🔴 BOCHNIA. NIK skontrolowała trzy miejskie spółki. W wodociągach zakwestionowała zakup samochodu, na który zwróciliśmy uwagę już w styczniu ubiegłego roku

Portal Bochnia z Bliska jako pierwszy napisał o zakupie ekskluzywnego samochodu dla MPWiK ZOBACZ. Inne portale ten temat podjęły dopiero, gdy miasto wydało w tej sprawie oficjalny komunikat. Okazało się, iż mieliśmy nosa! Najwyższa Izba Kontroli, która sprawdziła trzy miejskie spółki z Bochni, w przypadku MPWiK i zakupu wspomnianej skody kodiaq ustaliła, iż parametry techniczne zostały opisane w taki sposób, iż zawężały możliwość złożenia ofert do jednego modelu auta.

NIK skontrolowała siedem spółek komunalnych z Nowego Sącza, Krakowa i Bochni. Pod lupę trafiły aż trzy spółki z Bochni: BZUK, MPWiK oraz MPEC. Sprawdzono także trzy urzędy miejskie (Kraków, Nowy Sącz, Bochnia). Dziś został opublikowany raport TUTAJ.

Kontrola obejmowała lata 2022-24. To końcówka kadencji burmistrza Stefana Kolawińskiego i początek rządów burmistrz Magdaleny Łacnej.

W kontrolowanych spółkach stwierdzono przypadki wykonywania przez część spółek działalności wykraczającej poza zadania o charakterze użyteczności publicznej, naruszenia przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych oraz niedochowania należytej staranności i dbałości o ich interes ekonomiczny.

Ponadto ustalono, iż Miasta Bochnia nie zapewnił adekwatnego nadzoru nad kształtowaniem wynagrodzeń w podległych spółkach. Wynagrodzenia członków zarządów i rad nadzorczych były ustalane i wypłacane niezgodnie z obowiązującymi regulacjami ustawowymi.

Skontrolowane spółki były przygotowane organizacyjnie do wykonywania zadań w obszarze gospodarki komunalnej. Opracowały plany i procedury na wypadek awarii i zagrożeń, celem zapewnienia ciągłości dostaw i usług zaspokajających podstawowe potrzeby mieszkańców w sytuacji kryzysowej bądź przypisano im takie zadania w miejskich planach zarządzania kryzysowego. Jednak w dwóch spółkach z Bochni nie opracowano i nie wdrożono regulaminu organizacyjnego lub innych uregulowań wewnętrznych określających szczegółowe kompetencje poszczególnych komórek organizacyjnych.

Zarządzanie i ochrona mienia wymagające poprawy w obszarze ubezpieczenia majątku

W przypadku:

• Bocheńskich Zakładów Usług Komunalnych Sp. z o.o. (BZUK), które nie zapewniono przez okres 16 miesięcy ubezpieczenia nowo wybudowanego Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK) o wartości 3,2 mln zł, pomimo iż inwestycja ta powstała przy 85% udziale dofinansowania ze środków Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. W przypadku wystąpienia znacznej szkody w tym mieniu, powstałej we wskazanym okresie, spółka nie mogłaby odtworzyć tego składnika majątku z odszkodowania ubezpieczeniowego.

• MPWiK w Bochni Sp. z o.o. nie podjęto działań w celu ubezpieczenia składników majątku przyjętych do użytkowania przed 2022 r.

Naruszenia przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych i regulacji wewnętrznych

NIK oceniała negatywnie MPWiK za niedochowanie zasad uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców przy udzieleniu zamówienia. Chodzi o zakup samochodu osobowego. Zdaniem kontrolerów parametry techniczne zostały opisane w taki sposób, iż zawężały możliwość złożenia ofert do jednego modelu auta.

Samochód, który ma napęd na cztery koła, 19 calowe opony, automatyczną skrzynię biegów, klimatyzację dwustrefową, tempomat i mnóstwo użytecznych rozwiązań dla kierowcy trafił do spółki wodociągowej niecałe dwa miesiące po objęciu władzy w miejskiej spółce wodociągowej przez Tomasza Karpierza. Najnowszy model skody kodiaq kosztował około 220 tys. zł.

