

Bożena Ratter