1 dzień temu
Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB) obchodzi czterdziestolecie działalności. To cztery dekady konsekwentnej pracy naukowej i wdrożeniowej, która ma realny wpływ na system ochrony środowiska w Polsce.
Czterdzieści lat działalności Instytutu przypada na czas, w którym nakładają się globalne i regionalne wyzwania – kryzys klimatyczny i surowcowy, utrata różnorodności biologicznej, niestabilność geopolityczna i rosnące potrzeby konsumpcyjne. Ich skutki widoczne są m.in. w polityce energetycznej i bezpieczeństwa, problemach w zarządzaniu wodą oraz coraz większej presji na zasoby naturalne. IOŚ‑PIB odpowiada na te wyzwania jako instytucja, która przez cztery dekady rozwijała swoje kompetencje oraz zasoby danych środowiskowych, tworząc zaplecze eksperckie dla administracji publicznej, biznesu i partnerów społecznych.
– IOŚ-PIB od czterdziestu lat pełni rolę łącznika między nauką a decyzjami publicznymi, dostarczając wiedzy, która realnie wpływa na stan środowiska w Polsce. Kryzys klimatyczny, utrata różnorodności biologicznej, zarządzanie odpadami i budowa gospodarki cyrkularnej to wyzwania, które wymagają instytucji gotowych odpowiadać na nie już dziś z myślą o przyszłości – mówi dr hab. Marcin Stoczkiewicz, dyrektor IOŚ-PIB.
Nauka, projekty i dane
Każdego roku IOŚ-PIB realizuje setki prac naukowo-badawczych i rozwojowych, prowadzi projekty krajowe i międzynarodowe oraz rozwija współpracę z partnerami naukowymi
i instytucjami publicznymi.
Instytut dysponuje rozbudowanym zapleczem badawczym w zakresie monitoringu, modelowania i technologii środowiskowych. Jego laboratoria i stacje pomiarowe, w tym Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska w Puszczy Boreckiej, dostarczają danych dotyczących kluczowych elementów środowiska oraz działają jako część międzynarodowej sieci monitoringu środowiska. Instytut rozwija także zaawansowane modele numeryczne procesów atmosferycznych, w tym prognozy jakości powietrza w ramach europejskiego programu Copernicus. Znaczenie tych działań wykracza poza wymiar czysto naukowy, bo ich efekty są odczuwalne również społecznie, m.in. w poprawie jakości powietrza, redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz wzroście bezpieczeństwa środowiskowego.
Transformacja klimatyczna wymaga rzetelnych danych
Dla Polski, kraju o silnej tradycji przemysłu węglowego, transformacja klimatyczna stanowi szczególne wyzwanie, wymagające pogodzenia zobowiązań klimatycznych z bezpieczeństwem energetycznym, konkurencyjnością gospodarki oraz społeczną akceptacją zmian. IOŚ‑PIB uczestniczy w tym procesie jako eksperckie zaplecze administracji publicznej, dostarczając rzetelnych danych, niezależnych analiz oraz scenariuszy pozwalających oceniać skutki planowanych decyzji przed ich wdrożeniem. W jego strukturach działa Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE), który prowadzi krajową bazę emisji gazów cieplarnianych oraz obsługuje polską część Rejestru Unii – najważniejsze narzędzie realizacji zobowiązań Polski wobec Unii Europejskiej i funkcjonowania systemu EU ETS.
Dane i analizy opracowywane w KOBiZE stanowią podstawę krajowych raportów oraz decyzji regulacyjnych, wpływając na kierunki transformacji sektora energii i przemysłu, a w konsekwencji na jakość powietrza, koszty energii oraz bezpieczeństwo środowiskowe.
– Zasadnicza część działalności KOBiZE skupia się na realizacji zadań ustawowych związanych z administrowaniem systemem handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (EU ETS) na terytorium Polski, a także w obszarze emisji krajowych nieobjętych tym systemem, tzw. non‑ETS. Obejmuje to m.in. nadzorowanie procesu raportowania, weryfikacji oraz rozliczania wielkości emisji – wyjaśnia mgr inż. Robert Jeszke, kierownik KOBiZE i zastępca dyrektora ds. zarządzania emisjami w IOŚ-PIB.
Instytut wspiera adaptację do zmian klimatu
Zmiany klimatu coraz silniej wpływają na środowisko oraz życie społeczno‑gospodarcze, zmuszając tym samym do podejmowania licznych działań adaptacyjnych. najważniejsze znaczenie ma gromadzenie i udostępnianie rzetelnych danych, które są podstawą budowania świadomego społeczeństwa i skutecznych działań prośrodowiskowych. IOŚ-PIB wspiera adaptację do zmian klimatu poprzez dostarczanie narzędzi ułatwiających planowanie i zarządzanie ryzykiem klimatycznym, monitoruje wdrażanie Miejskich Planów Adaptacji w ramach systemu mMPA. Wyrazem tej misji jest Klimada 3.0, największy w Polsce projekt zajmujący się wspieraniem administracji publicznej na różnych szczeblach w zakresie adaptacji do zmian klimatu w Polsce.
Skuteczna ochrona środowiska to także dobre prawo i akceptacja społeczna
Ochrona środowiska to dziś nie tylko kwestia nauki i technologii, ale także poważne wyzwanie prawne i społeczne. Dynamiczne zmiany klimatyczne wymagają skutecznych regulacji oraz społecznej akceptacji dla podejmowanych działań. IOŚ-PIB analizuje prawne, społeczne i ekonomiczne uwarunkowania polityk klimatycznych.
Ochrona różnorodności biologicznej
Różnorodność biologiczna i zdrowe ekosystemy są podstawą jakości życia, stabilności klimatu i funkcjonowania gospodarki, a ich utrata stanowi dziś poważne zagrożenie. Badania prowadzone w Instytucie obejmują ochronę ekosystemów lądowych i wodnych, różnorodność biologiczną, ochronę krajobrazu oraz rolę przyrody w adaptacji do zmian klimatu i budowaniu odporności – ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań bazujących na naturze jako alternatywy dla kosztownej infrastruktury technicznej.
Strategiczne kierunki rozwoju
Jubileusz zbiega się z przyjęciem nowej Strategii Rozwoju IOŚ-PIB na lata 2026–2030, która wyznacza kierunek rozwoju Instytutu wobec najważniejszych wyzwań współczesności: zmian klimatu, zniszczenia środowiska, utraty różnorodności biologicznej i zanieczyszczenia powietrza. Jej celem jest wzmocnienie roli IOŚ-PIB jako instytucji łączącej badania naukowe z praktycznym wsparciem polityk publicznych.
– Strategia jasno określa naszą rolę jako Państwowego Instytutu Badawczego. Chcemy, by powstająca tu wiedza była najwyższej jakości, i przyczyniała się do tworzenia najlepszych praktyk środowiskowych- – mówi dr hab. Marcin Stoczkiewicz, dyrektor IOŚ-PIB.
Źródło: Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB)