Istotne nieprawidłowości przy ustalaniu i wypłacaniu wynagrodzeń członków zarządu i rady nadzorczej

W każdej z bocheńskich spółek stwierdzono nieprawidłowości (o różnej skali i znaczeniu) przy ustalaniu i wypłacaniu wynagrodzeń lub świadczeń dodatkowych dla członków zarządów i rad nadzorczych.

Miesięczne wynagrodzenie przewodniczących rad nadzorczych trzech spółek z Bochni zostało ustalone niezgodnie z ustawą o wynagrodzeniach w związku z ustaleniem tego wynagrodzenia jako 20% wartości wynagrodzenia miesięcznego członka rady nadzorczej, podczas gdy ustawowy limit takiej podwyżki został określony na poziomie 10% (zawyżenie o 20,1 tys. zł). Z kolei w dwóch spółkach naliczono i wypłacono wynagrodzenia członkom rady nadzorczej w kwocie zaniżonej o 25,2 tys. zł.

We wszystkich trzech skontrolowanych spółkach z Bochni naliczone i wypłacone wynagrodzenia zmienne Prezesów Zarządu zostały zawyżone łącznie o 55,9 tys. zł, w tym o 22,6 tys. zł za realizację celów zarządczych, które zostały ustalone w dwóch spółkach w sposób niezgodny z ustawą o wynagrodzeniach, 29,2 tys. zł za realizację celu ustalonego w sposób nierzetelny oraz o 4,1 tys. zł w związku z nieprawidłową oceną realizacji celu zarządczego w jednej ze spółek.

W działalności organów wykonawczych gmin, działających jako organy właścicielskie spółek, stwierdzono istotne nieprawidłowości w obszarze kształtowania wynagrodzeń członków zarządu spółek. W uchwałach Zgromadzenia Wspólników (ZW) w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków zarządu nie ustalono we wszystkich bocheńskich spółkach:

• zamkniętego katalogu celów zarządczych dla członków zarządu oraz wag dla tych celów, co było niezgodne z ustawą o wynagrodzeniach
• obiektywnych i mierzalnych kryteriów realizacji i rozliczania celów, przekazując kompetencje w tym zakresie Radzie Nadzorczej, co było niezgodne z zakresem uprawnień określonym w ustawie o wynagrodzeniach

Ponadto NIK zwrócił uwagę, iż Urząd Miasta Bochnia nie dopełnił obowiązku określonego w ustawie o wynagrodzeniach, ponieważ nie opublikował w BIP wszystkich uchwał zgromadzeń wspólników w sprawie zasad kształtowania wynagrodzeń członków organów spółek: BZUK Sp. z o.o., MPEC Sp. z o.o., MPWiK Sp. z o.o.

Nadzór właścicielski nad działalnością spółek komunalnych wymaga poprawy

Nadzór właścicielski samorządów nad działalnością spółek komunalnych nie był sprawowany rzetelnie i był wykonywany w sposób ograniczony. Co prawda organy wykonawcze gmin realizowały podstawowe czynności formalne w spółkach, takie jak zatwierdzanie rocznych sprawozdań finansowych oraz z działalności zarządów i rad nadzorczych, a w dwóch gminach ustalono zasady nadzoru właścicielskiego oraz gromadzono dane kwartalne z nadzorowanych spółek.

W Urzędzie Miejskim w Bochni nie opracowano zasad sprawowania nadzoru właścicielskiego nad spółkami.

Ponadto władze miejskie Bochni nie podjęły skutecznych działań mających na celu określenie, w drodze uchwały zgromadzenia wspólników lub w umowach spółek, wymogów, jakie musi spełniać kandydat na członka zarządu spółki, co stanowiło naruszenie ustawy o gospodarce komunalnej.

Oprócz wniosków sformułowanych w wystąpieniach pokontrolnych, NIK wskazała organom wykonawczym gmin na potrzebę wzmocnienia nadzoru właścicielskiego nad działalnością spółek z udziałem gminy w zakresie dotyczącym udzielania darowizn.