2333 zł co miesiąc dla wszystkich zamiast 800 plus. Jest decyzja o świadczeniach

Pomysł był kuszący: 2 333 zł co miesiąc dla wszystkich mieszkańca Polski od 3. roku życia – bez żadnych warunków, bez sprawdzania dochodów, bez wymogu pracy. W połowie 2025 r. do Sejmu trafiła petycja, która ten scenariusz opisywała całkiem serio. Na początku kwietnia 2026 r. sejmowa Komisja ds. Petycji podjęła jednogłośną decyzję: nie. Ale debata, którą ten pomysł wywołał, ujawniła coś interesującego – i niepokojącego – o stanie polskiego systemu świadczeń.

Fot. Warszawa w Pigułce

Na czym miał polegać bezwarunkowy dochód podstawowy

Bezwarunkowy dochód podstawowy (BDP) to koncepcja ekonomiczna zakładająca, iż państwo wypłaca każdemu obywatelowi stałe, comiesięczne świadczenie – niezależnie od tego, czy pracuje, ile zarabia i czy w ogóle potrzebuje wsparcia. Petycja złożona w Sejmie proponowała kwotę równą 50 proc. płacy minimalnej brutto, czyli 2 333 zł miesięcznie dla wszystkich Polaka powyżej 3. roku życia.

Autorzy petycji zaproponowali ostrożny wariant: nie wdrożenie ogólnopolskiego programu od razu, ale 20-letni pilotaż w województwie śląskim. Wybór regionu nie był przypadkowy – Śląsk jest szczególnie dotknięty transformacją energetyczną i odchodzeniem od górnictwa, a tamtejsze społeczności potrzebują długoterminowego wsparcia finansowego w czasie restrukturyzacji. 20 lat pilotażu miało z Polski uczynić światowego lidera w testowaniu dochodu gwarantowanego.

Haczyk był jeden, ale duży: wprowadzenie BDP wymagałoby likwidacji znacznej części obecnych świadczeń socjalnych. Na liście do zniesienia znalazły się 800 plus, 13. i 14. emerytura, zasiłki dla bezrobotnych oraz część świadczeń z pomocy społecznej. Dla rodzin wielodzietnych i seniorów z niskimi emeryturami ta zamiana mogłaby oznaczać realne pogorszenie sytuacji finansowej.

Ministerstwo Finansów policzyło i powiedziało nie

W październiku 2025 r. Ministerstwo Finansów wydało oficjalną opinię do petycji. Liczby były druzgocące. Nawet wariant BDP w wysokości 1 300 zł miesięcznie dla dorosłych oznaczałby koszt rzędu ok. 40 mld zł miesięcznie, czyli około 480 mld zł rocznie – wyliczył resort. Ta kwota odpowiada ok. 75 proc. planowanych dochodów budżetu państwa na 2025 r. oraz ponad 12 proc. prognozowanego PKB. Innymi słowy: sfinansowanie BDP wymagałoby albo wyeliminowania niemal całej reszty wydatków państwa, albo podniesienia podatków do poziomu niespotykanego w historii III RP.

Inny wariant, przeanalizowany wcześniej przez Polski Instytut Ekonomiczny, zakładał wypłatę 1 200 zł dla osób w wieku produkcyjnym i 600 zł dla dzieci – tańszy i skromniejszy. Koszt: 376 mld zł rocznie. przez cały czas astronomiczny.

Komisja głosowała jednogłośnie – ale dyskusja nie zniknie

Na początku kwietnia 2026 r. Komisja ds. Petycji Sejmu RP odrzuciła petycję jednogłośnie. Decyzja była spodziewana – żadna z partii parlamentarnych nie popierała aktywnie wprowadzenia BDP, a wyliczenia Ministerstwa Finansów nie pozostawiały złudzeń co do wykonalności. Formalnie temat trafił do kosza na poziomie ustawodawczym.

W debacie publicznej jeden argument powracał jednak z zaskakującą siłą: lęk, iż BDP sprawi, iż Polacy masowo rzucą pracę. Badania temu zaprzeczają. Według sondażu przeprowadzonego przed głosowaniem komisji, 73 proc. Polaków deklaruje, iż mimo regularnego dochodu gwarantowanego nie zrezygnowałoby z aktywności zawodowej. Praca pozostaje dla większości Polaków nie tylko źródłem pieniędzy, ale też poczucia sensu i tożsamości społecznej. Analogiczne badania z Finlandii, gdzie w latach 2017-2018 przeprowadzono jedyny jak dotąd poważny europejski pilotaż BDP, wykazały podobne rezultaty: uczestnicy byli zdrowsi psychicznie i nie rezygnowali z szukania zatrudnienia.

Świat testuje, Polska obserwuje

Polska nie jest odosobniona w ostrożności wobec BDP. Szwajcaria odrzuciła propozycję dochodu podstawowego w referendum już w 2016 r. stosunkiem 77 proc. do 23 proc. W Niemczech trwa od 2020 r. prywatny pilotaż finansowany przez organizację pozarządową – 122 osoby przez 3 lata otrzymują 1 200 euro miesięcznie, a wyniki mają być podstawą do szerszej debaty politycznej. Najbliżej pełnego wdrożenia jest Namibia, gdzie lokalny program BDP w wiosce Otjivero wykazał wyraźny spadek przestępczości i wzrost aktywności ekonomicznej uczestników.

Wspólnym mianownikiem wszystkich doświadczeń jest jedno: pilotaże działają lepiej, niż przeciwnicy przewidują, ale skalowanie ich na poziom całego państwa napotyka na barierę fiskalną, której dotychczas żaden rząd na świecie nie zdołał przekroczyć bez kompromisów wykluczających ideę „bezwarunkowości”.

Co to oznacza dla Ciebie? Świadczenia, które masz, zostają – na razie

Odrzucenie petycji oznacza, iż 800 plus, 13. i 14. emerytura oraz pozostałe formy wsparcia pozostają bez zmian. Żadna z partii rządzących nie zapowiedziała rewizji systemu świadczeń w kierunku BDP na najbliższą kadencję. Debata jednak nie zniknie – temat bezwarunkowego dochodu podstawowego regularnie wraca przy każdej dyskusji o automatyzacji pracy i zastępowaniu ludzi przez algorytmy. jeżeli fala zwolnień wywołanych przez sztuczną inteligencję będzie tak duża, jak prognozują najbardziej pesymistyczni ekonomiści, BDP z ciekawostki politycznej może stać się poważnym postulatem – tylko wtedy jego koszt będzie jeszcze wyższy, bo budżet będzie musiał jednocześnie radzić sobie z niższymi wpływami z podatku dochodowego.