Białoruski portal MOST ujawnił 10 listopada, iż za namalowanie hasła „Sława UPA” na polskim pomniku oferowano 500 dolarów. Ogłoszenie pojawiło się 7 listopada na telegramowym czacie w Białymstoku, a podobne dewastacje odnotowano w kilku miastach. Zleceniodawcy nie ustalono. Sprawa wskazuje na możliwą, opłacaną prowokację wymierzoną w bezpieczeństwo i pamięć Polaków.
Podejrzane zlecenie za 500 dolarów
Dziennikarz niezależnego białoruskiego portalu MOST odpowiedział na ogłoszenie zamieszczone na czacie dla emigrantów w Białymstoku. Oferta dotyczyła rzekomej pracy w Poznaniu. Obiecywano 500 dolarów za jedno wyjście, zwrot kosztów podróży i bezpieczne warunki, ale publicznie nie podano, co miałby zrobić wykonawca.
Dopiero w prywatnej rozmowie autor ogłoszenia wyjaśnił, iż chodzi o namalowanie na pomniku hasła „Sława UPA” i przyklejenie kodu QR. Przesłał zdjęcia pomników Adama Mickiewicza oraz Poznańskiego Czerwca 1956. Polecał działać po zmroku i zasłonić twarz. Twierdził również, iż podobne zlecenia są dostępne w Warszawie, Wrocławiu i Lublinie.
Płatność miała nastąpić w kryptowalucie albo gotówką pozostawioną w torbie. Konto Fast Work PL, z którego prowadzono rozmowę, zostało później usunięte. Było powiązane z anonimowym numerem z prefiksem +888. MOST nie ustalił tożsamości rozmówcy ani rzeczywistego zleceniodawcy. To ważne zastrzeżenie: ujawniona korespondencja pokazuje metodę werbunku, ale sama nie rozstrzyga, kto stoi za najnowszymi dewastacjami.
Pomniki zaatakowane w kilku miastach
W Poznaniu napis pojawił się między innymi na pomniku Armii Poznań i Pomniku Żołnierzy 2 Armii Wojska Polskiego na Cytadeli. Zgłoszenie wpłynęło do policji 5 listopada około godziny 18. Funkcjonariusze uznali sprawę za priorytetową i rozpoczęli poszukiwania sprawcy.
W nocy z 9 na 10 listopada zdewastowano trzy miejsca pamięci w Gdyni: pomnik Gdynian Wysiedlonych, pomnik Polski Morskiej i płytę poświęconą obrońcom Gdyni. Policja zabezpieczyła ślady i zapowiedziała analizę monitoringu. Podobne hasło odkryto również na Pomniku Sapera w Warszawie oraz na Pomniku Obrońców Wybrzeża na Westerplatte. Gdańsk potępił niedawno gloryfikowanie UPA, dlatego uderzenie w polskie miejsca pamięci ma czytelny potencjał do wywołania społecznego gniewu.
Nie ma na razie publicznego potwierdzenia, iż wszystkie te zdarzenia wykonała jedna osoba lub jedna grupa. Zbieżność haseł, czasu i ujawnionej oferty wymaga jednak sprawnego połączenia postępowań oraz udziału służb odpowiedzialnych za kontrwywiad. Polska nie może traktować takich aktów jak zwykłego bazgrania farbą.
Znany mechanizm płatnej dywersji
Schemat opisany przez MOST nie pojawia się w próżni. Prokuratura Krajowa informowała 2 lipca, iż osoby podejrzane o działalność na rzecz obcego wywiadu miały przez Telegram werbować wykonawców różnych narodowości do fotografowania infrastruktury, rozwieszania plakatów i wykonywania graffiti. Wynagrodzenie przekazywano w kryptowalutach. Wcześniej opisywaliśmy także próby werbunku prowadzone przez białoruskie służby w Polsce.
W lipcu Prokuratura Krajowa skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko obywatelowi Ukrainy Illii K. Zarzucono mu 47 przestępstw, w tym wykonywanie na rzecz obcego wywiadu napisów „Sława UPA” i czerwono-czarnych symboli na polskich budynkach oraz miejscach pamięci. Oskarżony nie został prawomocnie skazany. Według śledczych działał za pieniądze, a celem operacji było pogłębianie antagonizmów polsko-ukraińskich i tworzenie poczucia bezradności państwa. Jednym z zaatakowanych miejsc był pomnik w Domostawie, poświęcony ofiarom ludobójstwa OUN-UPA.
Uderzenie w pamięć i bezpieczeństwo Polaków
Hasło gloryfikujące UPA na pomniku polskich żołnierzy nie jest przypadkową prowokacją. Ma dotknąć najczulszego punktu: pamięci o ofiarach ludobójstwa na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Państwo polskie ustanowiło dzień pamięci ofiar zbrodni OUN-UPA, a ochrona tej pamięci jest obowiązkiem władz, nie przedmiotem politycznego targu.
Stawką jest odporność Polski na operacje, które małym kosztem mają skłócać społeczeństwo i osłabiać zaufanie do państwa. Sprawców trzeba ustalić i rozliczyć, ale równie ważne jest dotarcie do zleceniodawców. Narodowość wykonawcy nie może zastępować dowodów, a odpowiedzialność zawsze jest indywidualna. Państwo ma ścigać konkretnych ludzi i sieci, zamiast pozwalać, by prowokator osiągnął swój cel przez zbiorowe oskarżenia.
Źródła: MOST, Prokuratura Krajowa, Radio Poznań, Radio Gdańsk
Źródło: Kresy.pl
![Betonowe zapory stanęły w centrum Krakowa. Tak zabezpieczono Rynek [ZDJĘCIA]](https://cowkrakowie.pl/wp-content/uploads/2026/11/Zapory19.jpg)
