Abonament RTV znika. Rząd podał datę i kwoty

Zmiana ma charakter systemowy i obejmuje nie tylko sposób finansowania mediów publicznych, ale także ich nadzór, zasady powoływania władz oraz relacje z samorządami. Zgodnie z propozycją Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, od 1 stycznia 2027 roku obowiązek uiszczania abonamentu RTV przestanie istnieć.

Abonament RTV i niska ściągalność opłat

Abonament RTV od lat uznawany jest za jedną z najmniej skutecznych danin publicznych. Regularnie opłaca go niespełna 35 proc. zobowiązanych, co w praktyce oznacza trwałą lukę finansową w mediach publicznych oraz stałe napięcia wokół egzekucji należności. W dobie powszechnego korzystania z serwisów streamingowych i mediów cyfrowych opłata za posiadanie odbiornika radiowego lub telewizyjnego coraz częściej bywa postrzegana jako relikt poprzedniej epoki.

To właśnie niska ściągalność i wysoki koszt administracyjny systemu są głównymi argumentami rządu za jego likwidacją. Resort kultury, kierowany przez Martę Cienkowską, wskazuje, iż obecny model nie zapewnia stabilności finansowej, a jednocześnie generuje konflikty społeczne i polityczne.

Finansowanie mediów publicznych z budżetu państwa

Projekt ustawy zakłada, iż po likwidacji abonamentu RTV media publiczne będą finansowane bezpośrednio z budżetu państwa. Podstawowa kwota ma wynosić 2,5 mld zł rocznie i być waloryzowana o wskaźnik inflacji. Według Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego suma ta wynika z audytu przeprowadzonego w Telewizja Polska oraz z uzgodnień z resortem finansów.

Nowy model ma zapewnić przewidywalność finansowania i wyeliminować coroczne negocjacje budżetowe wokół środków dla mediów publicznych. Jednocześnie oznacza on pełne uzależnienie ich finansów od decyzji budżetowych państwa, co już na etapie prac rządowych budzi istotne wątpliwości.

Ministerstwo Finansów i ryzyko dla budżetu

Zastrzeżenia wobec stałej dotacji w wysokości 2,5 mld zł zgłasza Ministerstwo Finansów. Wskazuje ono na ryzyko nadmiernego obciążenia budżetu państwa, zwłaszcza w kontekście unijnej procedury nadmiernego deficytu. W trakcie prac analitycznych rozważano także alternatywne rozwiązania, w tym powszechną składkę audiowizualną doliczaną do podatków PIT i CIT, jednak ostatecznie ten wariant nie znalazł się w projekcie.

Wewnętrzny spór w rządzie dotyczy nie tylko wysokości finansowania, ale również jego trwałości w kolejnych latach, szczególnie w sytuacji spowolnienia gospodarczego lub konieczności dodatkowych cięć wydatków.

Data graniczna: 1 stycznia 2027 roku

Zgodnie z projektem ustawy abonament RTV ma zostać zniesiony 1 stycznia 2027 roku. Oznacza to, iż rok 2026 będzie ostatnim, w którym obywatele formalnie będą zobowiązani do jego opłacania. Projekt znajduje się w tej chwili na etapie konsultacji publicznych, a do Sejmu ma trafić w lutym lub marcu 2026 roku.

Przyjęty harmonogram zakłada kilkunastomiesięczny okres na uchwalenie ustawy, podpis prezydenta oraz przygotowanie instytucji publicznych do nowego systemu finansowania i nadzoru.

Zaległości abonamentowe i termin przedawnienia

Likwidacja abonamentu nie oznacza automatycznego umorzenia dotychczasowych długów. Ministerstwo Kultury zaproponowało, aby zaległe opłaty przedawniły się najpóźniej 31 grudnia 2028 roku. To rozwiązanie ma zakończyć wieloletnie spory wokół egzekucji zaległości, jednak nie spotyka się z pełną akceptacją wszystkich resortów.

Minister Aktywów Państwowych uznał proponowany termin za zbyt krótki, wskazując na ryzyko utraty części należnych środków. Spór ten zapowiada dalsze korekty projektu na etapie prac parlamentarnych. W debacie publicznej głos zabierał m.in. Sebastiana Kondrackiego, który podkreślał, iż stabilność finansowa mediów publicznych nie może opierać się wyłącznie na mechanizmach księgowych.

Likwidacja Rady Mediów Narodowych i nowa KRRiT

Projekt ustawy obejmuje także głęboką reformę systemu nadzoru nad mediami publicznymi. Zakłada likwidację Rady Mediów Narodowych, której kompetencje mają zostać przekazane Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

KRRiT ma zostać rozbudowana do dziewięciu członków. Czterech wybierze Sejm, dwóch Senat, a trzech prezydent, przy czym kandydaci mają uzyskać poparcie organizacji branżowych. Skład Rady będzie odnawiany rotacyjnie co dwa lata. Wprowadzono również wymogi apolityczności – brak przynależności do partii politycznej przez pięć lat i niekandydowanie w wyborach powszechnych przez dziesięć lat – oraz wymogi eksperckie, obejmujące minimum pięcioletnie doświadczenie w mediach lub prawie medialnym.

Konkursy na zarządy i ograniczenia dla mediów samorządowych

Nowe przepisy przewidują dwuetapowy, transparentny tryb wyłaniania zarządów mediów publicznych w otwartych konkursach. Zmiana ta ma zerwać z praktyką bezpośrednich nominacji politycznych i zwiększyć profesjonalizację zarządzania.

Projekt wprowadza również ograniczenia w działalności mediów samorządowych. Jednostki samorządu terytorialnego będą mogły wydawać wyłącznie biuletyny informacyjne, pozbawione treści publicystycznych i reklamowych. Ma to ograniczyć konkurencję z mediami komercyjnymi i uporządkować rynek lokalny.

Prezydent Karol Nawrocki i ryzyko weta

Istotnym elementem niepewności pozostaje stanowisko prezydenta. Karol Nawrocki, który objął urząd 6 sierpnia 2025 roku, może zawetować ustawę, jeżeli uzna ją za sprzeczną ze swoją wizją ustroju mediów publicznych. Dotyczy to zwłaszcza likwidacji Rady Mediów Narodowych i zmiany zasad powoływania KRRiT.

Przyszłość abonamentu RTV, podobnie jak całej reformy mediów publicznych, pozostaje więc zależna od politycznych negocjacji i ostatecznego kształtu ustawy uchwalonej przez parlament.