Premier Alberty Danielle Smith wygłosiła 9 lutego 2026 specjalne telewizyjne przemówienie do mieszkańców prowincji. W 13-minutowym wystąpieniu ogłosiła, iż 19 października 2026 odbędzie się referendum prowincjonalne, w którym Albertanie będą głosować m.in. nad kwestiami imigracji oraz zmianami konstytucyjnymi, które miałyby wzmocnić pozycję Alberty w ramach zjednoczonej Kanady.
Główny nacisk położyła na imigrację – nazwała obecną politykę federalną (rządu Carneya) „katastrofalną” i „niekontrolowaną”, twierdząc, iż zbyt szybki napływ imigrantów przeciąża system opieki zdrowotnej, edukacji, mieszkań i rynku pracy w Albercie.
Powiedziała m.in.:„Otwieranie drzwi na oścież każdemu na świecie zalało nasze klasy, izby przyjęć i systemy wsparcia społecznego zbyt wieloma ludźmi, zbyt szybko.”
Alberta nie może dłużej subsydiować reszty kraju przez płatności wyrównawcze, a jednocześnie pozwalać na zalewanie nowymi przybyszami i dawać darmowy dostęp do hojnych programów socjalnych każdemu, kto się tu pojawia.
Zapowiedziała wiążące referendum , bo zmiany, które chce wprowadzić, to „znaczne odejście od status quo”.
Proponowane pytania referendalne dot. imigracji :
- Czy popierasz, by rząd Alberty przejął większą kontrolę nad imigracją w celu obniżenia jej do bardziej zrównoważonego poziomu, priorytetyzując imigrację ekonomiczną i dając pierwszeństwo w nowych miejscach pracy Albertanom?
- Czy popierasz wprowadzenie prawa, iż tylko obywatele Kanady, stali rezydenci i osoby z „zatwierdzonym statusem imigracyjnym Alberty” kwalifikują się do prowincjonalnych programów (zdrowie, edukacja, inne usługi socjalne)?
- Czy popierasz, by osoby z tymczasowym / nie-stałym statusem musiały mieszkać w Albercie min. 12 miesięcy, zanim uzyskają dostęp do programów socjalnych?
- Czy popierasz pobieranie rozsądnej opłaty/premii od osób z nie-stałym statusem za korzystanie z opieki zdrowotnej i edukacji?
Pozostałe pytania dotyczą m.in. wzmocnienia suwerenności prowincji, zmian w konstytucji, dowodu obywatelstwa przy głosowaniu itp.
