27,7 mln zł nienaliczonych kar – odpowiedzialnych brak. PKP PLK tłumaczy się z raportu NIK

1 godzina temu
Zdjęcie: A sleek train travels on an overpass in urban Wrocław, showcasing modern architecture.


Osiem modernizowanych linii kolejowych, 8,49 mld zł i ani jednej inwestycji skończonej w terminie, który zapisano na starcie. Opóźnienia sięgały kilku lat. Ministerstwo Infrastruktury ma jednak dobrą wiadomość: wszystko poszło zgodnie z umowami. Tyle, iż umowy w międzyczasie aneksowano. O sprawę pytała ministerstwo posłanka Paulina Matysiak, a niedawno nadeszła odpowiedź.

Raport, po którym przyszły pytania

Najwyższa Izba Kontroli prześwietliła osiem projektów PKP Polskich Linii Kolejowych współfinansowanych z pieniędzy unijnych. Znalazła nierzetelnie przygotowaną dokumentację, błędy w programach funkcjonalno-użytkowych, kulejący monitoring i ryzyka, którymi nikt skutecznie nie zarządzał. Koszty wzrosły o blisko 500 mln zł, z czego około 30 mln zł izba przypisała winie samej spółki. Do tego kary umowne na 27,7 mln zł, których nikt nie naliczył, i roszczenia na 17,8 mln zł, z którymi się nie spieszono.

Posłanka Paulina Matysiak nie poprzestała na lekturze raportu i skierowała do ministra infrastruktury interpelację. Interesowało ją przede wszystkim to, co dzieje się po kontroli: czy ktoś za te straty odpowie i czy pieniądze wrócą. Dzięki temu stanowisko spółki trafiło na papier, z nazwami projektów i opisem tego, jak dochodzi się każdej z kar.

Opóźnienie, którego nie było

Odpowiedź z 29 października zaczyna się od zapewnienia, iż minister zobowiązał PKP PLK do działań organizacyjnych i zarządczych. Spółka wdrożyła nową „Metodykę zarządzania projektami inwestycyjnymi” i prowadzi cykliczne przeglądy portfeli projektów.

Terminy zmieniano aneksami, a aneks, jak czytamy, stanowi „dopuszczalną i prawidłową formę modyfikacji” warunków umowy. Skoro tak, inwestycje skończyły się dokładnie wtedy, kiedy miały. Przesunięcia wzięły się z „obiektywnych okoliczności”: innego gruntu niż zakładano, kolizji z istniejącą infrastrukturą, których nikt wcześniej nie zinwentaryzował, gorszego stanu obiektów.

W tym samym piśmie stoi też, iż dwie z ośmiu inwestycji nie zostały jeszcze ostatecznie zakończone ani rozliczone. Kilka akapitów niżej czytamy, iż wszystkie projekty zakończono w okresie kwalifikowalności wydatków.

Pośpiech szkodzi inwestorowi

NIK zarzuciła spółce, iż nie dochodziła roszczeń niezwłocznie. Ministerstwo odpowiada, iż niezwłoczne dochodzenie roszczeń „może przynieść negatywne skutki dla inwestora”, bo trzeba brać pod uwagę dynamikę kontraktową i przyjętą strategię.

Przy trzech projektach wymienionych w odpowiedzi sprawy toczą się w sądach albo w mediacjach przy Prokuratorii Generalnej. Dotyczy to linii nr 358 między Zbąszynkiem a Czerwieńskiem, trasy E59 z Poznania do Szczecina i linii nr 285 ze Świdnicy do Jedliny-Zdroju. A konsekwencje? Dopóki wszystkie postępowania nie skończą się prawomocnie, nie ma według resortu podstaw, żeby je wyciągać. Kto zdecydował, iż kar na 27,7 mln zł nie naliczono, pismo nie mówi.

38 wniosków, ani jednej daty

Kontrola zakończyła się 38 wnioskami. Część spółka wdrożyła od razu, część wymagała analiz, niektóre mają „charakter ciągły”. System EPM, który według izby nie spełniał swojej roli, ma zostać rozbudowany. PKP PLK zapewnia, iż wdroży wszystkie wnioski.

Matysiak prosiła o wskazanie, które zalecenia już wykonano, a które czekają, razem z harmonogramem. Takiego zestawienia w odpowiedzi nie ma. Nie ma też danych o tym, ile utraconych pieniędzy udało się już odzyskać.

Dwa lata cierpliwości

Najbardziej jaskrawa historia z raportu dotyczy linii nr 358. PKP PLK trzymała się wykonawcy przez ponad dwa lata, choć według NIK były podstawy, żeby od umowy odstąpić. W tym czasie z budowy zginęła infrastruktura kolejowa warta około 12,5 mln zł. Po roszczenia na 17,2 mln zł spółka sięgnęła dopiero dwa lata po zerwaniu umowy.

Ministerstwo tłumaczy, iż odstąpienie od umowy to ostateczność, bo nowy przetarg oznacza kolejne opóźnienia i wyższe koszty. Umowa obowiązywała w latach 2019-2022, w dużej części w czasie pandemii, a jej zerwanie mogło pozbawić pracy wiele osób zatrudnionych u wykonawcy. Spółka brała to pod uwagę, „realizując zasady społecznej odpowiedzialności”. Ten sam wykonawca, o czym posłanka pisała w interpelacji, miał kłopoty z płaceniem podwykonawcom.

Za skradzioną infrastrukturę PKP PLK wywalczyła prawomocny wyrok. Egzekucja komornicza okazała się bezskuteczna i tytuł wykonawczy wrócił do spółki. Pieniądze nie wróciły.

Idź do oryginalnego materiału