16. rocznica katastrofy smoleńskiej. Uroczystości na Powązkach i Marsz Pamięci

Uroczystości rocznicowe będą się odbywały od wczesnego rana – o godz. 8.20 na cmentarzu na Powązkach Wojskowych, przed grobami ofiar katastrofy. Wezmą w nich udział przedstawiciele rodzin ofiar, Sejmu, Senatu – w tym marszałek Małgorzata Kidawa-Błońska – przedstawiciele rządu, a także prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski.

O godz. 8.41, o której 10 kwietnia 2010 roku nastąpiła katastrofa prezydenckiego samolotu, obchody rocznicowe rozpocznie prezydent Karol Nawrocki, który weźmie udział w apelu pamięci i złoży wieńce pod tablicą upamiętniającą 96 ofiar katastrofy w Pałacu Prezydenckim. Prezydent Nawrocki złoży następnie wieńce przed pomnikiem prezydenta Lecha Kaczyńskiego oraz pomnikiem upamiętniającym ofiary katastrofy na warszawskim placu Piłsudskiego.

Równolegle w planach jest apel pamięci organizowany przez Prawo i Sprawiedliwość pod Pałacem, gdzie 16 lat temu gromadzili się obywatele. Później politycy PiS również złożą wieńce przed pomnikami Lecha Kaczyńskiego oraz Ofiar Tragedii Smoleńskiej na placu Piłsudskiego.

Uroczystości upamiętniające ofiary katastrofy odbędą się także w piątek rano na krakowskim Cmentarzu Rakowickim, gdzie pochowanych jest część ofiar. Udział w obchodach w Krakowie weźmie m.in. wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz, który weźmie udział w uroczystościach upamiętniających katastrofę lotniczą pod Smoleńskiem, połączonych z apelem pamięci i złożeniem wieńców okolicznościowych na grobach ofiar.

Wieczorem o godz. 19 odbędzie się msza św. w intencji ofiar katastrofy w archikatedrze warszawskiej, w której weźmie udział m.in. prezydent.

Po mszy św. pod Pałac Prezydencki ruszy organizowany przez PiS Marsz Pamięci; o godz. 21 zaplanowane jest wystąpienie prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego.

Katastrofa smoleńska i śledztwo

10 kwietnia 2010 roku w katastrofie na lotnisku Siewrernyj w Smoleńsku katastrofie uległ należący do obsługującego najważniejsze osoby w państwie 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego samolot Tu-154M. Na pokładzie było 96 osób lecących do Katynia na obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej, przede wszystkim prezydent Lech Kaczyński z żoną Marią, przedstawiciele parlamentu i rządu, szefowie instytucji centralnych, najważniejsi dowódcy wojskowi, przedstawiciele rodzin katyńskich. Wszyscy zginęli.

Już 11 kwietnia do Polski przywieziono ciało prezydenta Kaczyńskiego. Pogrzeb jego i jego żony Marii odbył się 18 kwietnia 2010 roku w Krakowie, oboje spoczęli na Wawelu. W ciągu kilku tygodni po katastrofie odbyły się też pogrzeby innych ofiar.

Od razu przystąpiono do wyjaśniania katastrofy – na sugestie strony rosyjskiej zastosowano do jej wyjaśnienia załącznik 13 do konwencji chicagowskiej, dotyczący samolotów cywilnych i czyniący gospodarzem śledztwa kraj, na którego terenie doszło do katastrofy, zarazem jednak zawierający rozbudowane i opisane procedury.

Wyjaśnianiem katastrofy w trybie tej konwencji zajęła się rosyjska komisja MAK. Niezależnie od tego Polska wyjaśniała katastrofę we własnym zakresie, powołując do tego celu Komisję Badania Wypadków Lotniczych Lotnictwa Państwowego, na której czele stanął najpierw szef Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych Edmund Klich, jednocześnie polski przedstawiciel przy MAK, a następnie szef MSWiA Jerzy Miller.

W lipcu 2010 roku, po porażce Jarosława Kaczyńskiego w przyspieszonych wyborach prezydenckich z Bronisławem Komorowskim, powstał w Sejmie parlamentarny zespół ds. badania katastrofy smoleńskiej. Na czele składającego się wyłącznie z posłów PiS zespołu stanął Antoni Macierewicz.

Zespół ten stał się w następnych latach głosicielem alternatywnych teorii dotyczących przebiegu katastrofy, na ogół próbujących dowodzić, iż była ona wynikiem zamachu.