20 listopada wchodzi nowa unijna dyrektywa o kredycie konsumenckim. Polska nie ma ustawy

Zdjęcie: 20 listopada wchodzi nowa unijna dyrektywa o kredycie konsumenckim. Polska nie ma ustawy

Od 20 listopada 2026 r. państwa UE mają stosować nowe przepisy o kredycie konsumenckim. Polska nie zdążyła z ustawą, a rząd dopiero zapowiada zmiany, które mają objąć także sankcję kredytu darmowego. Co to oznacza dla kredytobiorców?

Unia Europejska w 2023 r. przyjęła nową dyrektywę o umowach o kredyt konsumencki – (UE) 2023/2225, nazywaną w branży CCD2. Zastępuje ona dyrektywę 2008/48/WE, na której opiera się obowiązująca w Polsce ustawa o kredycie konsumenckim z 2011 r.

Dwie daty, jedna spóźniona

Zgodnie z art. 48 dyrektywy państwa członkowskie miały przyjąć i opublikować przepisy wdrażające do 20 listopada 2025 r., a stosować je od 20 listopada 2026 r. Zgodnie z art. 47 dotychczasowa dyrektywa 2008/48/WE traci moc z tym samym dniem – ale nadal ma zastosowanie do umów o kredyt obowiązujących 20 listopada 2026 r.

Polska pierwszego terminu nie dotrzymała. Nowej ustawy o kredycie konsumenckim nie ma, a według wpisu do wykazu prac legislacyjnych rządu z 3 listopada 2026 r., opisywanego przez media, projekt (UC171) ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów dopiero w 2027 r.

Co dyrektywa zmienia dla klientów

Nowe przepisy mają objąć więcej produktów niż dotychczasowe, m.in. tzw. odroczone płatności („kup teraz, zapłać później”) i drobne pożyczki, które wcześniej wypadały spod ochrony. Dyrektywa – podobnie jak poprzednia – wymaga od państw sankcji skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających za naruszenia przepisów.

Co z sankcją kredytu darmowego

Tu zaczyna się spór. Z opisu projektu UC171 w wykazie prac rządu i z relacji mediów wynika, iż autorzy oceniają obecną sankcję jako nieadekwatną i chcą ją stopniować – w zależności od wagi naruszenia – oraz uzupełnić sankcjami administracyjnymi. Banki i Związek Banków Polskich od lat przekonują, iż obecna, „zerojedynkowa” sankcja jest nieproporcjonalna. Pełnomocnicy kredytobiorców ostrzegają, iż złagodzenie przepisu osłabi ochronę klientów. Tekstu projektu na razie nie opublikowano, więc nie wiadomo, jak dokładnie miałby wyglądać katalog naruszeń ani przepisy przejściowe.

Osobno realizowane są prace nad zmianą procedury (druk sejmowy nr 3299), która na pięć lat skierowałaby sprawy o sankcję kredytu darmowego wyłącznie do sądu adekwatnego dla miejsca zamieszkania kredytobiorcy.

Co to oznacza dla ciebie dziś

• Obecne przepisy obowiązują. Dopóki nie wejdzie w życie nowa ustawa, art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim stosuje się w obecnym brzmieniu.
• Umowy zawarte wcześniej – według art. 47 dyrektywy do umów obowiązujących 20 listopada 2026 r. przez cały czas stosuje się stare zasady. Jak to przełoży polski ustawodawca, pokażą przepisy przejściowe.
• Roczny termin biegnie niezależnie od reformy. jeżeli spłaciłeś kredyt, prawo do skorzystania z sankcji wygasa rok po wykonaniu umowy – czekanie na nową ustawę może oznaczać utratę tej możliwości.

Będziemy śledzić prace nad projektem i opiszemy jego treść, gdy tylko zostanie opublikowany.

Źródła: dyrektywa (UE) 2023/2225 (EUR-Lex, art. 47–48), ustawa o kredycie konsumenckim, wykaz prac legislacyjnych rządu (UC171) w relacjach mediów, druk sejmowy nr 3299.

*Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Wynik sprawy zależy od treści konkretnej umowy i od sądu. Stan prawny na 10 listopada 2026 r.*

Cały cykl w jednym miejscu: Sankcja kredytu darmowego – przewodnik krok po kroku.