Biometan w Czechach? Nie brakuje inwestorów!

Choć Czechy są powierzchniowo niemal czterokrotnie mniejsze od Polski, działa tam ok. 550 biogazowni i już 13 instalacji produkujących biometan. Rynek przez cały czas znajduje się na stosunkowo wczesnym etapie rozwoju, jednak uruchomiony w tym roku system wsparcia może znacząco przyspieszyć inwestycje. Wyniki pierwszej aukcji pokazują, iż zainteresowanie budową i konwersją instalacji zdecydowanie przewyższa dostępny wolumen wsparcia.

W 2026 r. wystartował czeski system aukcyjnego wsparcia operacyjnego dla produkcji biometanu. Zainteresowanie pierwszą rundą znacznie przekroczyło dostępną alokację.

Pierwsze kroki biometanowego rynku

Pierwsza czeska biometanownia została przyłączona do sieci w 2019 r. w Rapotínie. Instalacja powstała jako inwestycja firmy Energy financial group a.s. (EFG).

– W tamtym czasie nie obowiązywały jeszcze odpowiednie przepisy, a termin „biometan” był pojęciem, którego prawie nikt w Czechach nie znał – wspomina Filip Dvořák, menedżer ds. PR w EFG.

Rola pioniera rynku nie była prosta. Inwestycja wymagała negocjacji z operatorem sieci i instytucjami państwowymi, a także realizacji projektu w warunkach prawnych, które nie uwzględniały jeszcze specyfiki produkcji biometanu. Wyzwaniem był również brak krajowego rynku zbytu. EFG musiało więc poznać zasady handlu biometanem w Europie i rozpocząć sprzedaż produkcji zagranicę.

Uruchomiony w Czechach system wsparcia ma zwiększyć wolumen produkowanego biometanu niemal dwudziestokrotnie – do 370 mln m3

Druga instalacja została uruchomiona dopiero trzy lata później, w Litomyšlu. Kolejne zaczęły pojawiać się od 2023 r.

Dziś w Czechach działa 13 biometanowni, a ambicje są znacznie większe. Krajowy cel na 2030 r. zakłada wytwarzanie 500 mln m3 biometanu rocznie. Uruchomiony system wsparcia ma przybliżyć realizację tych założeń. Przewiduje się, iż dzięki niemu roczna wielkość produkcji wzrośnie choćby o 370 mln m3, co stanowi blisko dwudziestokrotność obecnego wolumenu wytwarzania biometanu.

Aukcje będą prowadzone etapami. Ostatnia ma się odbyć w 2028 r.

Biometanownia w Vyškov, jedna z 13 takich instalacji w Czechach

Wyczekany system wsparcia

Choć pierwsza runda aukcji odbyła się w 2026 r., to prace nad systemem wsparcia rozpoczęto wiele lat wcześniej.

– W 2022 r. złożyliśmy wniosek do Komisji Europejskiej o zatwierdzenie programu dotacji operacyjnych. Zatwierdzono go ostatecznie dopiero w kwietniu 2026 r. Wtedy krajowe organy ustawodawcze mogły rozpocząć prace nad szczegółowymi zasadami programu – wyjaśniał Petr Kalina, dyrektor zarządzający w REE – Renewable Energy Europe s.r.o. podczas 9. Kongresu Biometanu w maju br.

Budżet programu wynosi 3,7 mld EUR, a system ma obowiązywać do 31 grudnia 2030 r. Obejmie on zarówno nowe instalacje, jak i przebudowę istniejących biogazowni do biometanowni.

– Wsparcie oparto na dwustronnym kontrakcie różnicowym. Producent składa ofertę z ceną referencyjną. Gdy rynkowa cena gazu jest niższa od ceny wynikającej ze zwycięskiej oferty, producent otrzymuje wyrównanie. Gdy cena rynkowa jest wyższa, zwraca różnicę. Wsparcie może być wypłacane przez 15 lat – tłumaczy Magdalena Stańczyk, Sales Director for Central Europe w PRODEVAL, firmie dostarczającej rozwiązania technologiczne dla czeskiego rynku biometanu.

KONGRES BIOGAZU 2026 – W GRUDNIU SPOTKAMY SIĘ W WARSZAWIE

W 2026 r. w ramach programu odbyła się pierwsza aukcja, która cieszyła się ogromnym powodzeniem. Jej przedmiotem było wsparcie produkcji biometanu wytwarzanego z biogazu – w tym gazu ściekowego i składowiskowego – i dostarczanego do czeskiego systemu gazowego.

– W pierwszej aukcji maksymalną cenę referencyjną ustalono na 3000 CZK/MWh (122,9 EUR/MWh wg stanu na 29.09 – przyp. red.) ciepła spalania. Jest to cena stosowana do rozliczenia mechanizmu wsparcia, a nie bezpośrednia cena sprzedaży biometanu. Dla inwestorów najważniejszym efektem jest stabilniejsza podstawa do prognozowania przepływów pieniężnych i rozmów z instytucjami finansującymi – objaśnia Magdalena Stańczyk.

Czesi chcą do 2030 r. produkować 500 mln m3 biometanu rocznie

W ramach aukcji oceniono 63 oferty o łącznym wolumenie 176 mln Nmł biometanu rocznie. Zwyciężyło 11 projektów o wolumenie ponad 41 mln Nmł biometanu rocznie, przy czym dostępna alokacja wynosiła 45 mln Nmł.

Zwycięskie ceny referencyjne znalazły się w przedziale 2346–2878,75 CZK/MWh (96–118 EUR/MWh), czyli poniżej maksymalnego pułapu przewidzianego dla aukcji.

Wśród 11 wybranych projektów znalazło się pięć nowych instalacji, trzy konwersje istniejących biogazowni oraz trzy projekty obejmujące instalacje do uszlachetniania biogazu.

Oto mapa biogazowni rolniczych w Polsce!

– Sądząc po zainteresowaniu pierwszą rundą aukcji, wydaje się, iż ten program wsparcia dla biometanu może stać się katalizatorem dynamicznego wzrostu w całym sektorze – ocenia Filip Dvořák.

Trzy spośród 11 zwycięskich projektów zostały zgłoszone przez EFG.

CAŁY ARTYKUŁ PRZECZYTASZ W „MAGAZYNIE BIOMASA”. SPRAWDŹ!

Tekst: Daria Lisiecka
Zdjęcia: EFG