Będzie ograniczenie 13. emerytury? Minister wskazała kto powinien dostawać dodatek

Dodatkowe świadczenia powinny trafiać przede wszystkim do osób z najniższymi emeryturami – taki kierunek zmian przedstawiła Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz w Polsat News. W programie „Gość Wydarzeń” z 15 października ministra funduszy i polityki regionalnej mówiła o potrzebie przyjrzenia się trzynastej i czternastej emeryturze, szczególnie tej pierwszej. Zwracała uwagę, iż dodatek otrzymują również osoby pobierające wysokie świadczenia podstawowe. W wywiadzie nie wskazała jednak konkretnego progu ani proponowanej daty rozpoczęcia dyskusji na ten temat.

Fot. Lucigerma / Shutterstock.

Pełczyńska-Nałęcz powiązała dyskusję o dodatkach z finansowaniem systemu i obciążeniami młodszych pokoleń. Jej zdaniem trzeba tak kształtować wsparcie dla seniorów, aby koszty nie prowadziły do nadmiernego obciążania pracujących podatkami i składkami. Wyraziła obawę, iż taka presja może skłaniać młodych do wyjazdu z kraju. Zaproponowany przez nią kierunek oznaczałby większe powiązanie pomocy z wysokością pobieranej emerytury. Nie przedstawiła przy tym szczegółowego mechanizmu zmniejszania dodatku ani kwoty, powyżej której świadczenie miałoby nie przysługiwać.

Obecnie trzynasta emerytura nie jest uzależniona od wysokości podstawowego świadczenia w taki sposób jak czternastka. W 2026 r. jej ustawowa kwota wyniosła 1978,49 zł brutto, czyli tyle, ile najniższa emerytura po marcowej waloryzacji. Prawo do dodatku zależy od spełnienia ustawowych warunków, w tym posiadania prawa do wypłaty odpowiedniego świadczenia na 31 marca danego roku. ZUS przyznaje trzynastkę automatycznie, bez dodatkowego wniosku. Wysoka emerytura podstawowa sama w sobie nie wyłącza prawa do tego dodatku.

W przypadku czternastej emerytury wysokość podstawowego świadczenia wpływa na kwotę dodatkowej wypłaty. Pełne 1978,49 zł brutto w 2026 r. przysługiwało osobom, których emerytura lub renta nie przekraczała 2900 zł brutto. Powyżej tego poziomu stosowana jest zasada złotówka za złotówkę, a dodatku niższego niż 50 zł się nie wypłaca. Przykładowo przy emeryturze wynoszącej 3500 zł brutto przekroczenie progu to 600 zł, co daje czternastkę w wysokości 1378,49 zł brutto. To przykład obowiązujących zasad czternastki, a nie zapowiedziany sposób obliczania trzynastej emerytury.

Skalę wydatków pokazują dane opublikowane przez ZUS po wrześniowej akcji wypłat. W komunikacie z 25 września Zakład podał, iż wartość przyznanych czternastek przekroczyła 9,2 mld zł brutto, a świadczenia obejmowały niemal 6,3 mln uprawnionych emerytów i rencistów. Dane te dotyczą czternastych emerytur obsługiwanych przez ZUS. W przypadku trzynastki Zakład zapowiadał wiosną wypłatę świadczenia w 2026 r. dla ponad 10 mln osób. Są to kwoty i liczby beneficjentów, które pokazują znaczenie dodatkowych wypłat zarówno dla domowych budżetów, jak i dla finansów publicznych.

Wypowiedź minister otwiera dyskusję o tym, czy trzynastka powinna w przyszłości silniej uwzględniać wysokość podstawowej emerytury. Nie rozstrzyga jednak, jakie rozwiązanie miałoby zastąpić obecne zasady ani kogo objęłyby ewentualne ograniczenia. W rozmowie nie podano projektu progów, reguł przejściowych czy daty rozpoczęcia stosowania nowego systemu. Dla świadczeniobiorców wiążące pozostają obowiązujące przepisy. Sama deklaracja polityczna nie zmienia prawa do dodatku ani nie powoduje konieczności składania nowych dokumentów do ZUS.