Amerykański minister finansów Scott Bessent 13 listopada publicznie obciążył Departament Handlu odpowiedzialnością za wielomiesięczne opóźnienie w ograniczeniu eksportu czipów Nvidii do Megaspeed. Doradcy Donalda Trumpa rozważają dymisję ministra handlu Howarda Lutnicka, choć prezydent przez cały czas go broni. Spór dotyczy bezpieczeństwa technologicznego USA i przewagi Chin w sztucznej inteligencji.
Publiczne oskarżenie w administracji Trumpa
Scott Bessent wystąpił 13 listopada w telewizji CNBC i stwierdził, iż resorty finansów, stanu i obrony oraz przedstawiciel USA do spraw handlu od miesięcy popierały wpisanie singapurskiej spółki Megaspeed International na listę podmiotów objętych restrykcjami eksportowymi. Decyzja należała jednak do Departamentu Handlu. Minister finansów powiedział, iż to właśnie ten resort miał w tej sprawie decydujący głos, a jego zastępca naciskał na działanie od miesięcy.
Była to rzadka, otwarta krytyka jednego członka gabinetu przez drugiego. Associated Press podaje, iż Megaspeed kupiła zaawansowane półprzewodniki Nvidii o wartości przekraczającej 4 mld dolarów. Spółkę podejrzewano o nielegalne kierowanie czipów do Chin, ale ona sama zaprzeczała, by istniały dowody na taki proceder, i zapewniała o współpracy z władzami USA. Postępowanie prowadzi pion bezpieczeństwa narodowego Departamentu Sprawiedliwości.
Lutnick pod presją, Trump przez cały czas go broni
Howard Lutnick znalazł się pod rosnącą presją polityczną. CNN i Axios informują, powołując się na osoby znające rozmowy w Białym Domu, iż część doradców Donalda Trumpa rozważa jego odwołanie. Nie zapadła jednak decyzja o dymisji. Departament Handlu odrzucił te doniesienia, a Biały Dom deklarował pełne zaufanie prezydenta do ministra.
Sprawa nabrała rozgłosu po rezygnacji Jensena Huanga z funkcji szefa Nvidii. Według doniesień amerykańskich mediów Huang miał utrzymywać relację z Alice Huang, szefową Megaspeed, którą amerykańskie służby podejrzewają o związki z chińskim wywiadem. Są to zarzuty, a nie ustalenia sądu. Chiny odrzuciły oskarżenia o szpiegostwo, zaś Donald Trump podkreślał, iż Jensen Huang twierdził, iż nie wiedział o podejrzeniach wobec kobiety.
Kongres żąda dokumentów i wyjaśnień
Spór nie ogranicza się do medialnej wymiany ciosów. Demokraci Ron Wyden i Richard Neal zażądali 12 listopada zabezpieczenia dokumentów dotyczących licencji eksportowych Nvidii, kontaktów resortu z firmą oraz działań wobec Megaspeed. Osobne pismo grupy senatorów wzywa Departament Handlu do zamknięcia luk pozwalających chińskim podmiotom uzyskiwać zdalny dostęp do zaawansowanych czipów przez spółki zależne i pośredników.
Republikanie również domagają się przesłuchania Lutnicka. Stawką nie jest więc zwykły konflikt personalny. Chodzi o to, czy państwo potrafi egzekwować własne ograniczenia, gdy naprzeciw stoją wielki biznes, wpływowi ludzie i obawa przed eskalacją wojny handlowej z Pekinem. Wcześniejsze rozmowy USA i Chin o zabezpieczeniach przed kryzysami AI nie zastąpią kontroli nad fizycznym dostępem do mocy obliczeniowej.
Lekcja suwerenności dla Polski
Zaawansowane półprzewodniki są dziś zasobem strategicznym, porównywalnym z energią, łącznością i uzbrojeniem. Państwo, które oddaje kontrolę nad nimi wyłącznie interesom korporacji, ryzykuje własnym bezpieczeństwem. Pekin konsekwentnie buduje pozycję światowego hegemona, a przewaga technologiczna jest jednym z jego najważniejszych narzędzi. Amerykański spór pokazuje, jak gwałtownie deklarowana twardość wobec Chin traci znaczenie, jeżeli urzędy nie działają wspólnie i nie ponoszą odpowiedzialności za zwłokę.
Dla Polski wniosek jest prosty. Musimy budować własne kompetencje technologiczne, chronić infrastrukturę i dokładnie sprawdzać dostawców systemów używanych przez wojsko oraz administrację. Sojusz z USA pozostaje filarem bezpieczeństwa, ale nie zwalnia Warszawy z narodowego realizmu. Cudze gwarancje mają wartość tylko wtedy, gdy Polska zachowuje zdolność samodzielnej oceny ryzyka i obrony własnego interesu.
Źródła: Associated Press, pismo komisji Kongresu USA z 12 listopada 2026 r., pismo senatorów USA w sprawie kontroli eksportu czipów.
